týsdagur 17. desember 2013síða 25

25 Mikudagur 18. desember 2013 · Nr. 146 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Grundleggjandi halda vit, at øll eiga rætt til eina virð­i­liga, sa­m­halds­fasta pen­sjón, har øll rinda inn og øll fáa pen­sjón úr somu skipan – óansæð inn­tøku ella uppsparing. Skipanin skal vera hald­før og byggja á sosialu kont­rakt­ina, so hon bæði gagn­ar verandi og komandi pen­sjón­ist­um. Hon skal vera einføld, so mest fer til pensjón og nær­um onki til umsiting. Hon skal hvørki revsa ella noyða fólk at arbeiða eftir pen­sjóns­ald­ur, men eggja fólki at vera virkin eftir 67 ára ald­ur. Tað skal standa øllum frítt at spara meira upp, um teim­um lyst­ir, uttan at samfelagið legg­ur seg út í tað. Útbyggja Samhaldsfasta Okkara tankar byggja á, at vit út­ byggja Samhaldsfasta, so hann er almenna pensjón før­oyi­nga. Í løtuni er fólk­a­pen­sjón­in part­ur av fíggjarlóg lands­ins og er umleið 500 mió. kr. Við at leggja um til Sam­halds­fasta fólk­a­pen­sjón, fáa vit eina skipan utt­an fyri fíggj­ar­ lóg­ina, so til ber at lækka skattin við í minsta lagi tí, sum inn­gjal­d­ið til sam­halds­fasta hækk­ar. So­lei­ð­is fyr­i­byrgja vit van­lukk­u­ligu væl­ ferð­ar-av­leið­in­g­u­num av at skatta pensjónir við inn­gjaldi, tí Sam­ halds­fasti verð­ur fram­veg­is skatt­ að­ur við út­gjaldi. Øll rinda og øll fáa Hækka vit inngjaldið til Sam­ halds­fasta úr verandi 1,75 upp í 7,5 pro­sent frá báðum pørt­um, kem­ ur ong­in at rinda meira enn í dag í skatti og pen­sjóns­upp­spar­ing, kanska heldur minni. Sum áður nevnt lækk­ar skatt­urin meira enn inn­gjald­ið til sam­halds­fasta hækk­ ar fyri løn­tak­ar­an, með­an ar­beiðs­ gev­ar­in kem­ur at rinda 5,75 meira enn í dag, sum er munandi minni enn samgongan ætlar við at tvinga 15 prosent í pen­sjóns­upp­spar­ing. Fyri priv­at­ar ar­beiðs­gev­ar­ar verð­ur neyð­ugt at seta skip­an­ina í verk yv­ ir nøkur ár. Á hendan hát ber til at hækka útgjaldið til góð­ar 12.000 kr. um mánaðin áðr­enn skatt, ella áleið 500 kr. meira enn fól­k­a­pensjón og Sam­halds­fasti geva til­sam­ans í dag. Øll verða tí tryggj­að eitt minimum, men tó virðiligt, livistøðið á ellis­ár­ um, høg sum lág. Haldfør og einføld skipan Samhaldsfasta fólka­pen­sjón­in er ein einføld skipan, har all­ur pen­ing­ ur­in fer til eft­ir­løn og at kalla onki fer til um­siting. Við at hækka inngjaldið við 5,75 prosentum frá hvørj­um parti, og við teimum fólka­fram­skriv­ing­um, sum vanliga verða brúkt­ar, javn­vig­ ar skip­an­in. Eis­ini er stóri fyr­i­mun­ ur­in í longd­ini, at sam­halds­fasta fólka­pen­sjón­in verð­ur skattað við út­gjaldi. Ongin mótrokning Eisini er tað ein um­sit­ing­ar­lig­ur lætti, at út­gjald­ið úr Sam­halds­ føstu fólk­a­pen­sjón­ini ikki verður mót­rokn­að í aðrari inntøku - held­ ur ikki hjá hjúnafelaga. Pen­sjón­ist­ ar, sum orka og vilja, verða eggjaðir at ar­beiða longri, uttan at verða fíggjarliga revsaðir. Fram­tíð­ar fólk­a­sam­an­set­ing krev­ur lut­fals­ liga størri arbeiðsstyrki, sum aft­ur gevur hægri skatta­inn­tøk­ur og inn­ gjald til sam­halds­fasta. Fer beint í ringrásina Í løtuni hópa vit eft­ir­løn­ar­upp­ spar­ing­ar upp í priv­at­um fel­øg­um, sum eru sár­bær mót­veg­is bú­skap­ ar­kon­juk­tur­um og fíggj­ar­krepp­ um. Ein ser­før­oysk­ur trup­ul­leiki er tað, at pen­ing­ur­in verð­ur kan­ al­i­ser­að­ur beint av landi­num til út­lendsk­ar í­løg­ur. Hetta er sera ó­hepp­ið fyri før­oyska bú­skap­in. Í Sam­halds­fasta verð­ur pen­ing­ur­in, sum kemur inn, send­ur beint út í umfar aftur, og hev­ur tað sjálv­sagt pos­i­tiva á­virk­an á før­oyska bú­skap­ in. Meir­virð­ið, sum verður skapt av virk­semi í sam­fel­agn­um, kem­ur tí sam­fel­ag­num til góð­ar her og nú og framyvir. Frívillig uppsparing Tey, sum vilja