hósdagur 14. november 2013síða 8

Fríggjadagur 15. november 2013 · Nr. 132 8 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 tíðindi Áki Bertholdsen - Tað eru hvørki matur, drekka ella sex, sum er frumdrátturin í mennis­ kja­num. Tað eru skapan­ar­ evnini sum eru frum­drátt­ urin í menni­s­kja­num. Tað eru skapan­ar­evn­ini, sum er lívs­neistin, ið heldur okkum sam­an. Tað segði Ólavur Ras­ mus­sen, formaður í salt­silo­ grunninum seinna­part­in mikudagin, tá ið hann gjørdi klárt til at at skriva undir skjølini sum endaliga stað­ festa, at sermerkta salthúsið á Drelnesi nú skal byggjast til eitt mentanarhús á al­ tjóða stigi. Jú, mikudagurin 13 novem­ber 2013 var ein søgu­ lig­ur dagur í Suðuroy. Hendan dagin varð nevni­liga greitt, at ætlan­in at gera sermerkta salt­húsið á Drelnesi til eitt mentan­ ar­hús á altjóða stigi, verður veru­leiki. Mikudagurin 21. nov­em­ ber verður eisini ein søgu­ ligur dagur í Suðuroy, tí tá fer arbeiðið ígongd. Og mánadagurin 26. janu­ar 2015, verður eitt upp­ aftur størri søguligur dag­ur í Suðuroy, tí tá verður nýgg­ ja mentanarhúsið tikið í nýts­lu. Ein tungur burður Men hetta hevur verið ein tungur burður, tí tað eru minst 10 ár síðani, at tank­in um at gera salthúsið til eitt mentanarhús, varð fostr­að­ur. Men tað vóru eisini tey, sum hildu, at húsið var bara til fortreð fyri menningini á havnalagnum á Drelnesi og sterkar kreftir, eisini í bý­ráð­num, ætlaðu at ríva tað niður og tað ongantíð ov skjótt. - Tað eru als ongar ætlan­ ir um at varðveita salthúsið, stað­festi Tvøroyrar Býráð í brævi til fornminnisfelagið í 2000, sigur Kristin Michel­ sen, borgarstjóri á Tvøroyri. Men kreftir, sum sóu støðu­na øðrvísi, hildu, at tað kundi ikki bera til, at hetta sermerkta húsið, sum er eindømi í okkara parti í heiminum, skuldi javnast við jørðina. Einar Larsen í forn­ minnis­felagnum á Tvø­r­oyri, er nevndur sum ein undan­ gongu­maður at varðeita Salt­húsið og tað eydnaðist. Síðani hevur verið ar­ beitt við hugsjónin um at gera Salthúsið til eitt men­ tan­ar­hús og mikudagin bar tað stríðið á mál. - Vit kunnu øll frøast um, at hasar flottu toft­ir­nar á Drelnesi, nú verða um­skap­ að­ar til livandi steinar, segði Ólav­ur Rasmussen. Tignarligur verji Men tað er eisini lagt nógv fyri í royndunum at fáa tað at eydnast. Tað eydnaðist at fáa fyrr­ verandi forseta Íslands, Víg­ dis Finnbogadóttir, at vera verji fyri ætlanini. - Tað var ein leiklutur, hon játtaði at átaka sær so tíð­liga í verkætlanini, at fá vis­tu um hana og fáa høvdu á­lit á, at hon varð veruleiki, segði Ólavur Rasmussen. Verkætlanin kostar 58 millión­ir krónur og tey, sum hava fíggjað hana, eru grunnurin hjá Maersk í Dan­mark, danski staturin, sum hava fíggjað við 20 millión­um í part og føroyski lands­kass­in, sum hevur fíggj­að við 18 milliónum. - Uttan hesa fíggingina var ikki hugsingur um at frem­ja verkætlanina í verki, segði Ólavur Rasmussen. Á samkomuni í skúla­ num í Trongisvági miku­dag­ in, ásannaði hann, at hesi 10 ár­ini hevur mangan leikað hart á. - Enntá fór allur heim­ urin fíggjarliga í kav, ímeð­ an vit arbeiddu við verk­ ætlan­ini. Formaðurin í grunninum sig­ur, at nú farið verður und­ir byggingina, verður hild­ið fram við arbeiðnum at leggja innihaldi í nýggja menta­nar­húsinum til rætt­ is. Á samkomuni miku­dagin handaði Tvør­oy­ra­r Kom­ muna Salt­silo­grunni­num skeyt­ið upp á grund­ina, salt­húsið stendur á, sum er 10.000 fermetrar til stødd­ar. - Vit kunnu fegnast um, at salthúsið í Drelnesi, sum var ein ídnaðarkollvelting, tá ið tað varð bygt, nú verð­ur endurreist sum ein mentan­ar­lig avbjóðing hjá okk­um øllum somlum, sigur Ólav­ur Rasmussen. Sjálvur dylir hann ikki fyri, at hann er glaður og takk­samur fyri, at verk­æt­ lan­in nú verður veruleiki. 