mánadagur 5. august 2013síða 29

29 Mánadagur 5. august 2013 · Nr. 88 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Fyrningarfreistin skal burtur Røðan, sum Annika Olsen, landsstýriskvinna helt til á Tinghúsvøllinum í sambandi við kravgonguna hjá »Verjið Børnini« leygardagin Annika Olsen Landsstýriskvinna Góðu tit! Takk fyri at tit eru møtt so fjølment til hetta týdn​ingar​mikla tiltak. Vit eru komin saman her í dag at bróta tøgnina. Vit eru komin saman her í dag at verja okkara børn. Og vit eru komin saman her í dag um tann einfalda boð​skap um: AT tað er IKKI í lagi at fremja kynsliga ágang. Tað er ein ræðulig sorgar​ søga – ein rein tragedia – hvør​ja ferð eitt barn er fyri ágan​gi. Ótelj​andi fløggini her á vølli​num ímynda hvør sína sorgarsøgu, hvør sína traged​iu. Aftan fyri hvørt flagg býr eitt menniskj​að úr kjøti og blóði. Hand​an hvørja ímynd er eitt liv​andi og leik​andi barn, sum fekk sín upp​vøkst- ur knústa í skelja sor. Sum porcel​en, ið verð​u​r tveitt móti flisagólvi. Uttan mun til hvussu stóran ómak tú ger tær at seta sam​an, so verða rivurnar fram​vegis sjónligar. Kyns​lig​ ur ágang​ur setur so ólekiligar rivur, at tað mestsum er ófati​ ligt. Enn meira ræðandi er, at vit helst enn bert hava sæð topp​in av ísfjallinum av kyns​ lig​um ágangi í Før​oy​um. Minnist at eg júst hevði sett meg í stólin sum lands​ stýris​kvinnu í al​manna​mál​ um, tá eg hevði tann stóra heið​ur at hitta fyrrverandi for​kvinnu í danska barna​ráð​ num, Lisbeth Zornig Ander​ sen. Hon gav mær bókina “Zornig”, sum hon hevði skriv​ að um turbulenta barna​lív sítt uttan kærleika við hús, men við kroniskum um​ sorgan​ar​sviki, kynsligum ágangi og øðrum harðskapi. Um ein pápa, sum regulert hølv​aði sín børn av og annað, ið verri var. Men í bókini er eisini vónin. Tí tá Lisbeth júst er vorð​in tannáringur bjóðar grann​in – ein eldri lærari í geo​grafi – gentuni til kakao og bollar. Í rúma tíð sleppur Lis​beth at vitja, uttan truplar spurn​ing​ar frá tilkomna parinum í grannahúsunum. Har var bert næstakærleiki. Hesar løtur gerast eitt vega​mót í lívinum hjá Lis​ beth, sum í dag er ein væl​út​ búg​vin og vælvirkandi kvin​ na við fleiri børnum. Verri enn so øll, eru so hepp​in at hava ein vaknan og kær​leiks​fullan granna. Verri enn so øll, kunnu fortelja eina søgu um eitt vegamót í barna​lívi teirra. Verri enn so øll hava kent, at onnur hava tikið ábyrgd og hjálpt tær á veg í lívinum. Tí tað er í grundini tað, hetta snýr seg um. At vit taka ábyrgd fyri hvørj​um øðrum! Kennist tú við okkurt ófrættakent í barna​lívinum hjá granna tín​ um, hjá vinkonuni hjá dótt​ur tínari, ella hjá lið​fela​g​num hjá soni tínum, so skal tú taka ábyrgd. Tað eru ymsir mátar at taka ábyrgd uppá og ein av hesum er, at siga frá – at boða myndugleikunum frá, tí tú sær. Ein annar góður máti er at skipa fyri kravgongu fyri at lata eyguni upp hjá fólki fyri einum stórum trupul​ leika. Takk fyri tað, tit øll, sum hava staðið fyri at fyri​ skipa hetta tiltakið. Men eisini á politiska palli​ num. Vit mugu eisini taka ábyrgd. Ikki meira tos. Vit mugu seta handlingar aftan fyri føgru orðini! Lat okkum vera geografi​ lær​arin í lívinum hjá øll​ um teimum, sum eru fyri kynsligum ágangi og teim​ um sum hava verið fyri kyns​ li​g​um ágangi. Sum samfelag og sum poli​tiskur myndugleiki við ábyrgd fyri okkara borgarum, eiga øll segl at setast inn fyri at fyribyrgja trupulleikan við kynsligum harðskapi og harðskapi annars í Før​oy​ um. Í hesum sambandi vil eg siga, at tað er ongin ivi í míni sál um, at vit eiga at taka fyrn​ing​ar​freistina burtur í samband siðamisbrot og kyns​ligan harðskap! Tey, sum hava verið fyri teirri vanlagnu, at verða út​ sett fyri kynsligum harð​ skapi skulu hava møguleika alt lívið at fáa rættarliga upp​ reisn og ikki sum i dag, at eitt mál er fyrnað, tá man er vorðin 28 ár. Hetta eiga vit broyta skjót​ ast gjørligt. Onnur átøk er eisini ávegis: Breið politisk semja er um at gera eina heildarætlan um kynsligan harðskap í Føroyum. Politiskt er sem-ja tvørtum floksmørk, at kyns​ lig​ur ágangur skal steðga. Heildarætlanin skal við​ gera tey átøk sum eru neyðug fyri at fyribyrgja og viðgera seinárin eftir kynsligan ágang. Her tosa vit um átøk bæði fyri tey misbrúktu og teirra avvarðandi, um​framt við​gerðartilboð fyri skemm​ ar​an og hjálp til familjur teirra. Seinni í ár letur fyrsta Barna​húsið upp í Føroyum. Held​ur enn børn, ið hava verið fyri kynsligan harð​ skap skulu reika ímill​um myndugleikar, frá sálar​ frøðingi, til løgreglu, til lækna v.m. so skulu hesir myndug​ leikar koma til barnið og gera tær neyðugu kanningarnar undir barnavinarligum um​ støð​um. Skipanin við barnahúsum er væl kend í okkara granna​ londum og hava øll granna​ lond​ini fingið stovn​sett tílík​ ar skipanir við barna​hús​um við góðum úrslitum. Somuleiðis gera vit ta broyting, at tá barna​vernd​ar​ tænastan fær eina fráboðan um t.d. kynsligan ágang, so skulu tey seta kanning í verk innan 24 tímar. Hesa broyting gera vit, tí skjót hjálp er góð hjálp. Haraftrat verður skipan við barnaumboði sett á stovn, at tryggja rættindum hjá okkara børnum. Í hes​ um liggur eisini at styrk​ja rødd barnanna í almenna rúminum, at geva okkara børn​um eitt talirør, so um​støð​ ur​nar kunnu gerast betri við barni​num í miðdeplinum. Við hesum átøkum vóni eg, at vit koma longur á leið. Við hesum átøkum taka vit størri ábyrgd. Við hesum kunnu vit vera við at bróta tøgn​ina. Við hesum eru vit eisini við at verja børnini! Takk fyri!