týsdagur 10. desember 2013síða 32

Mikudagur 11. desember 2013 · Nr. 143 32 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Meira møsn frá yvirlækna Tummas í Garði Tummas í Garði, yvirlækni, hevur seinastu 10 árini verið størsta forðingin fyri góðum samstarvi millum sjúkrahúsini Jákup Petersen yvirlækni Nú Sosialurin hevur havt eitt átak um føroyska sjúkr­ a­hús­verkið, hevur tað enn ein­a­ferð eydnast Tummas í Garði at gnýggja salt í sárini mill­um sjúkrahúsini. Sum sjúkrastjóri á Lands­ sjúkr­a­hús­i­num (LS) kundi ein síggja hann ferð eftir ferð sita í sjónvarpi og lufta sín­ar tank­ar um Klaksvíkar Sjúkr­a­hús (KS), at tað skuldi nið­ur­leggj­ast. Hetta sjálvt um hann var sjúkrahússtjóri á LS og fyri so vítt onki hevði við KS at gera. At KS skal varðveitast er ein politisk avgerð og sjálv­ andi ikki nakað sum ein vara­stjóri á LS í tíð og ótíð skal leggja seg í. Nú hann ikki longur er vara­stjóri á LS men »bert« van­lig­ur yvirlækni, heldur hann, at tíðin er komin til at oysa burtur úr sær alt tað gall, sum hann hevur savnað saman seinastu 10 árini. Hetta gall verður so sjálvandi at renna niður yvir KS. Og nú hann allíkavæl er ígongd við at tøma seg, so skulu politkarar eisini fáa høvi at smakka hesa beisku vætu. Leysa kanónin á Landssjúkrahúsinum Úrslitið er sum sagt ein bland­ingur av reinum møsni krydd­að við grundleysum pá­standum og reinari nið­ ur­gerðing. Helst grundað á ván­a­ligt innlit og útbúgving. Mað­urin hevur jú ikki arbeitt sum lækni í eini 9 ár, og tað kann jú millum annað geva illgruna um hannsara før­ leika sum yvirlækni á LS í heila tikið. Meira ítøkilig tó hetta: Grein­in í Sosialinum byrj­ ar við at Tummas í Garði (TíG) gevur okkum eina mynd av sær sjálv­um: »Við­ brek­in, sterk per­són­lig­heit við stórum ego«. Farið verður síðani bein­ leið­is til snarálop á sjúkr­a­ húsini í Klaksvík og á Tvør­ oyri har TíG sær fyri sær stjór­ar liggjandi frammetir romm­um við føturnar á yv­ ir­lækn­unum. Eg veit ikki í hørjum heimi TíG sveimar men eitt er púra greitt, at stjóravald er komið fyri at verða í Føroyum og vit hava frá okkara arbeiðgevara greitt fingið at vita, at farðast skal eft­ir hesi skipan. Skipanin við øllum hes­um stjórunum kom í kjal­ar­vørr­ i­num av New Public Mana­ g­e­ment og hevur víst seg at verða eitt klokkuklárt sjálv­ mál. Í okkara grannalondum eru tey komin væl áleiðis at fara frá hesum, tí tað er in­eff­ ekt­ivt og sjúklingafjart. Tað tek­ur væl eini 10 ár afturat áðr­enn vit vakna herheima. Síðani skal tað sambart TíG verða ógjørligt fyri KS og Suð­ur­oyar Sjúkrahús (SS) at finna almen kirurg og med­ i­si­n­ara. Hvussu kann tað so bera til at vit hava bæði al­ men kirurg og medisinara á KS? Vit hava ikki brúk fyri eini tilvildarligari smælari ser­grein og hesar læknar hava vit heldur ikki. Okkara kir­urg­ur er almen kirurgur og hev­u­r ikki sergrein. Med­i­ sin­arin tað sama. Kons­ul­ent­ arnir taka sær av ser­grein­ um. Klaksvíkar Sjúkrahús- eitt sera virkið og effektivt sjúkrahús Seinastu 15 árini hava skift­ andi akslaserlæknar vitjað Klaks­víkar Sjúkrahús og framt framkomnar skurð­ við­ger­ð­ir. Síðani varð byrjað við hesum á LS og kom undir heit­ið dupultfunktión. Seinastu 18 árini hevur fram­komin urologi verið at funn­ið í Klaksvík. Hon er væl regulerað við sjúk­l­ingi, tryggd og førleika í mið­dep­ ul­in. Urologurin sum stendur fyri virkseminum hevur lagt upp til eina skipan sum kann lyfta alla urologiina í Før­ oyum upp á eitt tryggt støði. Hann hevur í hesum sam­ bandi fyri nógvum ár­um síðani (stuðlaður av Heils­u­ mál­a­ráð­num) gjørt eina full­ komna frágreiðing um hetta. Men skurðdepilin á LS vil ikki spæla við. Teir vilja hava alt ella onki. Annars verð­ur hetta nú kallað fyri dup­ult­ funk­ti­ón. Almen kirurgi hevur virk­ að á sjúkrahúsinum í 100 ár og gerð tað framvegis. Ein­asti munur er, at støðið er hækk­ að munandi samstundis sum viðringin fyri sjúk­ling­i­num og kunnleiki til av­mark­ing­ ar­nar hava fingið fyrstu rað­ fest­ing. Ortopedi hevur verið virk­ in á KS í meira enn 40 ár. Hon er eitt skuladømi uppá eitt virk­semi sum grannalondini leggja út á smærri sjúkrahús. 