hósdagur 6. februar 2014síða 2

Fríggjadagur 7. februar 2014 · Nr. 15 2 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Oddagrein Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Dagsins redaktørur: Eirikur Lindenskov vikuskiftisblaðið Jón Brian Hvidtfeldt jonbrian@sosialurin.fo Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Útgevari: Sp/f Sosialurin Uppseting: Sosialurin Prent: Prentmiðstøðin Avgreiðsla: mán - frí kl. 08.00 - 16.00 Tíðindaleiðari Jón Brian Hvidtfeldt jonbrian@sosialurin.fo Marknaðardeild lysing@sosialurin.fo Tórshavn Tórsgøta 1, Postboks 76, 100 Tórshavn tel. 341800, fax 341801, post@sosialurin.fo Norðoyggjar Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687, klaksvik@sosialurin.fo Suðuroy tel. 375364, fax 375464, tel. 228814, aki@sosialurin.fo, dagfinn@sosialurin.fo Haldarar, sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja tel. 341818 frá kl. 8.00 til 20.00 og boða frá. Tel. 341800 www.sosialurin.fo Edmund Joensen tíðargrein síða 11 Kvett ella barna­ lótir? Tóra við keldu Eygamálið síða 10 Sama rætt – ikki fr­am­í­hjá­ rætt Uppskotið hjá Tjóðveldi um at broyta Stýrisskipanarlógina nem­ ur við nøkur grundleggjandi við­ur­ skifti í okkara fólkaræði. Tað flytir ver­andi mørk um at meirilutin ræð­ ur, og har politikkur snýr seg um at duga at telja upp í 17 í løgtinginum. Flokkurin skjýtur upp, at ein trið­ing­ur av løgtinginum skal hava møgu­leika at krevja eitt mál út til fólk­a­at­kvøðu. Ein triðingur er 11 løg­tings­lim­ir, tað eru færri enn and­ støð­an eigur í dag. Tað er djarvt at tryggja minni­ lut­a­num ávirkan við lóg. Tað set­ir stór krøv til ta samgongu, sum til eina og hvørja tíð situr við vald­ið. Gerst politikkurin ov lít­ið semj­u­ søkj­andi, so hevur andstøðan eina neyð­bremsu. Men ein óbúgvin and­ støða, sum alla tíðina togar í neyð­ brems­una, kortsluttar skipanina og har­við okkara fólkaræði. Tað er neyvan ivi um, at politisku front­ar­nir millum samgongu og and­støðu eru trektir hart upp í fleiri mál­um. Forskatting av pensjónum, av­tøka av Landsbankanum og málið um Eysturoyartunnilin eru dømi um hetta. Vit kunnu gita okkum til við­gerð­ina av hesum málum, um so er at minnilutaverja var í gildi. Í øll­um føri hevði andstøðan havt møgu­leika at brúka neyðbremsuna, so­leiðis at veljarin fekk møguleika at siga sína meining á fólkaatkvøðu. Eitt slíkt amboð hevði tí noytt sam­ gongu og andstøðu at tosa saman. Tjóðveldi vil somuleiðis lata pol­ it­isku viðgerðina upp. Nevnd­ar­við­ gerð­ir skulu í nógv størri mun gerast al­menn­ar. Nevndirnar skulu hava fleiri amboð, eitt nú møguleikan fyri al­mennum hoyringum. Og eisini al­menn­ing­ur­in fáa munandi betri atgongd við alment innlit. Minnilutaverjan krevur nógv av okk­ara politisku skipan. Eft­ir okk­ ara tykki vil viðgerðin av upp­skot­ u­num hjá Tjóðveldi vísa, um okkara lut­fals­liga unga, politiska skipan er búgv­in at flyta seg frá tannáringi til vaks­ið fólk. Harafturímóti er eftir okkara sann­før­ing absolut eingin orsøk til at nokta størri opinleika. Út­gangs­ støð­ið eigur at vera, at alt er opið, og inn­lit fæst í alt. Hví ikki? So má í hvørjum einstøkum føri grund­gevast fyri, hví neyðugt er við aft­ur­lætn­um hurðum og noktandi