mánadagur 30. september 2013síða 30

Mánadagur 30. septmeber 2013 · Nr. 112 30 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Tórbjørn Jacobsen Útvarpið hevur rættiliga ment seg við nýggju vetrarskránni, og í Radaranum royna útvarpsfólkini at ganda fram støðumyndina í týdningarmiklum samfelagsmálum, sum eru uppi í tíðini. Radarin var á skránni fyrrapartin miðvikudagin í hesi vikuni. Var staddur í kenda havna- og brúgvabýnum Hamburg, tá ið Kári Sólstein ringdi og spurdi, um eg kundi luttaka, ella rættari vera við, í einum innslagi, sum hann dagin eftir skuldi gera um Tanga­ fjarðartunnilin, og serliga um ráðini frá tilmælingarbólki lands­stýrisins um at gera brúgv yvir Salt­nes­ grynnuni fyri at fáa fast samband ímillum Strendur og Saltnes. Páll á Reynatúgvu og Helgi Abrahamsen skuldu sita í útvarpsstovuni, og eg giti mær til, at undirritaði skuldi umboða áhugamálini hjá mari­tima umhvørvinum inni á Skála­fjørð­ inum. Innanfyri fjarðar­munn­an. Sjálvandi hevði eg ligið sum ein ópolitisk lús ímillum hesar báðar landspolitisku gigantarnar, ideo­ logisku giraffarnar, Abrahamsen og á Reynatúgvu, men kanska okkurt evarska lítið klípi kundi komið higani, táið Runavíkar havn varðar av 98-99 %´um av skipa­ferðsluni inn og út av fjørð­ inum og hesi seinastu trý árini hevur tvífaldað sín aktivitet í frekvensi og í inntøkukrónum. Higartil hevur kortini ongin hildið hugsanina hjá fjarðbúgvunum ella havnarmyndugleikanum á staðnum at hava nakran sum helst týdning, og tað mundi Kári Sólstein heldur ikki halda, tí eg hoyrdi ongantíð nakað frá honum aftur, hóast vit høvdu eina klokkuklára avtalu um, at hann ringdi aftur um hálvgum ellivu tíðina føroyska tíð fyrrapartin miðvikudagin. Tað kvøtti ikki úr telefonini í Sortudíki aftur hesa ferðina, helst hevur hann verið nøgdur við lýsingina av málinum soleiðis, sum teir trígg­ir Kjølbro, á Reynatúgvu og Abra­ hamsen løgdu tekstin út. Gott tað sama og tí hesar fáu stavir um málið og um viðgerðina av hesum í Radaranum í Útvarpi Føroya. Vit, sum hava siglt nakað væl í arktiskum farvatni, lærdu skjótt, at ansast skuldi serliga væl eftir “sea clutter” funktiónini á radaranum. Við fullari ferð í sjóvarilsku, kava­ ælingi og náttarniðu ráddi um, at radaramyndin í mestan mun var veruleikin í natúrligu kring­ um­støð­unum, skrúvaði man ov nógv upp fyri “sea clutter” knapp­ inum, kundi ein ósæddur ísflaki óvarandi leypa á teg, tí at tú hevði foykt hann burtur saman við grómuta hvíta órógvinum inni í miðkringinum. Soleiðis fyrikemur mær hetta málið hjá Kjøl-bro & Co. Landsstýrið hevur sett niður ein tilmælingarbólk í Tanga­fjarð­ar­ tunn­ils­mál­inum, mesta serfrøðin í landinum sigst, ein dalsaki av desideraðum landkrabbum, sum Páll á Reynatúgvu í Radaranum mælti til, at vit í treytaleysari eyð­ mýkt og virðing grýttu okk­um fram eftir rommum fyri. Bólk­ur­in er mannaður í tveimum. Arbeiðs­ bólkurin: Róaldur Jákupsson, Tórir Michelsen, Hans Albert Hansen. Og stýrisbólkurin: Rúni Joensen, Kaj Johannesen, Bjarni Askham Bjarna­ son, Bjørgfríð Ludvig, Pól Edvard Egholm, Petur Petersen, Marjun Hanusardóttir og Ewald Kjølbro. Skal eg siga mína hjartans meining, so detti eg als ikki frameftir grúgvu í undranarhávirðing fyri serfrøðini