týsdagur 8. apríl 2014síða 6

Mikudagur 9. apríl 2014 · Nr. 42 6 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 tíðindi Leo Poulsen Av áhugaverdu stað­fest­ing­ un­um kann fyrst nevnast ein nógv øktur innflutningur av stráfóðri, ið leggur óneyðug­ ar útreiðslur á bøndurnar. Annars er vert at leggja merki til, hvussu lítið prís­ur­ in á mjólk er hækkaður síða­ ni MBM kom í 1981. Rakstrarroknskapirnir fyri 10 mjólkarbøndur, sum allir hava lagt raksturin í eitt smápartafelag eru við í greiningini. Feløgini hjá mjólkarbóndum nýta ant­in álmanakkaárið sum rokn­ skap­ar­ár ella nýta tey tíðar- skeið­ið 1/7 – 30/6. Í grein­ingini eru 5, ið nýta álmanakkaárið og 5, ið nýta tíðarskeiðið 1/7- 30/6. Tað merkir, at tað ikki er sama tíðarskeið fyri allar rakstrarroknskapirnar, ið talan er um. Men vanliga hev­ur tað ikki so stóran týdn­ing, tí tað eru ikki tær stóru broytingarnar, ið henda í hesum partinum av føroyska vinnilívinum, sig­ur Jógvan Amonsson í inn­leið­ ing­ini. Verður hugt at samlaðu rokn­skapunum fyri árini 2009-2012/13 sæst, at árið 2011 royndi­st burtur úr illa. Bæði Sláttur­jørð - stráfóðurstuðul og Maskinur og amboð vóru væl dýrari enn hini árini, og rakst­ur­in gav eitt greitt hall í mun til avlop hini árini. Ársúrslitini hesi árini eru 156.000, 50.000, -30.000 og 80.000 krónur. Greiningin vísir eisini ein greiðan vøkstur í inn­tøku­ num frá seyði og øðrum sum fara frá um 63.000 krónum í 2009 og 2010 um 75.000 í 2011 upp í 96.000 krónur í 2012. Gomul fjós Tað er sjálvandi ymiskt frá bónda til bónda hvat kemur burt­ur úr, men tað er heilt greitt, at tað gerst dýrari og dýr­ari at framleiða ein litur av mjólk, frá 4,39 í 2009 upp í 5,27 í 2012. Tað er serliga fram­leiðslu­ kost­nað­urin, ið gongur upp eftir, frá 2,28 í 2009, javnt hækk­andi upp í 3,00 krónur í 2012. Samstundis minkar bæði brutto- og nettoúrslitið. Í brutto fingu bøndirnir í 2009 2,58 krónur fyri liturin, nið­ur í 2,30 í 2010 og heilt nið­ur í 1,80 í 2011, áðrenn tað kvink­ aði upp í 2,03 krónur í 2012. Hinir kostnaðirnir hava hild­ið seg á einari leið so­ leið­is, at rakstrarúrslitið fyri mjólkina liggur á 0,37 krón­ um í 2009, niður á 10 oyru í 2010, heilt niður á minus 31 oyru í 2011, meðan tað kvink­ aði upp á eitt oyra í 2012. Útreiðslurnar til fjósini eru eisini alsamt vaksandi, tí meðan tað kostaði 0,43 krón­ ur pr. litur mjólk at halda fjós­ið, var tann kostnaðurin kom­in upp á 0,67 krónur pr. litur í 2012. Tað kemst ivaleyst av, at fjós­ini gerast eldri og krevja tí fleiri og fleiri ábøtur. Fleiri fjós vórðu bygd í 1970’unum og í 1980’unum. Eisini eru fleiri eldri enn tað. Sjálvt hjá tí besta av teim­ um 10 mjólkargørðunum er rakstrarúrslitið lækkað við knøppum 60% í hesum tíðar­ skeiði. Keypt fóður Tann størsta kost­nað­ar­ hækk­ingin pr. litur mjólk er kostnaðurin á keyptum fóðri. Bøndur keypa vanliga A-blanding, ískoytisfóður og nakað av stráfóðri. Sum tøl­ini vísa, so hava hesir 10 bønd­ur­nir tilsamans keypt mun­andi meiri stráfóður sein­a­s­tu árini, enn teir hava gjørt áður. Tað sæst, at nøgdin á keypt­um kraftfóðri liggur rætti­liga støðugt millum 1.820 og 2.020 tons, með­an nøgdin á keypt­um strá­fóðri nær­um er trí­fald­ að frá 2009 til 2012, nevni­liga úr 263 tonsum upp í 666 tons. Í sam­bandi við stráfóður­stuð­ ul­in máta starvs­ fólk á Bún­að­ar­ stovuni nøgdir­nar hjá hvørjum ein­ støk­um bónda. Í hesum um­fari­ num hava vit ikki kannað nærri, hvussu nógv tað kost­ ar ein­staka bóndanum at fáa hes­ar nøgdir til vega. Men tað er onki at ivast í, at um haldgott grundarlag skal vera fyri at gera neyvar fóður­kostnaðarætlanir skal ikki bara nøgdin á fóðrinum gerast upp, men eisini dygd­in í fóðrinum, ið neytini skulu eta, og samanhalda kost­nað­ in og dygdina við innflutta strá­fóðri. Tað er avgerandi neyðugt, at meiri gras verður fing­ið til vega á sjálvum bónda­gørð­ unum. Tað merkir, at verandi mjólk­ar­bøndur mugu velta meiri, so ikki verður neyðugt at keypa so nógv innflutt strá­fóð­ur. Greinað mjólkarframleiðsla greiðar ávísingar Grannskoðarafyritøkan Januar hevur greinað mjólkarframleiðsluna hjá 10 bøndum í tíðarskeiðinum 2009-2012 og 2009/2010-2012/2013, og tað gevur nakrar áhugaverdar staðfestingar