hósdagur 10. oktober 2013síða 46

nr. 117 · 11. oktober 2013 14 VIKUSKIFTI Siðsøga við Óla Jacobsen »Bakur« er enn á Isle of Skye Tann 4. september kom ferðalagið hjá 62oN til Isle of Skye á innaru Hebridunum. Her eru eisini føroyskar slóðir. Ein var matstovan Bakur, sum er uppkallað eftir gamla Baki hjá Skipafelagnum. Hetta hevur eisini sína søgu Eftir ein stuttan støðg í Mallaig var farið við ferju til Armadale á Isle of Skye. Ferðin yvir um tók bert hálvan tíma. Gist varð á hotelli í Broadford, hálvan tíma við bussi frá ferjuni. Morgunin eftir var hildið áfram fyri at síggja oynna, sum er ein partur av innaru Hebridunum. Tað sum vit kalla Hebridurnar, kalla teir ytru Hebridurnar, har Stornoway er høvuðsbýur. Á ytru Hebridunum eru eisini føroyskar slóðir. Ein teirra er Anna Súsanna f. Poulsen, av Sandi. Henn­ ara foreldur vóru Jacob Sofus Desiderius Poul­sen, kendur sum Sofus í Garðinum úr Skúv­oy, og Valgerður (Valla), sum var hálv ís­lendsk. Anna møtti manni sínum Angus Johnstone, tá ið hann var í Føroyum undir krígnum við Lovat Scouts. Tey giftust á Sandi í 1945 og fingu teirra fyrsta barn í 1946. Tey fingu tilsamans ikki færri enn 15 børn. Tá komu tey eisini í bløð­ini. Tey búði í Benbucula á ytru Hebridunum, har tey høvdu ein bónda­garð. Anna kom aftur til Sands, har hon doyði í 1992. Hennara søga hevur fyrr verið umrødd í Sosialinum. Føroyavinur á Isle of Skye Frá Broadford var fyrst farið til Portree, sum er høvuðsbýurin á Isle of Skye. Her kom journalisturin Cailean Maclean við sum frásøgumaður. Vit koma at kennast í 2007 í sambandi við eina ferð, sum Óli Breckmann skipaði fyri til Isle of Skye í 2007. Seinni vitjaði hann í Føroyum, og vit hava havt samband síðan tá. Hann gav eisini sítt íkast til bókina um Dollan í 2010. Cailean vildi fegin koma við sum frásøgu­ maður sum tøkk fyri tann blíðskap, hann hevði møtt í Føroyum, tá ið hann gjørdi sjón­ varps­sendingar um Føroyar til BBC. Hann hevði eisini við sær eina eskju við fløg­um við “oyggjatónleiki” har á leiðini til ferðalagið. Cailean hevur heimasíðuna www.skye-media.com Har síggjast ótrúliga vakrar myndir av Isle of Skye. Áhugavert oyggjasamfelag Oyggin Skye er gott og væl til støddar sum Føroyar, einar 1.700 ferkm. Høvuðsbýurin er Portree við umleið 3.000 íbúgvum. Gongdin í fólkatalinum á Skye hevur verið tann mótsetta av gongdini í Føroyum. Í 1841 búðu 23.000 fólk á Skye. Tá vóru færri enn 10.000 í Føroyum. Í 1971 var fólkatalið komið niður á 7.000. Tað er síðan hækkað aftur til eini 12.000, og roknað verður við framhaldandi vøkstri. Hetta merkir, at hetta er eitt av teimum fáu økjunum í skotska útjaðaranum, har fólkatalið økist. Fremsta orsøkin er, at arbeiðsloysið er lítið. Almenn umsiting, sum fyrst og fremst liggur í Portree, munar væl. Høvuðsvinnan er annars ferðafólkavitjan, og er tað lætt at skilja, so vakurt sum her er. Tað er nakað av fiskivinnu, landbúnaði og smáídnaði sum til dømis whiskyframleiðsla. Men tíðin er við at fara frá júst hesi framleiðslu, har stórvinna er meira lønandi. Tað er eisini eitt sindur av fiskivinnu, ser­ liga eftir skeljadjórum. Gudstænasta uttan ljóðføri Samfelagið er rættiliga konservativt eins og oyggjasamfeløg ofta eru. Har eru framvegis kirkjur, har tey ikki vilja hava orgul ella ann­ að ljóðføri, eins og tað var her á landi fyri einum 100 árum síðan. Tað stríð, sum vit høvdu tá í Føroyum, hava tey framvegis við spliti millum kirkjurnar. Í kirkjuni Free Church of Scotland eru for­sangarar og sungið verður beinleiðis úr Dávids sálmum í Bíbliuni. Lagið tykist at vera tað sama til allar sálmar og minnir ikki sørt um Kingo. Var eina ferð spurdur um siðin hjá út­ róðrar­monnum hjá okkum at syngja, tá ið farið var til útróðrar. Teir hava havt nakað tað sama sum vit, men hetta vóru sálmar, sum vóru gjørdir serstakliga til útróður. Endamálið við hesum sangi var at rógva í takt. Cailean greiddi frá, at tað vóru heilar 13 kirkjur og samkomur í Portree. Hetta dugdi hann illa at skilja, og tað mátti vera ógvuliga smábýtt millum kirkjurnar við so lítlum fólkatali. Men kanska er hetta við at broytast eitt sindur. Í hvussu er sóu vit eina kirkju, sum var til sølu. Men kirkjan hevur stóra ávirkan, um hon er minni nú enn fyrr. Tað er ikki langt síðani, at alt lá stilt sunnudagar. Bussar koyrdu ikki, og sjálvt burgarabarrin í býnum var afturlatin. Hetta er nú alt við at broytast, men fótbóltur verður framvegis ikki spældur sunnudag! Bardagin fyri gæliska málinum Cailean kemur sjálvur frá ytru Hebridunum, men hevur í eini 30 ár búð á Isle of Skye. Hann hevur tískil havt gælisk sum móður­ mál. Hetta er upprunaliga málið í Skotlandi, men í dag eru bert um 1% av skotum, sum tosa tað. Men tað verður kortini nógv gjørt fyri at varðveita gæliska málið á økjum, sum her á Hebridunum. Tað verður lært í skúlanum, og BBC hevur regluligar sendingar á gæliskum. Miðvikan hjá Óla, fær nú heitið Siðsøga... So vakurt er á Isle of Skye. Fleiri myndir kunnu síggjast á heimasíðuni hjá Cailean Maclean: skye-media.com Føroyar - Skotland 4. partur Hetta er kort av Isle of Skye. Niðast á kortinum sæst ferju­rutan Mallaig-Armadale. Nakað ovari er Kyle of Lochals, har brúgvin er inn á meginlandið. Ovalaga á kortinum sæst Uig, har føroyingar keyptu sild eins og í Mallaig