hósdagur 27. mars 2014síða 4

Fríggjadagur 28. mars 2014 · Nr. 37 4 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Marjun Dalsgaard Hósdagin í farnu viku av­dúk­ aði sendingin "Anita", hvussu føroyska fiskivinnuskipanin legg­ur upp til viðurskifti við strámonnum og út­lendsk­ari arbeiðsmegi un­d­ir træla­ líknandi arbeiðs­um­støð­um. Ein grundgeving fyri fiskivinnupolitikkinum er, at skipanin skal forða fyri, at útlendingar keypa seg inn í føroyska fiskivinnuflotan. Men skipanin kann ikki hal­ da útlendingum úti. Tvørtur­ ímóti førir hon júst til, at teir eru inni gjøgnum strá­menn undir óskipaðum viður­ skiftum. Alt fleiri dømi eru um, at útlendsk feløg keypa seg inn í eitt føroyskt partafelag. Út­lendska felagið kann sam­ bært lógini bert eiga ein triðing, men tað er ikki óvan­ ligt at gera ein sáttmála, sum ásetur, at tað er útlendski minni­lutaeigarin, sum tekur av­gerð­ir­nar, sigur Kári Petersen, búskaparfrøðingur. Grundsjónarmiðið, at føroyingar skulu hava ræðis­ rætt­in á skipum, sum fáa fiski­loyvi, er so grundiga til gjøld­ur og "Anita" er bert eitt dømi um, hvussu skipanin virk­ar. Hetta er als ikki óvan­ ligt, sigur Kári Petersen. Pengarnir fara á útlendskar hendur Ein av spurningunum, sum stóð eftir, tá sendingin "Anita" var liðug, var, hví skal landið skriva út ókeypis fiski­rætt­indi til reiðarar, sum selja tey víðari og koyra pengarnar í lumman - ella í lumm­ar­nar hjá útlendskum eigar­um? Grundgevingin hjá fiski­ mála­r­áðharranum fyri at lata fiskirættindi ókeypis til nakrar reiðarar, er, at peng­ ar­nir skulu arbeiða í vinnuni. Men tað gera teir ikki. Tað vísti sendingin um Anitu - og dømið við Anitu er ikki nakað eindømi. Tvørturímóti hendir tað alsamt oftara, at bæði peng­ar og arbeiði enda á út­lendsk­ um hondum. - Tað, sum vit síggja er, at pengasterki útlendski eig­ arin lænir føroyska parta­ felag­num pening til at keypa skip ella fiskiloyvi fyri. Í sam­bandi við hetta ásetur felag­ið eina rentu, sum er so høg, at hon tømir felagið fyri pening. Sostatt kanst tú hava eitt felag við høgari inn­tøku og lágum útreiðslum - ja, ókeypis tilfeingi, men ong­um yvirskoti. Føroyska sam­felagið sær í hesum føri einki til milliónirnar frá fiskirættindunum, sum vórðu latin ókeypis, sigur Kári Petersen. Taka peningin út Sum skipanin er í dag, arbeiða pengarnir ikki í vinnu­ni - tvørturímóti gevur tað mest at taka teir út úr vinnu­ni, sigur Kári Petersen. - Sjálvandi, tað er altíð gott, at vinnan er væl fyri - og helst vóna politikarar, at hesi vinnulívsfólkini gera íløgur í vinnuna, men tað er bara ikki altíð, at tað er so. Tað, sum loysir seg best hjá einum, sum kann selja eitt loyvi, er ofta, at fara úr vinnuni. Pengarnar fara sostatt í hansara egnu lumm­ar. Tað merkir fyrst og fremst, at teir ikki koma til at virka í vinnuni, sigur Kári Peter­sen. Tað er sjálv skipanin sum leggur upp til hetta, men hvørki formaðurin í vinnu­ nevnd­ini, Alfred Olsen ella fiski­vinnu­mála­ráð­harr­in, Ja­ cob Vester­gaard vil­ja broy­ta nakað. Um teir vildu, kundu teir broytt viðurskiftini soleiðis, at eingir strámenn vóru og skipað viðurskifti vóru um­ borð. - Orsøkin til, at tað er so attrak­tivt fyri útlendingar at koma inn, er, at veiði­ rætt­indini verða givin fyri einki. Skipini saman við veiðu­r­ættindunum verða so dýr, at bert útlendingar hava ráð til at keypa tey. Um loyvini vórðu seld fyri tað, sum tey eru verd, loysti hes­in trupulleiki seg sjálvan, tí hetta ónormalt stóra yvir­skotið, sum stendst av einkar­rættinum, hevði ikki verið til, sigur Kári Petersen. 500 milliónir um árið Tað, sum er so skaðiligt, er, at tann, sum fær einkar­rættin, kann taka yvirskotið úr vinnuni, og brúka tað, sum honum lystir. - Tað enorma yvirskotið, sum einkarrætindini geva, er ónormalt, og skapar onga virðis­øki­ng í fiskivinnuni. Har í liggur tann stóri bú­ skap­ar­politiski feilurin, sigur Kári Petersen. - Landið verður ikki ríkari av, at ein fyritøka hevur 500 milliónir í yvirskoti. Fiski­ ríki­dømið verður ikki størri av, at nøkur fá virki hava eitt ónormalt stórt yvirskot. Bú­skap­ar­liga er hetta ein skandala. Tað er nógv tað skila­besta, um landið selur loyv­ini, og til dømis gevur Før­oya fólki skattalætta fyri pengarnar, sigur Kári Peter­ sen. Tað hevði givið 500 milliónir krónur í lands­kass­ an um árið - tað kundi koll­ velt hetta landið, sigur Kári Petersen. Í aðru syftu, kundi man sett ein part av pen­ing­ inum í nýggjar vinnur. Aðrar vinnur skapa vøkstur - Vit hava brúk fyri øðrum vinn­um, og vit koma ikki í gongd við nýggjar vinnur, um vit geva 500 milliónir krón­ur í óbeinleiðis stuðli til fiskivinnuna um árið Pengarnir arbeiða ikki í vinnuni Grundgevingin fyri at lata fiskirættindi ókeypis er millum annað, at pengarnir skulu arbeiða í vinnuni, sigur Jacob Vestergaard, fiskimálaráharri. Men tað gera teir als ikki, tí tað loysir seg best at taka teir út, sigur Kári Petersen, búskaparfrøðingur Pengarnir arbeiða í vinnuni alla tíðina - eisini pengarnir, sum fiskiloyvir verða handlaði fyri Jacob Vestergaard, í sendingini anita fiskivinna Hetta er ikki rætt sambært Kára Petersen, búskaparfrøðingi. Tvørturímóti vísir tað seg meira enn so, at pengarnir verða tiknir út úr vinnuni