týsdagur 12. november 2013síða 4

Mikudagur 13. november 2013 · Nr. 131 4 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 TÍÐINDI Jón Brian Hvidtfeldt Tað er við støði í arbeiðnum í Kvinnuhúsinum í Havn, at sálar frøðingurin Súsanna Ó. Skaale lýsir støðuna hjá nøkr um av teimum kvinnum, ið eru fyri tí harðskapi, sum van liga ikki sæst. - Nei, her er ikki fokus á tað bláa eygað, sigur Súsanna Ó. Skaale, sum í sínum arbeiði í Kvinnuhúsinum varnaðist mongu fordómarnar um sála r liga harðskapin. Harðskapurin, ið eingin sær, leiðir beinleiðis til heitið á bókini – Um bara hann sló meg. Súsanna Ó. Skaale lýsir for dómar nar soleiðis: - Eg sá hesa eintáttaðu, stereo typu, myndina av kvinnuni sum ein veik, grá mús, ið krýpur fram við húsa- veggju num, uttan at tora at koma í kontakt við nakrar. Tað er ein mynd, ið byggir á fordómar, sum í síðsta enda eru beinleiðis skaðiligir, sigur Sús anna Ó. Skaale og heldur fram: - Flestu kvinnur kenna seg ikki aftur í hesi eintáttaðu mynd ini. Og tað ger so aftur, at alt ov lang tíð gongur, áðr- enn tær leita sær hjálp, sigur Sús a nna Ó. Skaale. Tí hesar kvinnur eru alla stað ni í samfelagnum. - Tær eru í øllum løgum í sam felagnum, frá leiðaranum til vaskikonuna, staðfestir sálar frøð ing urin. Kvinnuhúsið fær árliga fleiri enn 650 áheitanir um hjálp. Kanningar úr okkara granna løgum vísa, at so at siga allar kvinnur, sum hava verið fyri fysiskum harðskapi, hava eisini verið fyri sálarligum harðskapi. Men meðan bláa merkið er ítøki ligt, er verri at fáa eyga á sálar liga harðskapin. - Tað liggur sera nógv vald í upplýsing. Tí havi eg valt at lýsa evnið, soleiðis at fáa gerast tilvitað um teir mongu trupul leikar, ið sálarligur harðskapur hevur við sær, sigur Súsanna Ó. Skaale. Komnar víðari Bókin byggir á samrøðu við fimm kvinnur, ið allar hava verið fyri sálarligum harð skapi. Kvinnurnar eru valdar út í samstarvi við Kvinnuhúsið. Tær um boða ymsar bólkar í sam fela gnum. Her er tann væl út búna kvinnan, tann við styttri útbúgving og tann út lendska kvinnan í føroyska sam felag- num. Allar eru tær tó dul- nevnd ar. - Tað var mítt val, at kvinn ur nar skulu vera dul- nevnd ar. Eg vil ikki hava, at tað skal snúgva seg um, hvar kvinnur nar koma frá og hvønn tær eru í familju við. Í einum lítlum samfelag sum okkara kann slíkt lættliga flyta fokus frá tí, sum eg vil fortelja í bókini. Nevniliga søgu na um, hvussu parlagið kann fara frá forelskilsi til sálar ligan ágang og harðskap. Tí upplýsi eg teirra aldur, út- búgv ing, hjúnarstøðustøðu og børn, samstundis sum eg royni at verja teirra samleika, greið ir Súsanna Ó. Skaale frá. Sálarfrøðingurin hevur somu leiðis lagt dent á, at kvinn ur nar í bókini eru kom- nar víðari í lívinum. - Ja, fyri meg hevur tað týdn ing at fortelja, at her er eitt ljós og ein vón fyri framm an. Felags fyri tær allar er, at parlagið er endað og kvinnan er komin víðari í lívinum, sigur Súsanna Ó. Skaale. Rithøvundin vil tó ikki vera við, at hon teknar eina ljósa reyða mynd av støðuni hjá hesum