týsdagur 30. juli 2013síða 26

Mikudagur 31. juli 2013 · Nr. 86 26 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Sernámsfrøðiliga ráðgevingin verður knýtt tættari at nýggju skúlaeindunum. Á henda hátt fara næmingar at fáa betri og skjótari hjálp í nærumhvørvinum. Nýskipanin verður eftir ætlan sett í verk í skúlaárinum í 2014/15. Í august byrjar nýggja gymnasiala miðnámsskúlaskipanin. Við hesum er gymnasialt miðnám skipað í seks breytir. Nýggja yrkis­ útbúgvingarskipanin Yrkisnám byrjar eisini í august. Við nýggju miðnámsskipanini fara næmingar í størri mun enn fyrr, sjálvir at hava møguleika at seta saman sína útbúgving. Ætlan­ in er eisini at seta á stovn fleiri yrkisrættaðar útbúgvingar. Sum nakað nýtt byrjar ein flokkur í Hoydølum í summar, sum bjóðar autistum eitt væl skipað tilboð. Arbeitt verður við at skipa fleiri miðnámsútbúgvingar, sum venda sær til næmingar við ser­ ligum av- bjóðingum. Harra formaður! Nýggja byggilógin, sum kom í vár, er eitt stórt framstig. Endamálið er at tryggja dygdargóða bygging, ið eisini er lagað eftir føroyska veður­ lagnum. Arbeitt verður við at gera fleiri broytingar í rættargangslógini. Ein broyting verður skipanin við virkis­veði, ið fer at gera tað lættari hjá vinnuni at fáa fígging til sítt virk­semi. Harra formaður! Landsstýrið arbeiðir við at nýskipa heilsuøkið. Endamálið er at minka tørvin á sjúkrahúsviðgerð við betri heilsuframa og fyribyrging. Kjølurin verður eitt samanhangandi føroyskt heilsuverk, sum setur borgaran í miðdepilin. Vit skulu veita røttu viðgerðina á røttum stað til røttu tíð. Landsstýrið hevur skipað eina breiða fólksliga hoyring um heilsu­ ætlanina. Endamálið er at geva øllum, sum hava áhugað og innlit í slík viðurskifti, høvi at siga sína hugsan um, hvussu vit fáa eitt enn betri heilsuverk. Úrslitið av hesi hoyring verður partur av grundarlagnum undir einum aðalorðaskifti í heyst. Landsstýrið fer at seta á stovn eitt etiskt ráð at ráðgeva løgtinginum og heilsumyndugleikum í etiskum spurningum. ráðið skal eisini birta orðaskifti um m.a. ílegugransking. Lógaruppskotið verður lagt fyri tingið í hesi tingsetu. Fosturtøkuráðgevingin verður skipað sum partur av virkseminum hjá Gigni soleiðis, at ráðgevingin verður styrkt við serkønum á hesum øki. Tørvurin á hóskandi kørmum til psykiatrisku sjúklingarnar hevur trokað á í fleiri ár. Tí fegnist eg um, at løgtingið einmælt samtykti í vár at útbyggja og nútíðargera lands­ sjúkrahúsið, umframt at byggja ein nýggjan psykiatriskan depil. Harra formaður! Tað er fólkið á ar­beiðsmarknaðinum, ið fíggjar væl­ferðina. Sum samfelag skulu vit stremba eftir, at so mong sum gjør­ligt av okk­ara borgarum eru á arbeiðs­ marknaðinum, eisini tey, sum á ein hvønn hátt hava skerdan førleika. Lógin um arbeiðsfremjandi til­ tøk kom í gildi 1. januar í ár. 11 Hugsjónin er, at øll arbeiðsfør eru virkin. Við lógini hava vit fingið eitt gott amboð at hjálpa fólki inn á arbeiðsmarknaðin, serliga fólki, ið bera brek, eru sjúk ella hava sosialar trupulleikar. Við hesum stuðla vit uppundir at framtíðartryggja ar­ beiðsmegina. Landsstýrið hevur seinastu tíðina samskift við arbeiðsgevarar kring landið um teirra part. Arbeiðs­ gevarar eru fúsir at taka ábyrgd og seta fólk bæði til virkisvenjing, arbeiðsbúgving o.a. Tíverri eru borgarar og familjur, sum hava trupul fíggjarlig kor. Landsstýrið fer at áseta eitt fátækramark. Endamálið er at gera okkum betri før fyri at eyðmerkja, hvussu fólk kunnu koma úr fíggjar­ ligari trongstøðu. Seinni í ár verður lógaruppskot gjørt um at víðka virksemið hjá løgtingsins umboðsmanni til eisini at fevna um klagur frá børnum og eftir­lit við stovnum o.