hósdagur 14. november 2013síða 47

nr. 132 · 15. november 2013 15 VIKUSKIFTI Bragdið hjá Mikkjal á Høvda algoyst, tá ið tað var nakað. Hon kom inn til okkum og bresti hurðarnar upp at siga, hvussu vorðið var. Mamma fór út við henni oman til Geilar, og har komu allar hinar konur­nar eisini. Eg minnist, at ein hvirla kom og hon breyt vindeygað inni í stovuni. Hvirlurnar av landnyrðingi vóru so ógvusligar í Porkeri og hetta kundi bara undirstrikað fyri bygda­fólk­ inum, hvussu álvarsom støðan var. So her var støðan ring við sorg og gráti. Teir flestu bátarnir vóru 10 mannafør og við teimum vóru sjey menn. Hesir bátar vóru so lágir, men seinni varð eitt borð sett omaná teir. Undir krígnum fingu teir nógvan fisk. Og høvdu teir 40 sentnarar, 4.000 pund, vóru teir so tungir, at tað var ikki meira enn teir flutu. At seta eitt borð omaná hjálpti væl. Soleiðis endaði hesin dagur í øllum góðum. Hetta var sjálvsagt ein sera stórur lætti hjá øllum, sum av ringum royndum óttaðust tað ringasta. Erling Poulsen hevur eisini greitt meira nágreiniliga frá hesum degi í bókini Bjargingarbrøgd 1. Myndirnar til hesa grein eru úr hesi bók. Føroyatíðindi, lokalblaðið í Suðuroy, um­ talar eisini hendan útróðrardagin í blaðnum 8. desember 1934. Her verður sagt, at illa hevði verið vorðið, um ikki teir stóru motorbátarnir høvdu verið nærindis. Her verður eisini sagt, at eitt fýra­mannafar úr Vági setti upp í Sumba. Blaðið spyr eisini, um tað ikki hevði verið uppá sítt pláss at fara at hugsa um at fáa í lag eitt tryggingarfelag, fyri »installeringar«, opnar bátar. Blaðið metir, at tað eru einir 1.000 slíkir bátar. Nógv óhapp eru eisini hend við opnum bátum. Í sama blaði verður eisini nevnt eitt dømi um ein bát úr Hovi. Sum teir eru á veg til lands hoyra teir eitt brak og síggja, at onnur síðan á bátinum er skrædnað aftur móti motor­inum, og sjógvurin fossar inn. Her kundi endað galið um ikki ein annar bátur – H.J. Poulsen í Øravíkarlíð – var nærindis og fekk bjargað monnunum. Tað eru nógv dømi um, at tað ikki gekk so væl. Árið 1934 gjørdist annars eitt óeydnisár hjá føroyskum fiskimonnum. Sluppirnar Neptun úr Vestmanna og Nólsoy úr Havn hvurvu við 43 monnum. Komandi partur: Í komandi parti fer Torleif við Norðfarinum og nýggja trolaranum Vágbingi Tann 29 november fylti Mikkel Poulsen, Porkeri, 80 ár. Mikkjal á Høvda, sum hann vanliga verður nevndur (eftir búpláss­ inum), hevur allar tíðir verið av raskastu monn­um, ja ein hendingaseggur, bæði á sjógvi og landi. Bátamaður var Mikkjal av teimum bestu, hann var t.d. í Íslandi í fleiri ár og róði út og var millum teir raskastu. Hann byrjaði sum heilt ungur at rógva út. Tað er um eitt bjargingarbragd Mikkjals eg vildi sagt frá: Tað var ein morgin í 1880-unum. Veðrið var av tí allarbesta og bátar fóru til útróðrar. Olaus Poulsen, fyrrverandi skipari á Smirli, bróður Mikkjals, var henda morgun­in farin sjálvur triði til útróðrar. Best sum teir sita úti á Porkerisnesi brenn­ ur hann á við stormi av útnyrðingi. Har var einki meira at gera enn at draga inn og fara til árar. Vindurin vaks meira og meir, men tað kvinkaði tó fram. Meðan teir soleiðis slitu fyri lívinum, bróta teir eina ár og ikki vóru meira enn fýra árar tilsamans, tá vóru teir nær landinum. Nú var einki at gera. Við trimum árum var ikki hugs­andi at rógva, og drivu teir tí niður móti Porkeris­boðunum, og eingin ivaðist um endan. Meðan hetta gongur fyri seg kemur ein tríbekkur rógvandi framvið (í somu tíð var øll Porkeris bygd komin at hyggja at hesum sorgarleiki, og tá teir sóu, hvussu standurin var, róðu teir tí upp undir land, hvar Mikkjal og ein annar maður vóru línaðir niður til teirra, og lupu teir inn í tríbekkin. So bleiv lagt frá aftur út móti teimum neyðstaddu. Í meðan royndu teir at halda bátinum upp ímóti, men ikki hjálpti, teir vóru útlúgvaðir, og komu teir sostatt nærri og nærri boðanum, og sá tað vón­leyst út, at teir kundi bjargast. Men tá gjørdi Mikkjal tað bragd, sum seint vil vera gloymt, tríbekkurin kemur nú móti teimum, og leypur Mikkjal til alt í einum, og tað eydnast. Hann kemur í bátin til bróðurin og hinar, sum ikki vistu hvat tað var. Komin í bátin roynir Mikkjal at fáa vent bátinum inn frá boðanum, sum eydnaðist í síðstu stund. Róð bleiv síðani móti landi, hvar menn stóðu klárir at taka móti bátinum, lagt varð so at landi, og tað eydnaðist at bjarga øllum úr tí stóra vanda, teir høvdu verið í. Meðan bjargingin stóð uppá, merkti Mikkjal seg mest burtur úr við sínum dirvi og treystleika, sum varð haft á orði langt aftaná henda tilburð. Mikkjal hevði sum omanfyri sagt, sett lívið í vanda fyri at bjarga bróðurinum og hinum báðum monnunum. Tað var í sama ódnarveðrinum, at Johan á Sondum lá úti alla náttina undir Nýpuni. Tey seinastu árini hevur Mikkjal verið heilsuveikur, sum ikki er at undrast yvir aftaná ein langan og strævnan arbeiðsdag, sum nú er farin aftur um bak. Hann lá fyri nøkrum árum síðani at doyggja, men hann kom fyri seg aftur, tó hann er ússaligur. Mikkjal á Høvdanum er fryntligur at koma á tal við. Hann er í orðsins týdningi eitt gott og vinsælt menniskja, sum øll bert vita gott um at siga. Á 80 ára degnum minnast vinir og kenn­ingar tygum og ynskja tygum enn mong góð ellisár. Tað hevur ofta staðið á við opnum bátum. Sum dømi um hetta kann endurgevast henda grein, sum stóð í Dimmalætting í 1941, undirskrivað ein vinmaður Jarnbardur sleipaði Dalfoss Bátar í Porkeri seinni í tíðini Petur Larsen, Piddi í Gjørðum, var við Dalfossi Alfred Magnussen var við Tjaldrinum. Hann doyði fyrr í ár 96 ára gamal