inn­l­iti. Er tann argumentatiónin í lagi, so kann almenningurin væl eis­ini liva við tí. Møguleikin at víðka fólkaræði – Hvar er markið fyri, hvussu fólk kunnu heingjast út fyri lóg­ar­brot? Hesin spurningurin varð reist­ur, eftir at pol­i­ti­ið mik­ u­dag­in sendi út sjón­banda­ upp­tøku, sum vísti nakr­ar smá­dreingir, sum stjólu okk­urt uttan fyri onkra­n handil. Á redaktiónini í Miðl­a­ hús­i­num varð hendan sjón­ banda­upp­tøk­an vald frá, tí vit hildu tað ikki vera tíðindi í sjálv­um sær, at politiið hevur fing­ið sjónbandaupptøkur – um tað ikki er ein nevniverd brots­gerð, sum er framd. Vit valdu at spyrja poli­ti­ ið nærri um hetta, men har var eingin, sum kundi greiða okkum frá, um nakað nevn­i­ vert brotsverk varð framt. Men í øðrum miðlum – teim­um sum vit plaga at kalla kop­i­portalar – vóru hetta stórtíðindi. Kopi­por­ tal­ar nevna vit teir, har einki red­ak­ti­o­nelt filtur er á. Í hesum føri fara hesi »tíð­indi« beint ígjøgnum og verða al­mann­a­kunn­gjørd utt­an at nakar kritiskur spurn­ing­ur verður settur. Tað er ein trupulleiki, tá miðl­ar, sum fólk kanska taka ser­i­øst, púra kritikleyst koyra alt út, sum verður sent teim­um – tá hol beinleiðis er í­gjøgn­um, har ein redaktión eig­ur at vera. Í Kringvarpium, sum held­ur ikki tók hesi tíðindi upp, vísti Jógvan Páll Lass­ en, ad­vo­katur, vandan við at heingja fólk út við liv­andi mynd­um, sum einki nevn­i­ vert brots­verk hava framt. Hann vísti á, at politiið so­leið­is setir rættartrygdina í vanda við at heingja fólk út fyri smáting. Hvat politiið ger er so eitt. Men tað er ikki í lagi, at fjølmiðlar ókritiskt bera slíkt víðari uttan at seta kritisku spurningarnar. Tá fjølmiðlar eru gáloysnir Í desember 1997 var Sám­ al Petur í Grund sagd­ur úr starvi sum lands­stýr­ is­mað­ur orsaka av hand­ far­in­g­ini av málinum um Vágatunnilin, sum ætlanir vóru um at gera. Sámal Petur í Grund, sum umboðaði Sjálvsstýrisflokkin, var fyrsti landsstýrismaðurin, sum varð koyrdur úr starvi eftir nýggju stýr­is­skip­an­ ar­lógini. Tað var Ed­mund Joensen, sam­bands­løg­mað­ ur, sum loysti Sámal Petur úr starv­inum Í september í fjør var Kári P. Højgaard sagd­ur úr starvi sum lands­stýr­is­mað­ ur vegna av hand­far­ing­ini av málinum um Eyst­ur­oy­ ar­tunn­il­in, sum ætl­anir eru um at gera. Kári P. Højgaard, sum um­boð­ar Sjálv­stýr­is­ flokk­in, er hig­artil seinasti lands­stýr­is­mað­urin, sum er koyrd­ur úr starvi. Tað var Kaj Leo Holm Johannesen, sam­bandsløgmaður, sum loysti Kára P. Højgaard úr starv­inum. Mánadagin verða Sámal Pet­ur í Grund og Kári P. Høj­gaard gestir í sendingini Rás2 Seinnapartur, har teir fara at greiða frá, hvussu tað er at verða sagdur úr starvi sum lands­stýrismaður, hvussu tað fer fram, og hvussu teir síggja sín leiklut í báð­um tunnilsmálunum. Rás2 Seinnapartur verð­ ur í luftini mánadagin mill­ um kl. 13 og 17. Uppsagdir lands­ stýr­is­menn á Rás2 Tað er als eingin orsøk til at nokta størri opinleika Soleiðis valdi Portalurin at vinkla tíðindi frá politinum um, sum kanska bara snúði seg um dreingjalótir Báðir vóru landsstýrismenn í tunnilsmálum. Báðir vóru sjálv­stýrismenn. Báðir vórðu frákoyrdir av hvør sínum sam­bands­løg­manni fyri handfaring av tunnilsmáli