800-1000 fólk Í Mentanarhúsinum, Sam­ tak Altjóða List og Tónleik, stytt SALT, eru sitipláss til 800-1000 fólk. Tá ið arbeiðið varð bjóð­ að út, vísti tað seg, at tað fór at verða nógv dýrari enn tær 58 milliónirnar, sum eru játt­að­ar til endamálið. Tískil varð útbjóðingin ógild­að og síðani varð ar­ beið­ið bjóðað út av nýggj­ um, men var eingin sum bjóðaði upp á tær stóru ar­ beiðs­tøk­urnar. Síðanu hevur verið sam­ ráðst við ymsar arbeiðs­tak­ ar­ar og nú er semja funn­in um at byggja eitt mentan­ ar­hús og at fáa pengarnar at passa. Ólavur Rasmussen sigur, at húsið er skert við tað, at ein síðubygningur, sum upp­runaliga skuldi vera, er spard­ur burtur. Men ikki øll eru so kedd um tað, tí tey hal­da, at ser­ merkti høvuðs­bygn­ing­ur­in betri til sín rætt, nú hann ikki verður for­stýr­að­ur av ein­um síðubygningi. Somuleiðis hava tey slept ætlanini um at spreing­ ja kjallara undir húsið til goymsl­ur og annað. - Alt tað hevur spart okk­ um ein hóp av pengum, sig­ u­r Ólavur Rasmussen. Men hann leggur dent á annars er bygningurin ikki nortin innan, tí tað ser­ merk­ta rúmið er tað sama bæði við útsjónd, ljósi og ljóð­burði. Tíggju ára stríð SALT Nú arbeiðið at gera sermerktu salthúsið á Drelnesi til mentanarhús, er tað endin á eini langari ferð Tilsamans verða sjey tað arbeiðstakarar um at bygg­ja verkætlanina, tríg­g­ir úr Suð­ur­oy og fýra norðan­eft­ir. Og seinnapartin miku­ dagin vórðu sáttmálar skriv­að­ir við allar sjey ar­beiðs­tak­ar­arnar um at gera ar­beið­ini Teir sjey ar­beiðs­tak­ ar­ar­nir eru TG verk, sum hev­ur tað stóra arbeiðið at innilokað húsið og smíða innan. Martin í Nesi, í Nesi í Hvalba, skal mála, Tanga­virkið í Vági ger luft­ reinsi­skipanina, Klima í Sandavági ger stýr­ing­ar­ nar í sambandi við hita og luftreinsiskipanina, Reno­ vent í Hósvík, ger hita og sanitet­ar­beiðið, El Service á Skála ger el-arbeiðið og múrar­a­arbeiðið ger Svend Roest á Tvøroyri. Albert Isfeldt er arki­ tekt­ur, Preben Han­sen hev­ur ráðgivið í sam­bandi við berandi kon­struk­tión­ ir­n­ar og Martin Leo hevur ráð­giv­ið í sambandi við hvs og KJ Elráð í Klaksvík hev­ur ráðgivið um el­ar­ beið­ið. Í nevndini fyri Salt­ silo­grunn­in, sum hava fyri­reika byggingina sita annars Ólavur Ras­mus­s­en, Ju­anna Schrøter Jo­en­sen og Christian Mej­dahl, fyrr­ verandi fólka­tings­mað­ur og formaður Fólka­ting­sins, og føddur á Tvør­oy­ri. Í bygginevndini sita Krist­in Michelsen, borgar­ stjóri á Tvøroyri, Edmund Joen­sen, fólkatingsmaður, dansk­arin, Ib Skotte, er for­mað­ur í bygginevndini, Mads Guttesen í Havn og Rúni Heinesen í Klaksvík. Sjey arbeiði Áki Bertholdsen Í sambandi við ætlanina at gera Salthúsið á Drelnesi til Mentan­arhús, hava mong sett spurnartekin við, hvat virk­semi skal vera í húsinum, og ikki minst, hvussu tað skal fíggjast. Ólavur Rasmussen, for­ mað­ur í Saltsilogrunninum, stað­fest­ir, at grundraksturin í húsi­num er tryggjaður. Hann vísir á, at tá ið løg­ tin­g­ið samtykti at játta pen­ing til mentanarhúsið, gav Løgtingið samstundis eisini tilsøgn um at játta 2,5 millión­ir um árið til rakstur. Somuleiðis hevur Tvør­ oyr­ar Býráð eisini givið tilsøgn um at játta tvær millión­ir um árið til rakst­ ur­in. - Men tilsamans er tað nóg mik­ið til at grundraksturin í húsi­num er tryggjaður, sigur Ólav­ur Rasmussen. Hann staðfestir eisini, at var raskturin ikki tryggjaður, hevði ein grunnur, sum Maersk grunnurin, ikki játt­ að pening til endamálið. Er raksturin ikki tryggjaður, vil ein slíkur grunnur ikki játta pen­ing til eitt endamál sum hetta. Hann viðgongur, at higar­ til hava tey ikki havt stór­veg­ is stundir til at skapa húsi­ num eitt innihald. Men tað er eitt arbeiðið, sum skjøtil av álvara verður sett­ur á nú. - Nú leggja vit til brots at skapa húsinum eitt innihald, sam­an við tónleikarum, sjón­leikarum, ferðavinnuni, lista­fólki av ymsum slagi, og suður­oy­ing­um sum heild. Sjálvur væntar Ólavur Ras­muss­en eisini at SALT fer at draga ferðafólk til Føroya. Í hesum sambandi hevur før­oyski fólkatingsmaðurin, Ed­mund Joensen, sum eisi­ ni er í bygginevndini fyri SALT, sett eitt arbeiði í verk í Danmark at útgreina og kann­að, hvussu stór ferða­ man­na­skip og onnur upp­ livilsis­ferða­vinna, kunnu verða ein partur av SALT. Men Ólavur Rasmussen ásann­ar eisini, at hetta verð­ ur ein avbjóðing fyri ferða­ vinnu­na í Suðuroy annars, tí eitt er at fáa nógv fólk suður Tryggjað sær 4,5 mió krónur um árið SALT Nýggja mentanarhúsið á Drelnesi verður ein avbjóðing hjá ferðavinnuni í Suðuroy