mánadagur 11. november 2013síða 27

27 Mánadagur 11. november 2013 · Nr. 130 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Sólborg Dulavík Henda spurning setti eg mær, tá eg hevði lisið grein, har Jenis av Rana, langar út eftir teimum samkyndu. Eg bleiv skelkað og í fleiri dagar orkaði eg ikki at lesa tað umaftur. Eg havi havt teg, Jenis sum kommunulækna í fleiri ár, og havi bara gott at bera tær frá tí síðuni. Eg skilji ikki at vit bæði, sum kallað okkum trúgvandi, kunnu verða so ósamd um hvørji rættindi næsti okk­ ara hevur. Men aftur til tað tú skriv­ aði – tú bólkar samkynd undir eitt og dregur tey nið­ ur í díkið og traðkar á tey, samstundis sum tú tekur rættin til, at draga Guð, sum einki menniskja hevur sæð, niður á títt støðið og tínar tulkingar – eg citeri “Men tað kann ikki verða øðrvísi, tá man ikki livir tað lív man er skaptur til.” Nær liva vit lívið vit eru skapt til ? Hvør kasti fyrsta steinin? Útsøgnin ella skrivingin er á einum støði sum er sera ræðandi fyri meg. Eg eri 79 ár og havi livað meginpartin av mínum lívi í Føroyum, og eisini verið tíðarskeið í Danmark og Noregi, uttan at síggja nak­ að til henda bólka-ræðu­ leika, tú skrivar um. Tey eg havi hitt, hava verið hampulig og fitt og tá eg havi tosað við onnur um tað sama, hevur eingin hesa ræðumyndina av sam­ kyndum. Tí hevði tað verið áhugavert at vita, hvagani tú hevur hesi tíðindi ella hvar tú hevur hitt hesi menn­iskjuni. Eftir míni sannføring virðir tú ikki landsins lóg sum paragraf 266 b. Sam­ bært hesi lóg eru vit øll javn­sett við at tað ikki er loyvt at happa ella dis­ krime­nera onnur. Eg veit ikki hví tú leggur eftir minniluta bólkum, eg síggi ikki at tað kann verða av kærleika, men heldur ein eggjan til tey sum hava eina fragd í at happa hendan umtalað bólk. Sannleikin er tann, at nøkur verða happa so nógv at tey rýma av land­inum, ella tað í verri er - ikki at orka at liva. Sjálvsagt veit eg, at lívs­ førsla og meiningar eru ymiskar innan allar sam­ fe­lags­bólkar. Vit eru øll skap­að í Guðs mynd, - og eingin av okkum hevur havt nakað sum helst at siga ella gera við, hvussu vit blivu skapað ella undir hvørj­um umstøðum vit sluppu at liva í. Til seinast vil eg vísa á nøkur vers úr bíbliuni sum greina væl hvussu eg eigi at liva – Matteus. Kap. 22, vers 36 t. og v.40 Eg kann ikki reypa mær av at røkka tí altíð, men tað tekur ikki álvaran frá skriftini, fyri tað. Viðmerking til Jenis av Rana, lækna og ting­mann Eru Føroyar eitt demokratiskt og kristiligt land? Trípartasamráðingar um arbeiðsmegi eru vegurin framá Samtak Nú tosað verður um at lata arbeiðsmarknaðin upp fyri arbeiðsfólki utt­an fyri norð­ an­lond er týdn­ing­ar­mikið at rætt verður borið at. Har trot er á arbeiðsmegi skulu ar­ beiðsfólk sleppa inn í landið, men tað er ikki ráðiligt at lata arbeiðsmarknaðin upp á víðan vegg meðan ar­beiðs- loysi innan nógvar vinnur er metstórt. Eins og føroyingar fara út um landoddarnar at fáa sær arbeiði skal verða gjørligt hjá útlendingum at koma til Føroyar at arbeiða í styttri og longri tíðarskeið, tá ið trot er á arbeiðsmegi. Mentunarliga, politiskt og sosialt ríkað útlendingar samfelagið og eiga Føroyar ikki at ræðast at lata dyrnar upp fyri útlendingum. Sum er kann arbeiðsmegi úr Norðanlondum frítt ferðast millum lond, og hava sera nógvir føroyingar nýtt møgu­ leikan at fara í annað norður­ land at arbeiða og norður­ lendingar eru eisini komnir hendavegin. Fáa smidliga skipan Feløgini í Samtak halda, at atlit má takast til arbeiðsloysi í landinum, tá ið útlendsk arbeiðsmegi skal inn í landið, men at har tørvur er á, og ongin er í landinum at gera arbeiða, har skal loyvast at taka fólk inn uttanfyri norð­ ur­lond. Tað ber til at fáa a­r­beiðs­ megi inn í landið, um talan er um trot ella “væsentlige beskæftigelsesmæssige hen­ syn”, sum tað stendur í lógini, tó eru atfinningar um, at tað er ov long tíð frá at søkt verður um arbeiðsloyvi, til