hósdagur 6. februar 2014síða 3

3 Mánadagur 7. februar 2014 · Nr. 16 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Jón Brian Hvidtfeldt - Grundleggjandi snýr tað seg um at tey, sum sita við vald­ið, altíð hava virðing fyri skipan­ini. Tað sigur Høgni Hoy­dal, sum vegna Tjóðveldi legg­ur fram uppskot um at broyta fleiri grundleggjandi viður­skifti, sum eru ásett í Stýris­skipan­ar­lógini. Sambært flokkinum er reyði tráðurin í øllum broyt­ ing­unum at styrkja fólk­a­ ræð­ið, sum skal vera meira op­ið og viðkomand. Tjóðveldi vil hava, at polit­iska skipanin í nógv størri mun enn í dag tekur atlit fyri minnilutunum. Ger­ast skal upp við tankan um at “meirilutin ræður.” Og tað verður best gjørt við at styrk­ja minnilutan. Skilt á tann hátt, at minnilutin fær nøk­ur amboð, soleiðis at ein trið­ingur av løgtinginum kann krevja eitt mál til fólka­ at­kvøðu. - Endamálið er ikki í sær sjálv­um at fáa mál út til fólka­atkvøðu. Men er hesin møgu­leikin inni í skipanini, so noyðir tað meirilutan at viðgera málini við størri virð­ing fyri minnilutanum. Har­við fáa vit eina betri og meira konstruktiva við­ gerð av málunum, sigur løg­tings­kvinnan Gunvør Balle, sum hevur arbeitt við broytingunum vegna Tjóð­ veldi. Henda minnilutaverja er longu inni í donsku skipan­ ini. Hon er galdandi í fólka­ tingi­num, men er tó ikki brúkt síðani 1963. Men tað er ikki bara ein minni­luti í løgtinginum, ítøki­liga 11 løgtingslimir, sum skulu hava møguleika at kre­v­ja mál til fólkaatkvøðu. Stend­ur tað til Tjóðveldi, so skulu 15 prosent av veljar­un­ um kunna gera tað sama. - Endamálið við hesum er at gera fólk tilvitað um tað, sum gongur fyri seg í politikki. Tað er eitt amboð, sum gevur fólki møguleika at brúka sín demokratiska rætt, eisini millum løgtingsvalini. Eisi­ni hetta amboðið noyðir politisku skipanina at við­ gera ymsu stórmálini við neyðuga neyvleika og virð­ ing, argumenterar Gunvør Balle. Innlit Týðandi partur av fólka­ ræði­num er eisini at geva al­menn­inginum innlit í allar av­gerð­ir. - Sum útgangsstøði skal innlit gevast í øll al­ menn viðurskifti og alla málsviðgerð. Og tað skal ikki bera til at gera ser­stak­ ar lógir, sum áseta undan­tøk frá almennum inn­liti, sigur Høg­ni Hoydal við greiðari til­sip­an til tunnils­lógina hjá fyrr­verandi lands­stýris­ manninum í inn­lendis­mál­ um. Sambært Tjóðveldi skal henda broyting í Stýris­ skipan­a­r­lógini fylgjast upp við broyting í innlitslógini. Eisini vil flokkurin hava inn­ lits­lóg­ina at vera galdandi, eisini fyri almenn partafeløg. - Tað snýr seg um at trygg­ja alment innlit sum eini borgararættindi, sigur Høgni Hoydal. Slætt borð Tjóðveldi vil eisini minka vald­ið hjá løgmanni, sum í dag røkkur tvørtur um eitt løg­tingsval. Flokkurin førir fram, at í dag liggur ein óvið­gjørdur og ógrundaður valds­fyri­munur hjá einum vald­um løgmanni. Hann kann bæði senda tingið til hús og kann verða sitandi sjálv­ur eftir eitt val, líka til hann fær ein meiriliuta ímóti sær. Enntá kann ein løg­mað­ ur beint eftir eitt nýval, sum ikki fellur til hansara fyri­ muns, skriva út val og senda nýggja tingið til hús. - Hetta snýr seg um at styrk­ja fólkaræðið og skapa javn­vág í politisku skipanini eftir eitt løgtingsval. Talv­an má viskast rein, argu­ment­er­ ar Høgni Hoydal. Tjóðveldi hevur lagt fram trý lógar­upp­ skot, ið øll leggja upp til at broyta Stýris­skipan­ar­ lógina frá 1994. Uppskotini snúg­va seg um fólka­at­ kvøðu, um løg­ mans­val eftir hvørt løgtings­val, um nevnd­ar­hoyringar og um alment inn­lit. Uppskotini koma til 1. við­gerð í tinginum miku­ dag­in í næstu viku. Av tí at talan er um at broyta Stýris­ skipan­ar­lóg­ina skulu tvey løg­ting samtykkja broyt­ ing­ar­nar, áðrenn tær koma í gildi Fakta Stýris­skipan­ar­lógin Jón Brian Hvidtfeldt Eitt týðandi amboð í okkara fólkaræði er arbeiðið í ymsu nevndunum hjá løg­tingi­ num. Tað heldur Tjóðveldi, sum í sínum uppskoti um at broyta Stýrisskipanarlógina mæl­ir til at broyta nevnd­ar­ arbeið­ið grundleggjandi. Sambært uppskotinum hjá Tjóðveldi skulu løgtings­ nevnd­ir­nar hava møguleika at skipa fyri almennum fund­um og hoyringum. Møgu­leiki skal vera at senda fundirnar beinleiðis, bæði í útvarpi og sjónvarpi, so­leið­is at fólk kunnu fylgja við. - Sjálvandi kunnu tað vera mál, har neyðugt er at hava viðgerðina fyri aftur­ lætn­um hurðum. Men út­ gangs­støði má vera, at alt er opið og atkomuligt fyri al­menn­ingin, sigur Sirið Sten­berg, øgtingskvinna fyri Tjóð­veldi. Nevndirnar skulu hava møgu­leika at taka mál upp av sínum eintingum. Minni­ luta­verja skal vera inn­bygd í skipanina, so­leið­is at ein triðingur av nevnd­ar­limun­ um skulu kunna krevja mál til viðgerðar. Eisini skulu løg­tings­ nevnd­irnar hava munandi betri møguleikar at viðgera tey mál, sum koma inn í nevnd­ina. Tað skal bera til hjá nevndunum at innkalla fólk eftir tørvi. - Til dømis hevur Lands­ stýrismálanevndin í dag bara møguleika at innkalla løg­mann og landsstýrisfólk. Tað eigur at bera til at inn­ kalla embætisfólk og aðrar rele­vantar persónar, um hesi kunnu vera við til at lýsa eitt mál til fulnar, sigur Sir­ið Stenberg, sum eisini er forkvinna í Lands­stýris­ málanevndini. Minnilutaverja styrkir fólkaræði Tjóðveldi mælir til fleiri broytingar í Stýrisskipanarlógini, sum til samans skulu gera okkara fólkaræði meira búgvið til at taka støðu Alt skal á nevndarborðið Løgtingsnevndirnar skulu hava betri møguleika at gera sítt arbeiði. Og almenningurin skal hava møguleika at fylgja við, sigur Tjóðveldi