hósdagur 14. november 2013síða 46

nr. 132 · 15. november 2013 14 VIKUSKIFTI Siðsøga við Óla Jacobsen Útróðrardagur í 1934 kundi verðið ein vanlukkudagur Vit hava fyrr í ár havt 10 partar við frásøgn hjá Torleif Bech í Porkeri. Vit koma í heyst at hava fýra partar afturat. Fyrst greiðir Torleif frá útróðrardegi í desember 1934, sum kundi endað sum ein vanlukka, men sum kortini spældi væl av H esin útróðrardagur var mána­ dagin 3. desember 1934. Alt bendi á, at hetta skuldi blíva ein góður útróðrardagur. Veðrið var av tí besta, streym­ urin var góður, so tað fór hvør fjøl á flot sum flóta kundi. Tað vóru einir 15-17 bátar, fullmannaðir við úti við 100 monnum, sum fóru út tíðliga henda morgunin. Streymurin var soleiðis, at tað mátti farast tíðliga á morgni. Tá tað leið nakað út á dagin, vísti tað seg sum at ein kollur av mjørka setti niður á Lítlu Dímun. Hetta merkir, at vindur kann vænt­ast heilt skjótt. Tá tað leið út á dagin, bleiv eisini vindur av landnyrðingi, so tað forsló. Hann kom niður á sjógvin sum ein hvirla, og tað bleiv stormur beinanvegin og kavarok. Summir av bátunum, sum vóru úti henda dagin, vóru inni á grunninum, meðan aðrir vóru uttarlaga vestanfyri, so tað var tungt hjá teimum at taka seg eystur yvir. Tá teir vóru vestanfyri Flesjarnar, sigldu teir seg gjarna eysturum, áðrenn teir løgdu norðuryvir. Tað var so nógvur vindur, at tað vóru nógvir av bátunum, sum komu í trupulleikar. Teir fingu skvampar, og tað hevði við sær, at sving­hjólini fóru at oysa. Hetta hevði ta av­leiðing, at magnetið í bensinmotorinum gjørdist vátt, og tá steðgar motorurin. Tá mátti magnetið turkast fyri at fáa motorin í gongd aftur, men hetta var ikki lætt undir slíkum um­støðum hjá opnum bátum. Hetta var so ikki trupulleiki hjá deksbátunum. Opnu bátar­nir fingu so hjálp frá teimum, sum sleip­ aðu teir til lands. Ein av hesum deksbátum kom til lands við trimum opnum bátum uppá sleip. Uttan hjálp frá deksbátinum hevði illa staðið til hjá hes­ um bátum. Soleiðis komu fleiri ein og ein til lands, sum tað leið út á kvøldið. Opnu bátarnir høvdu einki ljós, summir høvdu ikki annað enn eina lummalykt, so tað bøtti ikki um støðuna. Vindurin var nógvur, og tað rak hart. Bátarnir blivu tískil seinir til lands. Tað kundi ikki siglast við vanligari ferð, og ofta mátti haldast av fyri skvampar og slekka av, tá ið sjógvurin var ringastur. So tað var eitt Guds undur, at eingin bátur bleiv burtur. Hóast opnu bátarnir ikki kundu brúka motorarnar, vóru teir kortini væl út­ gjørdir við árum, og menninir vóru so nógvir, at teir vóru førir fyri at halda bátin upp í vindin. Teir kundu á hendan hátt liggja trygg­ ari til bjargingin kom. Seinasta patrónin var bjargingin Sum kvøldið leið, vóru næstan allir bátarnir komnir aftur í øllum góðum. Men seint á kvøldið, tá manglaði ein bátur. Tað var Dalfoss sum Gjørðamenn áttu. Kristian Djurhuus var ein teirra, sum var við. Teir høvdu fingið maskinskaða, so tað sá ikki so gott út. Teir royndu at blussa, men teir vóru so eystarlaga, at hinir bátarnir sóu teir ikki. Teir sóu tann síðsta deksbátin fara norð­ur um. Teirra vón var burtur, tí alt sum teir høvdu havt at blussa við