mánadagur 19. august 2013síða 4

Mánadagur 19. august 2013 · Nr. 94 4 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Javn­að­ar­flokk­ur­ in krev­ur nú, at løg­ting­ið vís­ir frá sær upp­skot­ið hjá Kára P. Høj­ gaard um Skál­ a­fjarð­ar­tunn­il­in Eirikur Lindenskov – Gev okkum fólkaræði aft­ ur! Tað er boðskapurin hjá Javn­að­ar­flokkinum, sum í al­mennari fráboðan heitir á løg­ting­ið um at burturvísa upp­skotinum um privatan Eyst­ur­oy­ar­tunnil, tí málið er so illa frágingið og upplýst. Sambært Aksel V. Jo­ hann­e­sen, so heldur Javn­að­ ar­flokk­urin, at landsstýrið í hand­far­ingin av málinum um priv­at­an eysturoyartunnil hev­ur brotið lógina um al­ ment innlit og lógina um á­byrgd landsstýrismanna. Javnaðarflokkurin heldur eis­ini, at uppskotið hjá lands­ stý­r­is­mann­i­num er í stríð við ting­skipanina. – Í okkara demokratisku skip­an ber ikki til, at lands­ stýr­is­mað­urin dylir og heldur aft­ur upp­lýs­ing­um fyri ting­i­ num. Tað er ongantíð upp til lands­s­týr­im­annin at gera av, hvørjar upplýsingar fólka­ valda løgtingið hevur fyri neyð­ini, fyri at kunna við­ gera og avgreiða eitt mál, sig­ ur Aksel V. Johannesen. – Tað er og skal vera Løg­ tingið – ikki lands­stýr­is­mað­ urin – sum ger av, hvørj­um upp­lýs­ingum tørvur er á í sambandi við viðgerð av ein­ um løgtingsmáli, sigur hann. Hesa meginreglu í fólk­ a­ræði­num heldur Javnað­ ar­flokkurin, at lands­stýr­is­ mað­urin í innlendismálum so dyggiliga brotið í mál­i­ num um privatan eyst­ur­oy­ ar­tunn­il. – Í einum rættarsamfelag eig­u­r slíkt at fáa avleiðingar við brestin. Men hetta hend­ ir ikki í hesum føri. Tvørt­ur­í­ móti verður alt hetta lóg­loysi vælsignað og stuðlað av einum løgmanni, sum al­ment hevur blá­stemplað, at lands­stýr­is­ mað­ur­in í inn­lend­is­mála­r­ áð­num aft­ur­held­ur týð­andi upp­lýs­ing­ar fyri tingi­num. Løgmaður mis­røk­ir tískil so dyggiliga sína skyldu at hava eftirlit við lands­stýr­is­mann­ i­num, er greiði boð­skap­ur­in hjá Akseli V. Jo­hann­e­sen Víðari sigur Javn­að­ar­ flokk­ur­in í skriv­i­num, at lands­stýrimað­ur­in ikki bara aftur­heldur og dyl­ir upp­lýs­ ing­ar fyri tinginum. Hann hev­ur eisini niðurbundið løg­tingið til at avgreiða mál­ ið innan ávísa tíðarfreist – tí annars skal Føroya fólk rinda danska felagnum eina mill­i­ ón krónur í endurgjaldi. Javnaðarflokkurin dug­ir ikki at síggja, at lands­stý­r­ imað­ur­in hevur nakra mat­ er­iella heimild til at gera eina slíka avtalu, har Løgtinginum verða álagdar dagbøtur. Tískil hev­ur landsstýrismaðurin eis­ini í hesum føri handlað í heim­ild­ar­loysi. – Avleiðingin av fram­ferð­ ar­hátt­i­num hjá løgmanni og lands­stýr­is­mann­i­num er, at tað ikki longur er fólk­a­ valda løgtingið, sum leggur lóg­gávu­a­r­beiðið til rættis, men eitt danskt felag, sum sjálvsagt vil gera alt fyri at fáa einarætt til at bygg­ ja, reka og eiga hend­an lukrativa tunnilin í upp til ein mansaldur. Alt hetta hendir bara, tí vit hava ein løg­mann, sum antin ikki hev­ur vilja ella ikki hevur før­leika til at røkja skyldu sína at hava eftirlit við lands­ stýr­is­fólk­u­num­, so tey virka í sam­svari við galdandi lógir og heim­ildir, sigur Aksel V. Jo­hanne­sen í brævinum. Javnaðarflokkurin krevur tí, at fólk­a­ræði verður virt, og fer tí at heita á løgtingið um at vísa málinum burt­ur sam­bært grein 37 í ting­skip­an­i­ni. – Henda grein ásetir, at mál skulu vera væl og