týsdagur 11. februar 2014síða 52

20 lestrarblaðið 2014 Flugubeinini eru kanska ikki liðugt teknaði enn. Men tey eru har, í hvussu er partvís. Tað vísir ein gjøgnumgongd av teimum 37 tilmælunum í stóru heildarætlanini, ið skal skapa fólkavøkstur í Føroyum. Saman við tilmælunum er eisini ein kostnaðarætlan. Mælt verður til at brúka 32 milliónir krónur í ár, 147 milliónir næsta ár, 209 milliónir um árið í 2016 og 2017 og so 109 milliónir um árið frá 2018 til 2020. Nógv tann størsti parturin skal brúkast til Fróðskaparsetrið. Sambært tilmælinum skulu umbyggingar og útbyggingar ger­ast fyri 250 milliónir krónur næstu árini, og harumframt skal játtanin til Fróð­skapar­ setrið økjast úr 67 upp í 100 milliónir krónur um árið, soleiðis at fleiri lesandi sleppa framat. Í ár er játtanin til Fróðskaparsetrið hækkað fimm milliónir krónur. Men hóast tað ikki sær út av nógvum í stóru heildini, so er gongd í øðrum átøkum. Mentamálaráðið er í samráðingum við Tórshavnar Kommunu um at keypa Venjingarskúlan og brúka tey hølini til at víðka um virksemið og skapa eitt størri og betri umhvørvi kring Setrið. Fróðskaparsetrið skal eftirmetast, og eisini arbeiðir Setrið við eini strategiætlan, har málið millum annað er at styrkja sam­ starvið millum útbúgvingarstovnarnar. Í somu strategi liggur ein ætlan um at skapa størri starv millum vinnulívið og Fróð­ skapar­setrið. Eitt yvirlit yvir útbúgvingarmøguleikar í Føroyum er gjørt, og eisini hevur Lønar­ deildin undir Fíggjarmálaráðnum sent rund­skriv út til aðalráðini um at seta fleiri lær­lingar. Hinvegin metir ráðið ikki, at tað ber til at krevja av privatu vinnuni, at tey gera tað sama. Lættari Fleiri av átøkunum í heildarætlanini snúgva seg um at bøta um lívskorini í Føroyum. Tað skal vera lættari at fáa okkurt til leigu, og her verður serliga víst til Bústaðir, sum hevur fleiri verkætlanir ígongd. Málið hjá Bústaðum er stutt og greitt at byggja upp ein skipaðan marknað við leigubústaðum. Almannamálaráðið er farið at lýsa, um og í hvønn mun tað ber til at broyta skipan­ina við fríplássum á dagstovnunum. Endamálið er at bøta um møguleikarnar hjá stakum uppihaldarum og familjum við einari ella tveimum lágum inntøkum. Ein frágreiðing verður liðug í næstum, og so skal politiska skipanin taka støðu. Somuleiðis er Vinnumálaráðið klárt við uppskoti um at broyta og bøta um barsilsskipanina. Eisini tað skal politiska skipanin í síðsta enda taka støðu til. Familjur við børnum, ið bera brek, skulu eisini hava betri møguleika at klára seg í føroyska samfelagnum. Mentamálaráðið, Almannamálaráðið og Heilsumálaráðið hava í eina tíð samstarvað um økið, og eitt úrslit av hesum arbeiði skal síggjast í summar. Tilknýti Heildarætlanin vísir eisini á týdningin av at styrkja tilknýtið til Føroya og ímynd­ina av Føroyum. Mentamálaráðið og Vinnu­mála­ ráðið arbeiða við einum felags átaki, ið skal styrkja um sambandið við útisetar. Eisini arbeiða Vinnumálaráðið og ALS við eini skipan, har nýútbúgvin við hægri útbúgving sleppa í sonevnda vinnustarvslæru. Tann møguleikin er ávegis. Ein vegleiðaraskipan er gjørd, og eisini ein heimasíða, sum knýtir føroyskar ar­ beiðs­gevarar og lesandi saman. Hinvegin er ikki politisk undirtøka fyri at geva føroyingum uttanlands valrætt til løg­tingsval. Tó hava lesandi møguleika at skrá­seta seg og á tann hátt fáa valrætt til løg­tingsval. Flyt