arbeiðstakarin kann koma inn í landið. Feløgini í Samtak halda, at har trot er á arbeiðsmegi, skal tað loyvast á ein smidligan hátt at taka fólk inn, men at tað skal ikki opnast upp fyri útlendskari arbeiðsmegi sum heild, tí arbeiðsloysi er enn metstórt. “Mangla tað elektrikarar, serligir ráðgevar, læknar ella onnur, sum vit ikki hava í landinum, so skal vera gjør­ ligt at fáa hesi inn í landið utt­an stórvegis hóvasták,” siga feløgini í Samtak “Soleingi vit hava 1000 – 1500 fólk, sum eru ar­ beiðsleys, so kunnu vit ikki lata arbeiðsmarknaðin full­ komi­liga upp”, leggja feløgini í Samtak dent á. Trípartasamráðingar Feløgini eftirlýsa fleiri ar­ beiðs­skapandi tiltøkum, førleikamenning, før­leika­ meting og fleiri læru- og út­ búgvingarmøguleikar fyri arbeiðsleys, so at arbeiðs­meg­ in er klár at taka við nútíðar og framtíðar avbjóðingum. Feløgini í Samtak heita á Johan Dahl, landsstýrismann við vinnumálum, um at kalla partarnar á arbeiðs­mark­ n­að­inum inn til trí­parta­ samráðingar um spurningin um arbeiðsmegi. Á henda hátt átti at verið gjørligt at funnið framm til eina skipan sum partarnir á arbeiðsmarknaðinum og politiska skipanin vóru nøgd við. Feløgini í Samtak vilja virka fyri eini loysn sum loysir trupulleikarnar, men sum eisini tekur hædd fyri tí veruleika, at arbeiðsleysi er í landinum, og at tað má basast áðrenn arbeiðsmarknaðurin verður opnaður fyri øllum uttanfyri norðanlondum. 90 ár síðani tað láturliga ØLSTOVU-kvettið Virgar T. Dalsgaard Tann 8. november fyri akku­ rát 90 árum síðani storm­ aðu Adolf Hitler og fleiri av teimum fremstu national­ social­ist­un­um ein national­ist­ iskan høgra-politiskan fund í BÜRGERBRÄUKELLER í München og proklameraðu, at teir vildu taka ræðið bæði í Bayern og i sjálvum Berlin. Bürgerbräukeller var eitt risastórt vertshús, har næstan 2000 fólk kundu sita til borð s. Um tað mundið var ein hatskur nationalistiskur re­ vanchu­stemningur í megin­ part­inum av Suðurtýsklandi, og tí roknaðu nazistarnir við, at teir spontant fóru at fáa fundarfólkið við sær í ein­ari kvettroynd móti tí demo­kratisku Weimar-repu­ blikkini. Saman við Hitleri vóru mill­um nógvar aðrar Her­ mann Gøring, Rudolf Hess, Ernst Røhm, Julius Streicher, William Frick, og endiliga hetjan frá Verðinskrígnum, generalurin Ludendorff. Uttanfyri ølstovuna stóð ein tøtt rúgva av al­ vápnaðum SA-monnum, teim­um sonevndu BRÚN­ SKJÚRT­UNUM, sum m.a. skutu við maskin­byrsum fyri at ræða fundarfjøldina. Hitl­er sjálvur reikaði runt inni í ølstovuni og peiggjaði við einum revolvara, sum hann skjeyt við beint upp í loft fyri at imponera og styggja gestirnar, meðan hann rópti, at Weimar- repu­blikkin var avtikin. Tað ovfarna fundarfólkið tók ikki Hitler heilt í álvara, fyrr enn Ludendorff við sín­ um autoriteti fekk sissað Hitl­er somikið, at fólk for­ stóðu, hvat hann ætlaði. Ludendorff og Gøring fingu vent stem­n­inginum til hatskar national­ist­isk­ar parol­ur móti Berlin. Dagin eftir fóru menn við Luden­ dorffi á odda marcherandi móti Ráðhúsinum í Münch­ en og kravdu, at bæði poli­ ti og býráð vórðu avsett bein­an­vegin. Men tá hevði Berl­in longu sent boð um, at tann tápuligi uppreist­ urin skuldi knúsast eirinda­ leyst. Tessvegna sperr­aði ein vælvápnað politi­fjøld uppá meira enn 100 mans nazist­ unum vegin til Ráðhúsið, og tá ið Hitlers menn vildu bróta mann­garðin, fóru politist­ arnir at skjóta við tí úrsliti, at 16 nazistar alt fyri eitt lógu eftirá, og fleiri m.a. sjálvur Gøring blivu illa særdir. Tá máttu nazistarnir yvirgeva seg og vórðu handtiknir. Hitler sjálvur og fleiri aðrir vórðu settir í fongsul. Aftaná flentu norður­ týsk­arar nógv at ti illa fyri­ reikaðu og láturligu kvett- royndini, men bara góð níggju ár seinni var hesin supernationalistiski og fják­ uti figur­urin blivin ríkis­ kanslari í øllum Týsklandi. Tá hevði tann paranoida nationalistiska pestin breitt seg til meginpartin av Tí týska Ríkinum.