kvinnum: - Nei, kvinnurnar fortelja sína søgu kronologiskt. Frá fyrs ta forelskinum, til tey fingu børn saman og parlagið útviklaði seg. Alla prosessina, til sálarligi harðskapurin kom inn í parlagið og tók yvir. Í hes um frásøgnum hoyra vit eisini um, hvussu kvinnurnar eru niðurbrotnar sálarliga. So nei, her er ikki talan um nakra ljósareyða mynd, sig- ur Súsanna Ó. Skaale sum í sama viðfangi heldur fast um týdningin av at fortelja, at í hesum lagnum er eitt ljós og ein vón fyri framman. - Tað hevur týdning at for telja hesar søgurnar, tí tær vísa eisini á, hvat skal til fyri at koma burtur úr sálar- liga harðskapinum, sigur Sús anna Ó. Skaale og heldur fram: - Sosiala netverkið hevur stóran týdning fyri hesar kvinn ur. Men júst sosiala net verk ið er ofta partur av sálar liga harðskapinum. Tí makin kontrollerar jú mang an hennara sosiala lív í slíkan mun, at hon til síðst ikki orkar at forklára seg, men gevur upp. Harvið verð- ur hon enn meira avbyrgd í parlagnum, og sálarligi harð- skapurin kann halda fram, sig ur Súsanna Ó. Skaale. Fyribyrging Bókin er ætlað sum upp lýs- ing um tann harðskap, ið ikki er so lættur at fáa eyga á. Rithøvundurin er sann førd um, at upplýsing er veg ur- in fram, skulu vit sum sam- felag kunna gera nakað við trupulleikan. Tí hevur hon fingið Elina Winther Poul- sen, samskipara, at skriva ein kapitul um heildarætlanina at basa harðskapi í parløgum og nær sam bondum. Og Katrin á Neystabø, samskipari hjá føroysku deildini av Am- nesty , setir harðskapin inn í altjóða samanhang. Eisini er samrøða við Elina Reinert Planck, sum við støði í sín- um 18 árum sum leiðari fyri Kvinnuhúsið metir um or- søkir nar til harðskap í par- løg um. Bókin verður alment løgd fram í Miðlahúsinum hós- dagin. Valdið liggur í upplýsing Eintáttaða myndin av kvinnuni, ið er fyri harðskapi, er ein beiðis orsøk til at fólk aftra seg við at leita sær hjálp. Men tann kvinnan finst allastaðni, í øllum pørtum av okkara samfelag, sigur sálarfrøðingurin Súsanna Ó. Skaale, sum í nýggjari bók fortelur søguna hjá fimm kvinnum, ið hava verið fyri sálarligum harðskapi. “Eg rann út á vegin við børnunum. Tá kom hann akkurát koyrandi móti okkum. Hann steðgaði og rópti á børnini, at tey skuldu koma inn í bilin. Eg rópti, at tað skuldu tey ikki, og vit runnu víðari undan honum. Tað var fríggjadag seinnapart, og fólk stóðu í bíðirøðum á veg heim frá arbeiði. Helst hava tey hugsað, at hasi renna fyri at náa bussin ella okkurt. Høvdu tey vitað, at her - mitt í Tórshavn - rann eg fyri lívinum undan mínum fyrrverandi hjúnarfelaga…” - BROT ÚR BÓKINI “Tann kropsligi harðskapurin stendur kámur í minninum nú – men aftaná hendi nakað, sum í dag næstan fær meg at flenna, so langt úti og absurd er tað: hann kravdi, at eg skrivaði »Eg skal aldrin siga manni mínum, hvat hann skal gera« á eitt pappír. Síðani tók hann pappírið, skræddi tað sundur í smáar lepar og koyrdi teir í tað, sum var eftir av sósini frá døgurðanum. Síðani noyddi hann meg at eta sósina. Eg át hana..” - BROT ÚR BÓKINI