mánadagur 21. oktober 2013síða 10

Mánadagur 21. oktober 2013 · Nr. 121 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 10 Politikkur vs serfrøði Teitur Vágadal sjúkra­røkt­ar­frøð­is­- les­andi ”So sigur hægsti løgfrøð­ ing­urin í landinum!” Nøku­ lunda soleiðis hava vit hoyrt løgmann úttala seg, í verju um alt málið við­ víkj­andi óskilinum í Skála­ fjarð­a­tunnlinum. Og nú vil løgmaður eisini fylgja til­ mælinum hjá tí, og eg siteri, ”óheftu nevndini” viðvíkj­ andi lønarviðurskiftunum hjá landstýrissfólki. Egin uppskot ella serfrøðisuppskot? Havi sagt tað fyrr og eg endurtaki tað bara: Politikk­ ur er løgin! Fyrst hava vit valevni, ið lova gull og grøn­ ar skógir og siga hvat skal gerast. Tað manglar ikki við loysnum, og vit fella fyri tí hvørja ferð við at velja nøku­ lunda tey somu inn aftur. Hví velja vit tey, og hví gerast tey knappiliga so fantasileys, tá tey eru komin innum gáttina? Hetta eru ikki spurningar eg ætli mær at viðgerða í hesari meinginini, men heldur, hvat tað so gevur okkum. Tit kunnu bara fáa svarið beina­vegin: Óáhugaverdar, óhug­sandi og ónýskapandi pol­itikkarar. Sum ikki koma við nøkrum konkretum hug­ skotum sjálvir, ið ikki fylgja tað ein skuldi trú var teirra politisku sannføring, verið hon seg høgra ella vinstra­ vend. Nú skjóti eg kanska nakað breitt, men hetta er so mín fatan. Latum okkum taka nøkur dømi. ”Nýskipanir” Tað trýtur ikki við útsøgn­ um um at tað almenna er ov stórt og ineffektivt og akad­ emikarar í Kóntórshavn. Ákær­ir um at er tað alment, so er tað ikki gott. Seinasta, tó óhepna dømi, er at í Tórs­ havnar kommunu skal um­ sitingin eisini spar­ast. Hví hon skal tað, skilji eg ikki heilt, tí at 90 % av skatta­ peninginum fer beinleiðis til tænastur, ið borgarin fær gott av. Nú vóni eg bert at hetta er sannar rationaliseringar, og ikki bert politikara fjáka­ lótir, uttan nakra fakliga grund­geving. Tí at hetta er tað, vit síggja á landsplan. Sagt verður at sparast skal uttan nakra sum helst grund­ geving. Ikki megna politikkarar sjálv­ir at siga, hvar skal spar­ ast. Annika Olsen visti ikki hvar í røktini hjá teim­um eldru, tað skuldi sparast. Hon gjørdi bara eftir harraboð­um úr landstýrinum, og visti ikki um tað var sápan, klútarnir, papp­íri ella leiðarnir, ið eru ov dýrir. Men kanska tað mest tragiska dømi um vant­ andi (ný)hugsan er hjá fíggj­armálaráðharra­num. Skatt­urin skal umskip­ast verð­ur tað sagt. Vit mugu lækka skattin og ”breiðka” inn­tøkugrundarlagið hjá landi­num. Hvat so enn tað merkir? Tí at fíggjarmálaráð­harrin veit ikki sjálvur. Hann hevur sett embætisfólkini til at koma við uppskotum. Síðani nær er tað emb­æt­ is­fólk, ið skal avgerða hvat skal setast í verk? Er tað ikki tað vit hava valt Løg­tingi til at finna útav? Til at koma við konkretum upp­ skotum í okkara stað og at útinna tey? Um embætisfólkini skulu koma við loysnum, hvat í allari víðu verð skulu løg­ tings­fólk so gera? Burtur­ sæð frá at spæla við nýggjar Ipaddar? Tað funnu tey útav! At gera tað lættari fyri seg sjálvi. Og tað er ikki nøkur sparing kann eg líka heilsa og siga. Eini 40 Ipaddar kosta nógv meira enn alt papp­iri, sum verður prent­að til Løgtingsfólkini. Í áru­num ´08-10 brúkti Løgtingi eini 7-17 túsund kr/árið til prent­ ingar av pappíri. So har er eingin sparing. Samgonguslit Og nú hevur løgmaður givið samgonguni hálvt ár til at koma við nýskipanum. Heilt erligt! Er tað nú ikki at leiðarin skal koma við visjón­ um og hugskotum? Løgmað­ ur er róðri fyri Føroyar og tað er hann, ið skal seta út í kósina hvar vit fara. Sjálvt um hann javnan sigur seg ikki vera løgfrøðing, so er tað hansara ábyrgd at hava og halda skil á landsins lóg­ um og koma við teimum broyt­ingum, ið hann sær neyð­ugar. At bara blaka tað frá sær, at hann ikki er løg­frøðingur gongur ikki. Hyggur ein í søgubøkur­nar, so var løgmaður millum tey fólk, ið dugdi lógirnar best. Upp­runaheiti var løg­søgu­ maður. Hann kundi end­ur­ geva tær. Tíanverri hevur okkara løg­maður bert havt eina visjón, og hevur tað ikki ein­ gong verði nøkur serlig visjón: At halda samgonguna sam­ an í mininum 4 ár. Vit hava ikki fingið nakað hugskot um nýggja skattaskipan, nýggja heilsuskipan, nýggja vinnuskipan, nýggja fiski­ vinnu­skipan. Bert hvussu hann skal leiða, hvussu hann er persónliga útspilt­ur, og hvussu keðilig andstøð­ an er. Tað, ið løgmaður tíanverri ikki hevur skilt, at tann krittikkur hann fær er ikki persónligur. Hann er fakligur. Løgmaður hevur fingið kritikk í kraft av sínum embæti, og tað er løgmaður, sjálvur sum hevur gjørt seg fortjentan til kritikkin. Um løgmaður ikki megnar at siga annað enn at hann er persónliga útspiltur, so hevur hann bert prógva, at hann hevur eingi mótprógv. Kom við onkrum konkretum Vil bara so til síðst heita á okkara landsins valdu: Kom við tykkara hugsjónum, verið seg hvat tær vera vilja. Skulu vit hava brúkaragjøld ístaðin fyri skatt? Privatskúlar ella ikki, privathospital ella ikki, fríar marknaðarkreftir at ráða á øllum vinnuøkjum, trý sjúkrhús, framhaldandi privat­ar læknar ella ikki? Kom við onkrum! Borgarligu megna ikki at koma við nøkrum borgarligum hug­ skot­um vit kunnu fyrihalda okk­um til. Andstøðan tían­ verri kemur alt ov ofta við ókonkretum uppskotum, sum t.d. at lækka prísstøði. Hvat er tað fyri eitt diff­ust uppskot?? Kom við tykk­ara egnu uppskotum, av­taka MVG, oljuavgjald, íbúðar­ stuðul. Er tað veruligani so ringt at leita til eins egnu upprunahugsjónir og hvørj­ ir uppskot per automatikk so fylgja? Ella hava tit yvir­ høvur nøkur uppskot ella hug­sjónir? Spurningar bæði til samgonga og andstøða. Tí at koma tit ikki við upp­skotunum sjálvi, so verða tað serfrøðingarnir og emb­ ætisfólkini, ið verða tvinga at koma við upp­skotum (av tykkum). Og so hava tit forsømt tykkara skyldu sum fólkavald. Emb­æt­is­fólk skulu tæna fólk­i­num, meðan fólka­ vald skulu umboða fólkið. Himmalvíður munur. Rós til bæði landsliðhópin og venjari teirra Frank Davidsen Mítt størsta fótbóltskick nak­ran­tíð fekk eg á Svanga­ skarðið, tá Todi Jónsson streyk framvið tí russisku verjuni, sum tóktist ar hava blyggj í reyvuni. Isakald­ur leysur av russunum kýndi Todi bóltin frá nokk so stór­ ari fjarstøðu umdir tvørliggj­ arin og í mál. Við tað at venjarin ikki dugdi at síggja, at fleiri av verju­spælarnum onga orku høv­du eftir og fekk frískar kreft­ir inn í verjuna, aftaná at før­oyska liðið hevði spælt upp ímóti tí russisku bjørn­ini í 80 minuttir, so eyðnaðist tað ikki, sum kundi verið størsta