var brúkt, sum skjúrt­ur og tað, sum teir kundu vera fyriuttan av klæðum. Teir høvdu eisini byrsu við í bátinum og høvdu nýtt øll tey skot, sum teir høvdu at gera vart við seg. So teir flutu har uttan vón um at koma burtur úr hesi støðu. Men so sigur Kristian Djurhuus: »Eg eigi eina patrón, eg havi goymt hana í vestalummanum«. Beint tá sóu teir hekkuljósið á tí síðsta deksbátinum, Jarn­bardi, sum var á veg til lands. So teir av­ ráddu at skjóta hetta skotið, meðan teir enn sóu hekkuljósið á bátinum. So heppið var tað, at ein maður á Jarnbardi var farin aftur um stýrhúsið at kasta sær av vatninum. Hann sær hetta skotið, sum gevur eina rípu av eldi frá sær. Tí sást eisini, úr hvørji ætt skotið kom. Teir vendu so aftur, og tá komu teir fram á Dalfoss, sum fleyt har hjálpar­leysur. Tað var so heppið, at tað gjørdist ikki meira vindur, so teir komu til lands í øllum góðum. Hvessingur Hvessingur varð eisini sleipaður. Dánjal bóndi var formaður á tí bátinum. Hann sigur, tá ið teir sóu, hvussu veðrið háttaði sær, at teir máttu sleppa sær heim sum skjótast. Teir høvdu jú langan veg bara inn til Flesjarnar. Tað var tað góða við at koma til Flesjarnar, at har vóru fleiri bátar, og um nakað hendi, var eisini lættari at fáa hjálp. Tað vóru eisini bátar úr Vági í somu støðu. Eg minnist ein, sum kallaðist Palli hjá Marini, sum var slektaður úr Víkarbyrgi og sum búði úti á Marknoyri, kona hansara var úr Porkeri. Hann hevði verið á borði hjá Hvessingi og biðið um bensin, sum hann var komin í uppi­ setur við. Veðrið var so gott tá, so hann var farin so langt suður. Tað plagdi hann annars ikki at fara. Hann mátti eisini sleipast til lands av onkrum av hesum deksbátunum. Komin heim ringdi hann til Porkeris at vita, um Hvessingur var komin til lands. Palli segði, at »um Hvessingur verður burtur, so er tað mín skuld, tí eg fór við reservabensininum hjá teimum«. Men soleiðis vóru hesir menninir, manglaði nakað so varð skift ímillum. Tað koma ikki aðrir bátar! Tann fyrsti báturin, sum kom at landi, varð róptur Selnes. Við har var ein gamal maður, Hans Jakku Bech, kallaður Hans í Skálanum. Hann átti eina dóttir, sum var gift oman á Klova við Mikkjal hjá Magnussi. Øll fólk á landi vóru drigin inn í hetta, tí øll áttu onkran á sjónum henda dagin. Dóttir Hans Jacob fór so eisini oman á bryggj­una, tá ið Selnes legði at. Hon spurdi so, um teir høvdu sæð Tjaldrið. Hetta var báturin, sum maður hennara var við. Teir vóru tríggir brøður, pápi og ein svágur við hes­um bátinum. So her man hava staðið nógv á eis­ini. Tjaldrið fekk navnið »Myllufossur«. Pápin bað hana fara til hús aftur, tí tað kom eingin bátur inn aftaná teir. Hetta vóru ikki hugalig boð at fáa frá pápa sínum. Pápi mín var eisini við einum báti saman við systkinabørnum, so øll vóru bangin. Inni hjá okkum høvdu vit dupultar hurðar í gong­ ini, vit kallaðu tað úthurð og innhurð. Eg minn­ist Sunnuva í Eystrum. Hon var omma at trimum av teimum, sum vóru við Selnes, fyrsta bátinum, sum kom at landi. Mikkjal, maður hennara var eisini við. Hon var altíð so Torleif Bech 11. partur Nólsoyar Páll kom inn við trimum opnum bátum Bátar við bryggju í Porkeri undir krígnum