virð­i­ liga upplýst fyri tinginum. M. a. skal upplýsast, hvat mál­ið snýr seg um, hvør fíggj­a­r­ ligi kostnaðurin er, hvørj­ ar viðmerkingar al­menn­ir stovnar hava – alt til tess at tryggja, at Løg­ting­ið hev­ ur møguleikan at við­gera upp­skotið til lít­ar. Lóg­ar­ upp­skotið hjá lands­stýr­is­ mann­i­num lýkur als ikki hes­ar treytir, sigur Aksel V. Jo­hann­e­sen. Vil hava málið afturvíst Tað merkist týð­ u­liga í skúlunum, at fólkatalið í Fø­r­oy­um minkar Eirikur Lindenskov Sambært fyribils næm­ing­a­ talvuni hjá Ment­a­mál­a­ráð­num eru 72 færri næmingar farn­ir í 1. flokk í nýggja skúla­ár­i­num, 2013-14, enn seinasta skúla­ár. Til samans eru 678 børn farin í 1. flokk hetta skúla­ár­ið. Í 2012- 13 var talið 750. Tað skrivar Skúlablaðið á heim­a­síðuni. Til samans 6.846 næmingar eru í føroyska fólkaskúlanum hetta skúlaárið afturímóti 6.894 seinasta skúlaár, altso 48 færri vísa fyribils tølini hjá Ment­a­málaráðnum. – Væntandi hevur verið, at alt næmingatalið fór at verða minni í 2013-14, tí at fólk­a­tal­ið sum heild er mink­ að tey seinnu árini í Før­oy­ um, men ivaleyst man tað tykjast ræðandi, at 1. flokk­ur sum heild skal vera so nógv minkaður. Tað vil siga, at í dag – mánadagin 19. au­gust 2013 – fara til samans 678 børn í skúla, í 1. flokk sam­ mett við 750 seinasta skúla­ ár. So nógv færri børn skaka helst útlitini fyri skúlaárið 2014-15, um so er, at fólkatalið í landinum sum heild mink­ ar áhaldandi, skrivar skúla­ blaðið. Tøl hjá Hagstovu Føroya vísa, at 148 fólk vóru færri í 2012, til samans 48.097, í Før­ oy­um enn árið fyri, í 2011, tá tal­ið var 48.245. Tó vaks fólkatalið í Tvør­ oy­rar, Klaksvíkar og Vága komm­un­um. Tað komst av stór­ari tilflyting. Serliga sjónsk er stóra tilflytingin til Tvør­oyar, takkað veri Varð­ in Pelagic. Kortini sæst hes­ in fólkavøkstur mest sum ikki á skúlabarnatalinum í Klaks­vík, á Tvøroyri og í Vága komm­unu. Viðurskiftini á Tvør­oy­ri minna nakað um tey, sum valdaðu í goml­um døgum, hóast sam­ferðsl­u­við­ ur­skift­ini hava við sær í dag, at fólk flyta suður fyribils. Tey eru har arbeiðsvikuna og fara heimaftur um vik­u­ skift­ið. Børnini verða verandi heima. Í landsins størstu komm­ unu er næmingatalið eisini mink­að, 30 færri hetta skúla­ ár­ið, til samans 2341. Skúla­ árið 2012-13 var talið 2371. Men í Havn er líkt til, at Skúlin við Løg­mann­a­breyt farin avstað við næm­ingum úr hinum skúlu­num í kommununi. 386 næm­ing­ar eru í Skúlanum við Løg­mannabreyt nú sambært Ment­a­málaráðnum. Har vóru 363 næmingar seinasta skúlaár. Í Kollafirði, sum er í Tórs­ havn­ar kommunu, fóru 13 næm­ingar fleiri í skúla mán­ a­dagin 19. august, 165, enn sein­a­sta skúlaár. 72 færri børn fara í 1. flokk Eirikur Lindenskov Tríggir frískúlar eru í Før­ oy­um, Frískúlin Keldan í Skál­a­borni, Frískúlin í Havn (sum er á Velbastað) og Frís­ kúlin við Hoyvíkstjørn í Havn. Næm­ing­a­talið í Frí­ skúl­a­num í Havn er vaks­ið úr 44 upp í 47, og við Hoy­ víks­tjørn er tað mink­að úr 57 niður í 43. Tað vísir yvirlitið hjá Skúl­a­blað­num. Í Frískúlanum Keld­uni vóru til samans 34 næm­ ing­ar skúla­árið 2012-13. Har eru 50 hetta skúlaárið. So­ statt ganga 151 næmingar til sam­ans í landsins trimum frí­skúl­um. Talið var 144 sein­asta skúlaár. Tað er, at til sam­ans ganga sjey næmingar fleiri í frískúla sambært fyr­i­bils næmingatalvuni hjá Menta­ mála­ráð­num, 2013-14. 151 næmingar í frískúlum