85% av ortopediskum skurð­ við­gerð­um eru sterkt stand­ ard­i­seraðar viðgerðir sum vanliga ikki krevja inn­leggj­ an og tryggt kunnu gerðast á smærri eindum. Hini 15% skulu miðsavnast til sjúkahús við 300.000 – 500.000 í upp­ tøku­økinum. Og tað halda vit fast um í Klaksvík. Orto­pe­di varð seinri tikin upp á LS og verður nú kallað dup­ult­funk­ ti­ónir. Barnaortopediin íroknað klumpfótsviðgerð hjá ný­føð­ ingum hevur 15 ár á baki í Klaksvík. Klump­fóts­við­gerð­ in eftir framkomnu Pon­zetti metoduni byrjaði í Klaks­vík áðrenn hon fekk fóta­festi í Dan­mark. Er nú stand­ard við­gerð í flestu lond­um í vest­ur­heiminum. Hondkirurgi hevur verið virk­in á KS í 15 ár og tikið sær av sjúklingum úr øllum Før­oyum. Ryggkirurgi hevur verið virk­in á KS í 20 ár. Gjørdar verða tær skurðviðgerðir sum tryggt kunnu fara fram á teimum smáum sjúkra­hús­ um sum vit hava í Før­oy­um. Hetta eftir av­talu við orto­ ped­isku og neur­o­kir­u­r­gisku ­deild á Ríkis­sjúkr­a­hús­i­num. Nú er so LS farið undir at taka avloysarar til at fremja ryggskurðviðgerðir. Og tað skuldið ikki undra meg um teir har fara undir vi­ð­gerð­ir sum aðrastaðni eru miðsavnaðar og harvið lækka støðið innan hetta øki eis­ini. Síðani verður helst tos um dup­u­lt­funkt­ ión­ir. Kikara­kann­ ingar byrjaðu í Klaks­vík í 70- unum og hava ment seg síðani. Seinri hevur LS tik­ið hetta upp eisini og kall­ar tað sjálvandi fyri dup­ult­funk­t­i­ón. Skipaðar út­ skift­ingar av mjad­num og knø­ um fóru í­gongd á Klaks­vík­ar Sjúk­r­ a­húsi í 1988. Síð­ani komu eisini skip­ aðar lið­út­skift­ inga­r á LS og verða nú kall­að dup­ult­ funk­tión o.s.fr. Men lat meg støðg­ að her. Næstan all­ ar funktiónirnar sum KS hevur, eru tiknar upp, áðr­enn henda viðgerð fanst í Før­oy­um. Síðani hevur LS eis­ini tikið tær upp og kallar tað dup­ult­funk­ t­ión­ir­. Skulu hes­ ar dup­ult­funk­t­i­ónir takast burtur so er bert rímiligt, at LS legg­ur tær niður. TíG herjar nú mót trøllum Hinvegin, tá TíG tekur upp, at serlæknar koma til Før­oyar (les KS/SS) og taka høpis­ leysar sergreinar upp, so er tað LS sum er odda­fisk­ur­in á hesum øki. Tað var eina­ferð ein greið ætlan fyri hvørj­ar sergreini vórur neyð­ug­ar á LS. Hon var sjálv­andi kastað fyri borð og teir yv­ir­lækn­ ar sum vóru áhugaði fyri føstum starvi á LS vóru sett­ ir og teirra sergreinir bygd­ ar upp. So TíG - sópa heima áðrenn tú kemur við kust­i­ num til KS og SS. TíG herjar víðari móti tí hann kallar fyri ”smáu sjúkr­ a­hús­unum”. Eg gangi út frá, at hann her meinar við KS og LS. Og her kemur fram tann veru­ligi vandin við tí LS sum TíG sær fyri sær. Nakað sum eg havi havt frammi fleiri ferð­ir. Tað stendur at lesa um hend­an vandan á fyrstu síðu í tema Sosialinum 25 nov. um sjúkr­a­húsini. Her endurgeva teir Tummas í Garði fyri at siga, at ”Trygdin í vanda”. Tað trag­i­ska er tó, at tað er hann sjálv­ur sum er íferð við at seta trygdina í vanda. Um ein gongur í tí vild­far­ ils­i­num at Landssjúkrahúsið er stórt so er tryggd, dyggd og tæn­asta í stórum vanda. Hetta er sjálv­andi ein heim­ føð­is­lig, nalv­a­beskoðandi og vand­a­full niðurstøða sum er til stóran ampa fyri sjúkl­ing­ ar. Tað verður eisini kallað følsk tryggd. Tað vil siga, at sjúklingar í góðari trúgv lata seg uppí hend­ur­nar á sjúkrahúsinum utt­an at vita, at hetta er eitt lítið sjúkrahús við sera av­ mark­að­um førleikum. Á sama hátt sum KS og SS. Mun­urin er bert, at vit á KS og so vítt eg veit eisini á SS eru púra greið yvir okkara av­m­ark­ing­ar, arbeiða eftir hes­um og bera tað fram fyri sjúkl­ing­in. Sostatt gerast KS og SS trygg­ari sjúkrahús at vitja enn LS og hetta hava sjúkl­ ing­ar sjálvandi funnið útav fyri langari tíð síðani. Við hes­um fylgir eisini dyggd og sjúkl­ing­a­trygd har starvsfólk eru tætt uppat sjúklingin.