týsdagur 8. apríl 2014síða 4

Mikudagur 9. apríl 2014 · Nr. 42 4 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Marjun Dalsgaard Fylgjurnar av verandi fiski­ vinnuskipan eru millum ann­að, at føroyingar fara at hvørva úr fiskivinnuni, tí tað eru bara útlendingar, sum hava ráð til at keypa skip­ini við veiðirættindum í uppsjóvarvinnuni, sig­ur Kári Petersen búskapar­frøð­ ingur. Tað er longu hend ein miðsavning av føroysku fiski­vinnuni, tí tað er bara fyri­tøkur við nógvum peng­ um, sum hava ráð til at keypa skipini við teimum góðu veiðu­loyvunum. Skalt tú keypa eitt skip í dag, keypir tú eisini veiðiloyvi fyri fleiri ár. Tað merkir, at tað er sera ringt hjá teimum ungu at koma inn, tí tað snýr seg um so nógvar pengar. Um tú ístaðin keypti skip­ ið fyri seg, og so veiðiloyvir fyri eitt ár at gangin, vóru nógv betur møguleikar hjá nýggjum at koma inn í vinn­ una, eins og smærri feløg høvdu havt betri møguleika, sigur Kári Petersen. – Vit síggja longu nú, at virksemið er miðsavnað um Eysturoynna og Norðoyggjar. Norðlýsið hevur gjørt eina uppgerð yvir, hvar skip­ini, sum hava goldið tilfeingis­ gjald í 2013 hoyra heima, og hendan uppgerð vísir, at 51 % er savnað í Eysturoynni. – Suðuroyggin, Sand­oygg­ in og Vágarnar hava nógv minni virksemi nú enn fyrr. Tey hava ongan møguleika at fylgja við, tí tað eru ikki so peningasterk fólk har, og tí missa hesi umráðir síni skip, sigur Kári Petersen. Tað er hesin sami leisturin, sum við tíðini so við og við fer at trýsta føroyingar út úr pelagisku vinnuni, sigur hann. Veiðuloyvin fleirfalda virðið Skipini í uppsjóvarflotanum í dag eru mett at vera 1.210 milliónir krónur verd í sær sjálvum. Við veiðurættindum eru skipini mett at vera 6-7 milliardir krónur verd. Hes­ar upphæddir hava før­oy­ingar ikki ráð til at keypa skip fyri, tí nýta útl­endingar ofta føroyskar strá­menn. Somu­ leiðis finn­ast kon­struktiónir, har tú hevur eitt felag við sera lítlum eginpeningi, og restin er lán. Hetta kemur av, at útlendingar bert kunnu eiga 30 procent av felagnum, um felagið skal hava føroysk fiskiloyvi. Sostatt verða alt fleiri dømi um, at útlendingar eiga ein part av einum før­ oyskum felagið og veita fígg­ ing til skipakeypini. – Teir kunnu áseta sær eina rentu fyri lánið til før­ oyska felagið og soleiðis tøma yvirskotið út úr føroyska felagnum og upp í útlendska móðirfelagið, sigur Kári Peter­sen. Hetta førir við sær, at einki verður til landið og Før­oya fólk. – So við og við fara før­ oy­ingar úr vinnuni og út­ lendingar hava góðar møgu­ leikar at taka allan ágóðan av føroyska tilfeinginum út úr Føroyska samfelagnum. Tøma teir yvirskotið burtur úr felagnum við eini høgari rentu, er einki yvir­skot at gjalda skatt av. Út­lend­ing­ar­nir avgera tí sjálvir, um teir vilja rinda skatt til føroyska sam­ felagið, sigur Kári Peter­sen. Skuldarbundin fiskivinna Ein annar av vansunum við verandi fiskivinnuskipan er, at fiskivinnan verður skuld­ ar­bundin. –  Skipini eru sera dýr at keypa. Tá tey verða seld, er tað fyri fleiri ferðir virð­ið á skipinum sjálvum. Eink­ ar­rætturin, sum fylgir við veiðu­loyvunum, merkir, at tilfeingisgjaldið verður sera stórt, og tað fer til tann, sum fer úr vinnuni, meðan tann, sum skal inn í vinnuna skal gjalda tilfeingisgjald og má út at læna pengar. Pengarnir verða sostatt tiknir út úr fiski­ vinnuni, sigur Kári Peter­sen. Eitt stórt tilfeingisgjald er longu goldið til reiðarar, sum hava selt. – Inntil nú eru eini 6-700 milliónir krónur goldnar í tilfeingisgjaldi til eigarar av skipum - av hesum hevur tann, sum eigur tilfeingið, Føroya fólk, einki fingið, sigur Kári Petersen. Stóru virðini, sum eru tengd at skipunum, merkja í síðsta enda, at vinnan verður skuldarbundin, tí tey, sum koma inn í vinnuna, skulu gjalda, og tey, sum fara út, fáa tilfeingisgjaldið. Vinnan fær ikki ágóðan Tað, sum er óheppið er, at tað Føroyingar far hvørva úr fiskiv Tað eru einans útlendingar, sum hava ráð til at gjalda tað, sum skipini kosta við veiðuloyvum. Tað endar við, at føroyingar so líðandi fara úr flotanum og landið fær einki burturúr tilfeinginum, sigur Kári Petersen fiskivinnupolitikkur Tilfeingisgjald goldið í 2013 Norðoyggjar Mill. kr. Christian í Grótinum 10.018.295 Gadus 2.686.920 Næraberg 6.515.965 Norðborg 10.597.195 Sjúrðarberg 4.107.099 Slættaberg 3.122.126 Tilsamans: 37.047.601 (27,1%) Eysturoy Bakur 626.797 Stelkur 626.797 Munkur 412.426 Skúgvur 412.426 Edna 3.372.361 Akraberg 664.667 Fagraberg 9.816.929 Høgiklettur 9.054.440 Finnur Fríði 9.928.784 Jupiter 10.303.019 Tróndur í Gøtu 10.928.242 Tummas T 12.118.471 Ólavur Nolsøe 1.421.472 Tilsamans: 69.686.829 (51,0 %) Streymoy Phoenix 3.005.596 Sermilik II 3.016.208 Tilsamans: 6.021.805 (4,4%) Vágar Atlantsfarið 3.554.889 Tilsamans 3.554.889 (2,6%) Suðuroy Breiðanes 1.028.584 Grunnabarð 5.547.974 Gullberg 1.375.794 Sjagaklettur 1.361.549 Hamranes 1.024.904 Niels Pauli 1.041.624 Ran 3.290.759 Rankin 2.336.888 Steintór 1.041.624 Suðringur 2.336.888 Tilsamans: 20.386.589 (14,9 %) Í alt: 136.697.712 milliónir (100 %) Kelda Norðlýsið Ein miðsavnan av virkseminum sæst longu, og hesin sami leistur førir til, at føroyingar hvørva úr fiskivinnuni, tí bara útlendingar hava ráð til at keypa skipini við veiðyloyvunum