hósdagur 12. desember 2013síða 40

nr. 144 · 13. desember 2013 8 VIKUSKIFTI LURTA LES & UPPLIV lagt til rættis: Eyðun Klakstein »Halt kjaft, hann syngur væl – Hvør tramin er hann?« Legendariskur ummælari gevur sangara úr Funnings­ firði ordans herðaklapp Rocktónleikarar í Danmark eru altíð spentir at vita, hvat tiltikni um­mælarin Steffen Jungersen, ið starvast fyri blaðið BT, heldur um teirra útgávu. Hann kann verða eirindaleysur í sínum kritikki, og eitt spark í afturpartin frá Jungersen kennist veruliga sum eitt spark í afturpartin! Hinvegin kann eisini verða mjúkur sum ein spælisjúk ketta, um honum dámar eina útgávu. Nú um dagarnar skrivaði Steffen Jungersen ummæli av nýggju útgávuni hjá rockbólkinum Fate, har Dagfinn Joensen úr Funnings­firði er sangari. Fløgan, sum kallast If Not For The Devil, kom út í farna mánaði og er onnur útgávan hjá Fate við Dagfinni sum sangara. Fate er danskur rockbólkur, sum gav fleiri plátur út í 1980’unum og sum hittaði við sang­inum Lovers. Bólkurin hevði steðg í meira enn 10 ár frá 1993, men síðani 2004 hava teir aftur verið virknir við bæði framførslum og útgávum. Seinastu árini hevur Dagfinn Joensen úr Funningsfirði verið sangari í bólkinum. Fate gjørdi í summar upp­ tøkur­nar til nýggja fløgu. Jacob Hansen, sum er virdur fram­leiðari av rocktónleiki, tók upp og ljóð­ blandaði. 12 sangir eru á útgávuni. Jungersen um Dagfinn Dagfinn Joensen og hinir í bólk­ inum kunnu fegnast um, at Høvundin er barnvaksin í sjóvinnumentan, væl útborin at granska innan skipasøgu og at tilevna eina slíka bók sum hesa Listabloggurin letur heiðursløn fyri framúrskarandi listarligt avrik Óli Olsen, Siglandi arvurin – søgan um føroyskt træskipasmíð Fyrr í vetur kom út ein sera væl frágingin og forvitnislig bók um føroysk træskip, farin so væl sum enn siglandi, um træ­skipa­ bygging í Føroyum og í tí sam­ bandi tað nær um útdoygjandi liðið av skipstimbrarum. Hitti í so máta í heyst ein javn­aldra, sum segði seg vera millum allarseinastu lær­lingar av tí slagnum. Væl er hetta søga og um eina farandi tíð í føroyskum fólkalívi, tó at at fleiri gomul træskip enn eru við sítt fríska lív, takkað veri tí, at síggja til, vaksandi áhuga hjá fólki at varðveita hesi, endurbøta og at halda tey í siglandi standi. Og hví tað? Gomul træskip og fólkið kring tey, eru ein týðandi partur av Føroya søgu, og »fátækt er tað fólk, íð ikki kennir sína søgu«. Onkur siga gomul træskip og bátar HAVA SÁL og vera eina søgu í sjálvum sær. So er, tá hugsað verður um teirra sigling í ódn og í logn og tey menn­iskju, sum onkusvegna hava kent tilknýti til førini. Høvundin, Óli Olsen, er í maritimum høpi ikki hvør sum helst. Hann er abbasonur tiltiknan royndan og skilagóðan út­ róðrar­formann í Klaksvík. Farbróðurin P.J.Olsen, sáli, fyrr­verandi løgtingsmaður, var ikki minni tiltikin, krøkin og skilamaður á sjónum, og við honum var eis­ini pápi høvundans, Sofus á Dalinum, til Sofus fór at føra strand­faraskip oyggjana millum. Høvundin er barnvaksin í sjó­vinnu­mentan, væl útborin at granska innan skipasøgu og at til­evna eina slíka bók sum hesa. Hann er útbúgvin skipsførari og hevur sum slíkur siglt úti í stóru verð, og gamaní hevur hann frammanundan ognað sær kravda siglingstíð á føroyskum kjøli. Seinri fekk hann sær lærara­útbúgving og gjørdist sjó­mans­skúlalærari. Við síni spakføru, lurtandi og kurteisligu framferð hevur honum, afturat drúgvum granskingar­arbeiði á skjala­ søvnum, eydnast at koma á tal við nógv vitandi heimildarfólk, sum greitt hava ríkað hesa bók. Hendan seinasta stóra og flotta bók hansara um føroysk træskipasmíð og enn siglandi træskip er yvir 200 síður, er í dupultum síðubroti og við greiðum yvir­ litum og navnaregistarum yvir bæði før og fólk. Bókin er greið, ruddilig og væl orðað og við sera nógvum forvitnisligum skipa- og persóns­ myndum, sum í hvussu er undir­ritaði ikki áður hevur sæð. Skipatekningar eru eisini, og ikki visti eg av, at bygging av skipum og bátum á sinni fór so víða fram um Føroya land um tað mundið, tá deksfør loystu áttamannaførini av sum vinnuamboð hjá sjófarandi føroy­ingum. Tí er bókin eisini patur av bygda-og persónsøgum. Onnur hava áður skrivað um tað elstu skipasøguna, men tað sum hjá mær er serliga forkunnugt og nýtt á prenti í hesi bók er nágrein­iligt yvirlit og frásagnir um tey smærru deksførini, sum eg sjálvur beri kenslu av. Eyðun Joensen Fríggjadagin verður eitt lista­ fólk heiðrað, sum sambært rit­stjóranum á Listablogginum, Inger Smærup Sørensen og Kinna Poulsen, hevur skarað framúr í brátt farna ári. Heiðurslønin verður latin fyri framúrskarandi listarligt avrik á hvørjum ári í sambandi við útgávu av tíðarritinum Listin 2013, sum er eitt úrval av ársins listabloggum. Á almennari samkomu í Steinprenti fríggjadagin kl. 16.00 verður avdúkað hvør fær lista­ heiðurs­lønina og hví. Umframt heiðurin fær avvarðandi listafólk eitt grafiskt listaverk, sum er framleitt í Steinprenti í ár. Samstundis verður Listin 2013 løgd fram. Hetta er fjórða árið á rað, at Forlagið í Støplum við John Dalsgarð gevur út Listina. Í ár fevnir ritið um 66 greinar, og sum vant eru kategoriirnar tríggjar: Myndlist, List, sum ikki er myndlist og Listakjak. Í ritinum eru eru ummæli og viðmerkingar til mentanarpolitikk, fjølmiðlar og til ymiskt, sum fyriferst í samfelagnum. Her er ein gjøllig grein um kjallaramálaran Tórodd Poulsen og modernismunnar negativu gandaflís. Her er ein kritisk gjøgnumgongd av nýheingingini í Listasavni Føroya og ein áhugaverd sammeting millum pylsur í Sandagerði og eitt gamalt sjúkrahús í Berlin. Harumframt inniheldur ritið eina ørgrynnu av litmyndum av ymiskum listarligum, sum hevur gingið fyri seg í 2013, og tað er ikki hissini. Við ritinum í hondini ber til at staðfesta, at sjálvt um tíðin gongur við rúkandi ferð, ja so er væl fingið burturúr listarliga sæð brátt farna árið. LURTA! Stór og flott bók Fate er 80’ara rockbólkur, sum framvegis heldur stand við útgávu Listin heiðrar listafólki UMMÆLI