ø., har børn eru. Landsstýrið fer at seta eitt barna­hús á stovn í ár. Barnahúsið verður eitt trygt stað, har børn, sum hava vera fyri kynsligum ágangi ella øðrum harðskapi, og avvarðandi teirra fáa ta hjálp og tann stuðul, teim­um tørvar. Millum týdningarmestu málini hjá landsstýrinum er at útvega hóskandi tilboð, so vit sleppa undan at senda okkara ungdóm við serligum avbjóðingum av landinum. Miðvíst arbeiði verður í løtuni gjørt til tess at samskipa tænasturnar til familjur, ið hava børn við serligum avbjóðingum. Í hesi tingsetu verður verklagslóg løgd fyri løgtingið um at byggja virknis- og umlættingardepil í sand- oynni til børn og ung við serligum tørvi. Ógreiða ábyrgdarbýtið millum land og kommunur innan eldraøkið forðar fyri skilagóðum loysnum á økinum. Skylda okkara er at tryggja teim­ um, sum undan okkum hava bygt landið, eitt trygt og gott lív og ein virðiligan aldurdóm. Tí fer lands­ týrið at umskipa eldraøkið fyri at bjóða okkara eldru betri tænastu. Eldrarøktin verður løgd til kommunurnar at umsita, so vald og gjald fylgjast at. Harra formaður! Tjóðin er rík, tí okkara mentan stendur í blóma, sum í fjølbroytni setir sín dám á okkara tilveru. Á hesum oyggjum býr eitt skapandi fólk, eitt tilfeingi, sum vit stuðla og virðismeta. Skapandi listin gevur okkum nógv­ar góðar og virðismiklar upp­ liv­ingar innan tónleik, myndlist, sjón­leik og tað skrivaða orðið. Ætlanin er at seta eitt lista- og mentanarráð við tí endamáli at samskipa mentanarstuðulin betri og styrkja fakligu ráðgevingina. Lógin um landsjørð er broytt so­ leiðis, at almenna jørðin skal kunna leigast kommunum til almanna­ gagn­lig endamál. Broytingin let­ur upp fyri nógvum nýggjum møgu­ leik­um, m.a. at gera golfvøll á glyvurs­nesi, ið eisini er týðandi liður í at menna okkara ferðavinnu. Virksemið hjá samanlagda Kring­varpinum er nú savnað undir somu lon. Skrá er loksins gjørd til útbyggingina í Sortudíki, ið skal betra arbeiðsumstøðurnar hjá stovn­inum. Til tess at tryggja Kringvarpinum ein effektivan rakstur, samstundis sum privatu miðlarnir eisini skulu hava umstøður at virka, verður fíggjar­liga grundarlagið endur­ skoðað. Løgtingið samtykti í vár nýggja lóg um upphavsrætt. Lógin tryggjar rithøvundum og listafólkum einka­ rættindi til vard verk ella fram­ leiðslur. Í vár varð nýggj lóg samtykt um embæti og størv í fólkakirkjuni, og lóg um bygningar hjá fólkakirkjuni verður løgd fyri løgtingið í hesi tingsetu. Okkara ítróttafólk eru júst heim­ aftur komin eftir oyggja­leikirnar á Bermuda, har tey hava víst, at tey við miðvísum arbeiði hava rokkið úrslitum, sum tjóðin øll eru stolt av. Hesar leikir fara vit tó altíð at minnast við samkenslu við teimum, ið so brádliga mistu síni kæru. Vit drýpa høvur og sanna, at samvera, lukka og gleði í næstu løtu kann vend­ast til sorg og trega. Harrin troysti og veri hjá tykkum, sum mist hava. Harra formaður! Veðurlagsbroytingarnar í Ís­hav­ inum lata upp fyri áhugaverdum møguleikum í arktiska økinum. Í vár kom landsstýrið við út­ grein­ing síni um, hvussu Føroyar á bestan hátt kunnu fyrireika seg til hesar nýggju búskaparligu møgu­ leikarnar og tær avbjóðingar, ið hava sam band við umhvørvi og trygd. Útgreiningin verður løgd fyri løg­tingið til aðalorðaskifti í heyst. Viðgerðin av landgrunskravi Føroya norðan fyri gongur væl, og í dag er fundur í landgrunsnevnd Sam­eindu Tjóða í New York um okk­ara krav. Ábendingar eru um, at henda drúgva tilgongd nú er um at koma á mál. Virkað verður áhaldandi fyri at útvega Føroyum betur marknaðar­ atgongd úti í heimi. Landsstýrið roynir í fyrsta lagið at miðsavna arbeiðið til tey lond, sum hava mest átrokandi