fót­bóltsbragd Føroyinga nak­ rantíð. Tað vóru veruligar fót­ bólts­kempur, ið Todi hevði aftan fyri, men hinvegin um Todi Jónsson, (tað størsta fót­bólts ikoni, ið Føroyar hava fostra) ikki var við á tí landsliðnum, hvat so. Sjálv­ ur vildi eg mett at tað er ein stórur spurningur, um liðið við so góðum spælarum sum Tummas Eli, Abra­ham Løk­in, Jákup Mikkel­sen og Jens Martin og aðrir fram­ úr góðir spælarar, høvdu fing­ið tey úrslit, um teir ikki høvdu føroya besta áleyp­ ara nakrantíð við á lið­num. Tá varð spælt meira verju­ kent , men tað var eitt sera homogent lið, teir vór sera kropssterkir, eins og teir høv­du ein vinnaramental­ itet sum fáur. Ja, tað er helst tað besta landsliðið í Føroy­ ar hava havt, til teir so smátt vegna aldur settu gaggur­nar á hylluna. Ikki bara í kvøld, undir lands­dystinum í móti Eyst­ urríki, men næstan til hvønn landsdyst, rennur mær til hugs um hvussu ómetaliga føroyskur fótbóltur seinastu árini hevur skríggja eftir ein­ um spælara, sum í skjót­leika, teknikki, og hartil krops­ styrki, kundi komi upp á tað støði sum Todi var á. Hinvegin so er eingin sum helst ivi um, at okkara lands­lið í kvøld, eins og teir spælarar sum hava ver­ið í hópunum til hesa EM und­ a­n­kapping, eiga at fáa rós, og eitt orduligt herðaklapp. Støðið er so høgt, at hevði hetta liðið havt "ein Toda" so ivist eg onga løtu í, at vit kundu tikið stig frá flest øllum liðum, til hesa undan­ kapping. Tá ið okkara landslið í flestu dystum hava tilspælt sær upp til 10 hálvar og heil­ ar málmøguleikar, í kanska tí sterkastu puljuni til hesa EM undankapping, so er eingin grund til hanga við høvd­inum hjá føroysku spæl­ arnum. Harra Gud, vit tapa 3-0 í móti heimsmeistarnum og Champions legue vinnar­ num. Spæla upp ímóti Svøríki, og vóru sera óhepnir ikki at fáa stig í móti teimun: Áttu eftir røttum 3 stig á úti­vølli ímóti Kazakstan, og Eystur­ríki fekk 3 klodda­mál, ann­ars var ikki tann stóri mun­urin. Okkara ungling­ar góvu teirra týsku javnlík­um ein skarpan geng, og var tað ein altjóða dómari, ístaðin fyri ein nýklaktan dómara, so høvdu føroyingar helst vunni tann dystin. Ivist onga løtu í, at var tað ein tyskur leikari sum varð jarðlagdur, soleiðis sum okkara leikari var, so hevði før­oyski verjuspælarin í staðin fyri fingið reyða korti, og Tyskaland fingið frí­ spark. Latið okkum verða real­ istar, tí at spæla tildømis í móti eini fótbólstjóð við 60 milliónum íbúgvum, meðan vit manna 48000 íbúgvar, tá er tað ikki realistiskt, men órealistiskt at vit skulu vinna eitt sovorðið lið. Hinvegin hava vit ikki bara eitt sera gott lands­lið, við nógvum ungum leikar­ um. Tí tað sum sum fór fram í Týskalandi í kvøld, var ikki minni enn størsta bragdi í før­oyskari fótbólts­søgu, Nak­rir unglingaleikar­ar sum óimpon­eraðir vóru við at knúsa tí so nógv umtal­aðu týsku fótbólts­maskinuna. Tað var ótrúligt, at síggja tysku spælarnar sum spæla í Bundesligaini, verða so bebba­ræddir fyri føroysku ung­lingaleikarnum, at teir royndu øll kynstur, at fáa tíðina at ganga, við at spæla aftur til málmannin. Sam­ stundis stóð føroyski venj­ arin og gav tekin til spæl­ arnar um, at herja á týsku fótbóltsmaskinuna. So venj­ aratoymi hjá Føroyum eigur eitt 13 við + uppeftir fyri hatta bragdið.