hjá hesi forsamlingini um, hvat ið Skálafjørðurin skal brúkast til í ókomnum døgum. Onkursvegna tykist tað, sum landsstýrið við hesum mæta herliði, Tilmælingarbólkinum, hevur fingið eina “sea clutter” tunnilsfunktión, sum hevur megnað fullkomuliga at flyta fokus í málinum frá at vera ein tunnilsloysn til at alt kjakið nú snýr seg um eina forðing, eina brúgv, yvir um fjarðarmunnan á Skálafjørðinum. Um hetta var ein partur av arbeiðssetninginum vita vit ikki, tí almenningurin hevur bara sæð tilsipingar til kommisoriið í uppritinum frá bólkinum. Kortini kemur bólkurin við hes­ um tilmælinum: “Samanumtikið verður mælt til, at arbeitt verður víðari við leistunum almennum partafelagi og almennum-privatum samstarvi (APS). Eitt, sum eigur at verða umhugsað fyri at minka íløguna og um váðan í verkætlanini, er at broyta linjuføringina til at fevna um tunnil millum Strendur og Sund, umframt brúgv um Skála­ fjørðin. Samfelagsnyttan verður tá størri, tí tað til ber at ganga og súkkla um eina brúgv, sparda tíðin er minni í tunlinum, trygdin er betri á eini brúgv, umframt at viðlíkahaldskostnaðurin er lægri. Harafturat er byggikostnaðurin umleið 200 mió. kr. lægri............ Sostatt ber til at minka munandi um samlaða váðan í verkætlanini við at broyta linjuføringina til at fevna um eina brúgvaloysn. Ein brúgvaloysn kann verða framd uttan at ávirka skipaferðsluna á Skálafjørðinum stórvegis. Hetta er tó ein loysn, sum fyrr hevur víst seg ikki at hava serliga góða undirtøku millum politikarar og borgarar í lokaløkinum kring Skálafjørðin.” Á einum gongutúri seinasta sunnudag rendi eg meg í ein pensióneraðan verkfrøðing, sum hevur brúkt dastið av sínum virkna arbeiðslívi hjá Lands­verk­frøð­ings­ stovninum, og sum annars ikki hevur fýrt fyri at gera viðmerkingar til týðandi mál í samfelagnum. Hann helt lítið um brúgvamálið við Skálafjarðarmunnan, og táið vit í hesum sambandinum komu inn á legenduna Mikkjal Helmsdal, ið sum stjóri stovnsins megnaði at knýta eitt heilt land saman í undirstøðu - við vegum, brúm, havnum og tunlum, tá helt gamli verk­frøðingurin fyri: “Mikkjal segði altíð, at tað er alt ov stutt á leið, bert at hugsa hálvthundrað ár fram í tíðina.” Undirstøðan er meiri enn nakað annað høpi í Føroyum, - fyri og eftir. Stóru visiónirnar hjá Lands­verkfrøðinginum gjørdust í stóran mun grundsúlan undir upp­ driftini, sum gjørdi Føroyar til eitt nýtímans samfelag. Í Radaranum sleppur so ein málsliga hálvbrotin avloysari at siga frá sínum visiónum í sam­ferðslu­ málum. Alt bendir á, at Ewald Kjølbro totalt hevur yvir­rulað hendan metrosexuella til­mælingar­ bólkin við sínum gamla kepphesti um brúgv yvir Saltnesgrynnuni. Eitt er, at hann ikki hevur ánilsi fyri um tunnils/brúgvaloysnin verður 100 ella 200 milliónir krónur bíligari, hann nevnir bæði tølini sum ein møguleika, men táið maðurin við tí stóra ingeniørkunstinum legg­ ur trumfin á borðið, og heldur at ein brúgvaloysn, sum bara rúm­ ar núverandi Norrønu undir ak­ breytini, er rætta loysnin, so kann bara staðfestast, at avloysarin hjá Helmsdal ikki hugsar ein dag fram í tíð, hann er harvið púrasta visiónsleysur, og tí í framtíðarhøpi vandamikil fyri tað føroyska samfelagið. Ætlaða brúgvin hjá Kjølbro