týdning fyri útflutningsvinnuna, men hugs­ að verður eisini um onnur lond, sum kunnu fáa týdning í framtíðini. Tey seinastu trý árini hevur makrelósemjan fylgt nógv bæði politiskt og í almenna kjakinum. Ósemjan um býtið av makrelinum er ikki loyst, men eg vóni, at tað fer at eydnast okkum og hinum stranda­londunum at koma til eina loysn, sum allir partar kunnu góð­ taka. Ósemjan er eisini um býtið av norðhavssild. Orsøkin er tann sama sum við makrelinum. Okkara partur er alt ov lítil. Ikki minst í mun til tær broytingar í ferðamynstrinum hjá stovninum, sum hava verið sein­ astu árini. Vit leggja stóran dent á, at skipan­in er burðardygg, og at vit fáa okkara rættvísa lut av tilfeinginum. Vit vænta, at ES um nakrar fáar dagar fer at seta handilstiltøk í verk ímóti Føroyum. Eg haldi, at hetta er sera margháttligur atburður hjá ES. Ætlaninirnar verða ikki minni margháttligar av, at ES á henda hátt velur at brúka fíggjarligt vald mótvegis Føroyum fyri at verja sín egna órímiliga høga part av norð­ havssildini, enntá uttan at veruligar samráðingar hava verið. Hóast vit føroyingar eru kendir sum lagaligt fólkaslag, ætlar lands­ stýrið ikki at lata alt um seg ganga. Vit hava greitt sagt frá, at loysnir­nar skulu finnast við sam­ ráð­ingar­borðið og ikki við, at ein partur hóttir við ymiskum tiltøkum fyri at tvinga Føroyar at góðtaka eitt býti, sum als ikki stendur mát við tað til- feingið, sum svimur í okk­ara sjóøki. Lat meg eisini gera púra greitt, at landsstýrið er altíð sinnað at sess­ast við samráðingarborðið til tess at fáa semju í lag. Harra formaður! Føroyar eru okkara eina­stand­ andi land. Tað verða vit javnan mint á, oft­ast av útlendingum, tí gløgt er gests­ins eyga. Men nú er hetta eis­ ini væl undirbygt í niður­støðum í nýggj­ari kanning hjá Fólkaheilsu­ ráð­num. Føroyar eru eitt vælvirkandi fólkaræði og millum tryggastu sam­ feløg í heiminum. Sosialu bondini millum fólk eru tøtt, og vit hava ein sterkan felagsskap, sum tekur við, har tað almenna í løtum tíanverri ikki fæst at røkka. Saman eru vit sterk, men aldri sterkari enn veikasti liðurin. Náttúran og umhvørvið eru enn rein. Bústaðarviðurskiftini eru, hóast ov eintáttað, millum tey fræg­ astu í heiminum. Føroyar kunnu teljast millum heimsins ríkastu lond. Føroyingar eru arbeiðs­samir, og arbeiði er aftur til flest allar hend­ur. Heilsan hjá fólki er sum heild góð, og vit, serliga kvinnurnar, hava ein høgan miðallivialdur. Og tá tað snýr seg um lívs­ nøgd­semi. Ja, so liggja vit fremst í vesturheiminum. men vandi er í hvørjari vælferð. Vit standa framman fyri stórum avbjóðingum, og tað er í slíkum tíðum, at vit veruliga prógva okkara virði. Vit búgva ikki her av praktiskum ávum, segði Heðin Brú. Vit hava valt at liva her, tí vit bera ein tokka til henda stað, har vit føddust og vuksu upp. Ein tokki, sum ger hesar oyggjar til okkara heim fram um øll onnur støð í heiminum. Henda tógva drívmegin hevur bygt okkara land og fólk. Hvønn einasta dag fáa vit sjón fyri søgn. starvsfólk í vinnuni og hjá tí almenna taka nógv eyka tøk at skapa tey virði, sum tryggja okkara vælferð. At vit hava eitt vinnulív við áræði, sum torir at gera nýggjar íløgur. At fólk, aftaná at hava búleikast úti í heimi í áravís, flyta heimaftur, tí tey trúgva, at her, um tey vítt um verøld fóru, finst ein bjørt framtíð fyri tey og teirra børn. Tí so nógv, sum politiski myndug­ leikin kann og skal gera, so ligg­ur lagnan hjá eini og hvørjari tjóð í hondunum á fólkinum og harvið lutinum hjá tí einstaka føroy­ing­ inum. Eg kenni meg sannførdan um, at framtíðin er í góðum hondum. Góða tingsetu – góða ólavsøku øll somul. guð signi Føroyar!