hava hægri pen­sjón at liva fyri, eru væl­kom­in at spara meira upp í øðr­um skip­an­um, eitt nú gjøgnu­m avtalur sum fak­fel­øg­ ini hava. Hetta skal tað al­menna ikki leggja seg útí, hvørki við frá­ drátt­u­m ella revs­andi tiltøkum. Fáa øll góðar 12.000 kr. úr Sam­ halds­føstu fólka­pen­sjón­ini, er ikki vist, at tey mongu, sum longu nú rinda 15-17 prosent í eftirløn, hava hug at halda fram við hes­um. Hesi prosent eru vunn­in gjøgnum frælsar sam­ráð­ing­ar, og verður tað tí upp til fel­øg­ini og limir teirra at gera av, hvørt ein part­ur skal verða lagt um til løn­ar­hækk­an. Tað hevði í øll­um før­um komið væl við hjá mong­um, sum heldur vilja rinda húsalán niður og lætta um í ger­and­ is­deg­num, tá út­reiðsl­ur­nar eru høg­ ar með­an børn­ini eru smá, enn at spara so nógv upp til ald­ur­dómin, sum í løt­uni. Upplegg til kjak Sum áður nevnt, eru hes­ir tank­ ar upp­legg til fram­hald­andi orð­ a­skifti. Al­neyð­ugt er, at øll taka saman hendur í stríð­num fyri sam­ halds­festi og væl­ferð Før­oya. Við for­skatt­ing av pen­sjón­um er ó­bót­ a­lig­ur skaði framd­ur, og við at seta í verk priv­ata, tvungna upp­spar­ing, ganga vit burt­ur frá tí væl­ferð og trygg­leika, sum eyð­kenn­ir skip­an­ ina í norð­ur­lond­um - og tað má ikki henda. Partarnir á ar­beiðs­markn­að­ inum mugu, saman við pol­it­isku skip­anini, finna eina loyns, sum tænir øllum. Ein nýggj pen­sjóns­ skip­an um­fat­ar all­ar før­oy­ing­ar langt inn í fra­m­tíð­ina, og tí ber ikki til at trýsta eina loysn niður yvir og utt­an um tey, sum skulu um­sita og liva við skip­an­ini mong ár fram í tíðina. Samhalds­ fasti í stuttum Eins og Fólkapensjónin, var Sam­halds­fasti Arbeiðs­mark­n­að­ ar­eft­ir­løn­ar­grunn­ur­in, van­liga rópt­u­r Sam­halds­fasti, eitt risa framlop á væl­ferð­ar­leið­ini. Vilhelm Johannesen, tá­ver­ andi lands­stýrismaður í ar­beiðs­ markn­að­ar­mál­um, í sam­gong­ uni mill­um Javn­að­ar­flokk­in, Tjóð­veld­is­flokk­in, Sjálv­stýr­is­ flokk­in og Krist­i­liga Fólk­a­flokk­ in frá 1985-1989, var odda­mað­ur hend­an Sam­halds­fasta. Fyrstu inngjøldini vórðu gold­in inn í skip­an­ina í 1992, tá ið Jó­ann­es Eidesgaard var lands­stýr­is­mað­ ur í ar­beiðs­markn­að­ar­mál­um. Samhaldsfasti, sum er eitt pen­ing­a­ligt ískoyti til fólka­pen­ sjón­ina, í løtuni 2.880 kr. mán­ að­ar­liga, bygg­ir á sol­i­dar­iska prinsippið, har all­ir løn­tak­ar­ ar rinda sama pro­sent­part av lønini inn, meðan øll fáa somu upphædd út frá 67. ári. Hetta merkir, at hálønt rinda lut­fals­ liga meira inn enn lág­lønt, men øll fáa somu upp­hædd út aftur. Skipanin er einføld, so pen­ ing­urin fer til eftirløn og ikki til um­siting. Av tí sama kost­ar hon í dag bert 500 tús. kr. ár­liga í umsiting. Hetta kemst av, at meginparturin av tí, sum verður goldið inn frá øll­um løntakarum síðst í hvørj­um mánað, verður kan­al­i­ser­að beint út aftur til pen­sjón­ist­ar­nar, sum allir fáa somu upphædd. Samhaldsfasti er í grell­ ari and­s­øgn við eitt nú ATP í Dan­mark, sum ikki ó­grund­að verð­ur rópt ”Alt til pamp­erne”. Her sparir hvør ein­stak­ur upp til egin ellisár á egn­ari konto. Umframt eina øg­i­liga um­sit­ing, er skip­an­in eis­ini ó­sol­i­dar­isk, við tað, at há­lønt fáa nógv meira út enn lág­lønt – so har ræður onki sam­halds­festi, og stætt­ar­mun­ urin fylg­ir við inn í ellisárini. Tó hava danir nak­að hægri fólk­a­ pensjón enn vit. Okkara boð: Fel­ags­skap­ ur fram um sjálv­søkni! vegamóti Jóannes Eidesgaard og Vilhelm Johannesen tíðargrein Eftir at samgongan hevur sett bæði væl­ferð­ina og pen­ sjóns­øk­ið í vanda, er al­neyð­ugt, at øll vísa ábyrgd og sam­halds­festi. Hesir tank­ar eru fyrst og fremst upp­legg til diskussión, ser­liga mill­um part­ar­nar á ar­ beiðs­markn­að­i­num og politiska lands­slag­ið.