heim Fimm av átøkunum snúgva seg beinleiðis um at taka burtur forðingar, sum kunnu stinga seg upp, tá ein flytir heim. Vinnumálaráðið hevur tikið upp samráðingar við donsku stjórnina, soleiðis at tað skal bera til at fáa arbeiðsloysisstuðulin við sær í tríggjar mánaðir, um tú fert til Føroya at leita tær arbeiði. Vinnumálaráðið og ALS arbeiða við at broyta reglurnar fyri at fáa arbeiðs­loysis­ stuðul, soleiðis at nýútbúgvin eisini fáa rætt til pengar úr ALS. Og vil Mentamálaráðið gera tað lætt­ari hjá barnafamiljum at tryggja sær dagstovna­ pláss, áðrenn tey flyta heim til Føroya. Tað skal gerast í samstarvi við kommunurnar. Hinvegin tykist ikki vera politisk undir­ tøka fyri at gera ein serskattaskipan fyri serfrøðingar. jonbrian@sosialurin.fo Ein yvirskipað gjøgnumgongd av teimum 37 átøkunum í Heildarætlanini um fólka­ flyting og fólkavøkstur gevur ábendingar um, at álitið ikki endaði í tiltiknu skuffuni Heildarætlanin verður brúkt Jón Brian Hvidtfeldt – Talan er um eina kompleksa avbjóðing, og tí er eisini talan um eina kompleksa loysn, segði Erika Hayfield um tey tilsamans 37 ymisku átøkini. Nøkur átøk kosta einki, meðan onnur eru sera kostnaðarmikil. Samlaða rokningin fyri átøkini var tilsamans góðar 700 milliónir krónur í dagsins prísum, næstu fimm árini. – Vit hava gjørt ítøkillig uppskot til loysnir. Sjálvandi kann okkurt gerast øðrvísi og onkur átøk mugu knýtast saman. Men heildar­ætlanin skal lesast sum ein heild, ikki eitt hugskotskatalog, undirstrikaði Erika Hayfield sum stóð á odda fyri ar­beið­ num at gera heildarætlanina. Størsta, einstaka satningsøkið í heildar­ ætlanini er útbúgving og gransking. – Tað er ikki nóg mikið at bjóða eina breiða viftu av útbúgvingartilboðum. Vit mugu eisini hava eitt dynamiskt og spenn­ andi lestrarumhvørvi, og tí hevur útbygg­ ingin av Fróðskaparsetrinum so stóran týdn­ing, ljóðaði grundgevingin frá Eriku Hayfield. Týðandi tilknýti Ein reyður tráður í heildarætlanini er, sam­ bært Eriku Hayfield, at tryggja tilknýtið til Føroyar og føroyska samfelagið. – Tilknýtið hevur so stóran týdning, at tað kann ikki undirmetast. Tí skulu vit duga betur at knýta tey ungu, sum fara út í heim, tættari upp at vinnulívinum og ar­beiðs­marknaðinum herheima. Í dag er tað tíverri alt ov ofta soleiðis, at tey ungu koma heim til Føroya fyri at kobla úr, fyri at slappa av. Harvið verður tilknýtið ikki út­ búgvingar- ella arbeiðsrelaterað, vísti Erika Hayfield á. Broyt myndina Sambært Eriku Hayfield er avbjóðingin at broyta fatanina av føroyska samfelagnum. – Vit mugu broyta myndina av Føroyum sum endastatiónin, har tú flytir heim og byggir tær eini dýr hús. Tí henda myndin ger tað alt ov lætt at velja Føroyar frá, tá tú ert ungur og fríur úti í stóru verð. Vit skulu skapa eitt fleksibult samfelag, har tað er lætt at koma til og frá. Tað skal bera til at flyta heim, sjálvt um tú ikki hevur tikið støðu til, um tú ætlar at tær at seta búgv og liva her restina av lívinum, segði Erika Hayfield og peikaði á bústaðarmynstrið. Ein samlaður pakki Tað var ein ambitiøs heildarætlan, sum varð løgd fram fríggjamorgunin 5. apríl í fjør. – Vit mugu síggja í eyguni, at tað eru tey ungu, sum í framtíðini skulu trívast her. Tað er avgerandi fyri at broyta fólkaflyting til fólkavøkstur, staðfesti Erika Hayfield henda dagin á Hafnia Erika Hayfield Mynd: Álvur Haraldsen