hósdagur 7. november 2013síða 6

Fríggjadagur 8. november 2013 · Nr. 129 6 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 tíðindi Toskastovnurin og hýsu­ stovn­ur­in eru illa fyri. Tað stað­fest­ir Eilif Gaard, fiski­ frøð­ing­ur og stjóri á Hav­ stovu­ni. Eilif Gaard vís­ir á, at lív­frøði­liga ráð­gev­ing­in bygg­ir ser­liga á tvey til­vís­ ingar­virði. Gýt­ingar­stovn og veiði­trýst. Sambært fiski­frøð­ingi­ num skal toskastovnurin ikki fara niður um 40.000 tons, hýsustovnurin skal ikki fara niður um 35.000 tons og upsastovnurin skal ikki fara niður um 55.000 tons. Og ikki minni umráðandi er at stovnarnir verða røktir. Fiski­frøðingar hava roknað seg fram til, at í mesta lagi er ráðiligt at fiska 25 prosent av toskastovninum. Av hýsu­ ni skal veiðitrýstið ikki vera størri enn 20 prosent av stovninum, meðan upsa­stovn­urin sambært fiski­frøð­ing­un­um tolir eitt veiði­trýst á 22 prosent av stovni­num. Men síðstu árini hava gýt­ing­ar­stovnarnir, bæði av toski og hýsu, verið væl minni enn minstamarkið. Í báðum føri eru gýtingarstovnarnir minni enn helvtin av tí, sum teir eiga at vera. Orsøkin er heilt einfalt eitt ov høgt veiði­trýst. Øðrvísi er við upsa­ stovni­num. Hóast veiðitrýstið hev­ur verið størri enn tilmælini frá fiskifrøðini, so heldur upsa­stovnurin stand. Stýringin Á Fiskivinnutinginum miku­dag­in nýtti Eilif Gaard høvið at eftirlýsa einari betri stýr­ing av fiskiskapinum. - Vit hava tørv á eini um­siti­ngarætlan, sigur Eilif Gaard, sum í sama við­fangi staðfestir, at um­sitingar­ætlanin frá oktober 2011 fram­vegis samlar støv í eini skuffu í Fiskimálaráðnum. - Nei, umsitingarætlanin er ikki sett í gildi, sigur Eilif Gaard, sum var við í arbeiðs­bólkinum, ið gjørdi ætlanina. Stjórin á Havstovuni skjýt­ir upp, at løgtingið ger eina rammulóg, sum tek­ur støði í lívfrøðiligari, fíggj­ ar­ligari og samfelagsliga burð­ar­dyggari nýtslu av til­feingi­num í havinum. Síðani skal ein breitt samansett nevnd gera eitt tilmæli til lands­stýris­ mannin um, hvussu nógv eigur at verða fiskað. - Við støði í hesum eina til­mæli­num eigur tað at vera upp til landsstýrismannin, ikki løgtingið, at áseta við kunn­gerð, hvussu fiski­ skap­urin skal regulerast næsta fiski­ár­ið, sigur Eilif Gaard. Lýsingin av einum heima­ flota í tungum sjógvi hevur í eftirhondini nógv ár breitt seg sum ringar í sjónum. Vit sígg­ja eina mynd av einum fiski­flota, ið er ov stórur til ta nøgd av fiski, ið er at fis­ ka. Vit síggja fiskiskip, sum ikki tjena pengar. Og hartil kem­ur áhald­andi dis­ku­sjón­ in um, hvussu fisk­i­skap­ur­in skal stýr­ast, so­leið­is at veið- an er burð­ar­dygg. Málsetningurin við ár­ liga Fiski­vinnutinginum í Norð­ur­landa­húsinum mik­ u­dag­in var at lýsa av­bjóð­ ing­ar og møgu­leikar fyri eini løn­andi og burð­ar­dyg­ g­ari botn­fiska­veiðu. Fiskifrøðingar, bú­skap­ ar­frøðingar og umboð fyri vinnu­na góvu síni íkast til hen­da problematikkin, ið tyng­ir okkara traditionellu høvuðs­vinnu. Tað var samanumtikið ein døpur mynd, sum árliga Fiski­vinnu­ting­ið teknaði av tí partinum av flota­ num, sum í høvuðsheitum fisk­ar tosk, hýsu og upsa. Heima­flotin er ov stórur, tjenar ikki pengar og má í stóran mun dúva upp á niðurfiskaðar stovnar Eitt neyðar­róp um lønsemi Toskur og hýsa illa fyri Gýtingarstovnarnir av bæði toski og hýsu eru nógv minni enn ráðiligt er, staðfesta fiskifrøðingar Smái upsin er ofta ein tru­ pu­l­leiki í fiskiskapinum, og javnan verða upsaleiðir stongd­ar, tí upsin er ov smátt­fallandi. Vørn, Hav­stov­ an, reiðaríið Faroe Ori­gen og trol­virk­ið Vónin hava í felag gjørt eina roynd at skilja smáa upsan frá við at brúka skilji­rist. Royndirnar vórðu gjørdar við Heyki og Falki í apríl og mai, og úrslitini løgd fram á Fiski­vinnutinginum. Roynd­ ir­nar vísa, at við ristini ber til at skilja heili 60 prosent av smáa upsanum frá. Smái up­ s­in fer tí útaftur, meðan bara stóri upsin fer í trolið. Úrslitini lata dyrnar upp fyri nýggjum møguleikum. Í dag eru nógvar fiskileiðir stongda­r, tí ov nógvur ung­ fisk­ur er at fáa. Men við at brú­ka skiljirist ber til at fiska tann stóra upsan, meðan smái upsin fer útaftur og tí fær frið at veksa seg stóran og feitan. Talan var um tveir túrar, har annað skipið fiskaði við rist, og hitt uttan rist. Roynt var inni á stongdum leiðum norð­an­fyri og vestanfyri. Avreiðingarnar staðfestu, at miðalvektin á veiðuni hjá tí skipinum, sum fiskaði við rist, er 215 gram hægri, sam­ mett við fiskiskap uttan rist. Tá meira fæst fyri stóran up­sa enn smáan, so ávirkar skilji­ristin eisini miðalprísin. Tað skipið, ið fiskaði við rist, fekk í meðal 53 oyru meira fyri kilo, samanborið við skip­ið, sum ikki fiskaði við rist. Kristian Zachariassen, leið­ari á menningardeildini hjá Vónini, legði úrslitið av roynd­ini fram á Fiski­vinnu­ ting­i­num í Norður­landa­húsi­ n­um. - Man klárar ongantíð at fiska alt reint, men skilji­ ristin ger sera góðan mun, staðfestir Kristian Zach­ar­i­ a­s­sen. Við at brúka skiljirist í upsafiskiskapi ber til at fiska, eisini á leiðum, sum í dag eru stongdar vegna ov nógvan smáan upsa Skiljiristin opnar stongdar leiðir Lagt til rættis: Jón Brian Hvidtfeldt