verður 900 metrar til longd­ ar, fríhæddin fyri sigling verður 51 metrar og distansin ímillum stabbarnar verður 45 metrar til longdar. Skip sum longu hava vitjað Føroyar í handilsørindum sleppa hvørki undir brúnna og tíansheldur ímillum stabbarnar, - ímeðan dýpið ikki er nakar trupulleiki. Hvørji framtíðarkrøvini vera til skipavinnuna, skipasmiðju- og oljuvinnuna og eina møguliga decommissioning vinnu í framtíðini hvat brúgvahædd og vídd ímillum stabbar viðvíkur, tað eigur nú­ verandi stjórin á Landsverki onga serfrøði í. Vit mega eisini minnast til, at altjóða sigling flytur seg norðureftir í hesum døgum, nú ísurin bráðnar við Pólarnar, og tí kann roknast við, at ein fjørður sum Skálafjørðurin um 10-20 ár fer at hava tørv á at hýsa skipum, sum eru heldur trivaligari enn júst Norrøna, sum av óskiljandi orsøkum er vorðin snúningspunktið í leysakastinum av argumentum hjá harra Kjølbro, - skipið siglir ikki inn higar á fjørðin yvirhøvur. Kundi hugsað mær at vita hvør kostnaðurin av loysnini hjá Kjølbro hevði verið, um fríhæddin á brúnni var 90 metrar heldur enn 50 metrar og víddin ímillum stabbarnar 90 metrar heldur enn 45 metrar? Tástaðni líkist brúgvin onkrum sum kundi brúkst í eini 30 ár fram, men verður hendan Kjalabrúgvarloysnin tá ikki dýrari enn upprunaliga ætlanin, sum alla tíðina hevur ligið í kortunum, har Tangafjarðartunnilin umvegis eina rundkoyring fer upp á land á Strondum og innanfyri Høganes? Honum á baki í Radaranum komu Helgi Abrahamsen og Páll á Reynatúgvu. Í stóran mun var eg fyri eina ferð skuld samdur við øllum sum Helgi hevði at bera fram. Sambandsmaðurin og fuglfirðingurin á Strondum. Páll á Reynatúgvu er framsøgu­mað­ur Tjóðveldisfloksins í sam­ferðslu- málum, og bleiv lanseraður sum slíkur í sendingini. Vanligt er í stórum flokkum, at tingmenninir tosa saman um málini, undir øllum umstøðum um tey stóru málini, og at framsøgumaðurin síðani er talsmaður og heldur seg til konsensus sum komið er til innansyndis í tingbólkinum. Soleiðis skulu vit skilja framsøgumannin hjá Tjóðveldinum í sendingini miðvikudagin. Í Radaranum. Tað kann nú vera, at Kári Sólstein helt seg hava fingið ein somikið trivaligan politiskan kalva á agnhaldið, at ikki var longur tørvur á staðbundnari objektivari (subjektivari vil onkur kanska siga) vegleiðing og ráðum innan av Skálafjørðinum. Hóast ávaraður av Sólstein um, at sendingin snúði seg um Tangafjarðartunnilin, og ikki um aðrar farleiðir í Føroyum, so kundi framsøgumaður Tjóðveldisins ikki bara sær, táið hann skjeyt Tangafjarðartunnilin niður og norður í fyrsta setninginum: “Eg má fyrst siga tað, at tað, at gera Eysturoyartunnilin, tað, tað, kanska kann tykjast, ið hvussu er sæð frá suðursjónarmiði, sum at gera eitt marglætissjúkrahús til tey frísku. Vit høvdu sjálvandi ynskt, at raðfylgjan hjá landsstýrinum var eitt sindur annaðleiðis.” Framsøgumaðurin tosar ígjøgnum vit-formin, og vit er Tjóðveldisflokkurin, og hesin flokkur er samsvarandi útsøgnini ímóti at gera Tangafjarðartunnilin. So vita vit tað, og so vita vit eisini, at uppskotið hjá flokkinum, sum liggur í Rættarnevndini, bara var ein politiskur glantrileikur, ið hevði til endamáls at forpurra onkra aðra Skammlop í republikanska radaranum