hósdagur 10. apríl 2014síða 18

18 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Fríggjadagur 11. apríl 2014 · Nr. 43 Tekin eru um samráðingarloysn Erik Ludvigsen Aalborg I påsken 1956 mødtes følg­ ende lande i Rom, Tyskland, Frankrig, Italien, og de så­ kaldte beneluxlande (Bel­gien, Nederlandene og Luxen­ bourg) for at under­skrive Romtraktaten, der er for­ løberen for den nuværende Lissa­bon­kontrakt, hvor der er 2 hoved­punkter 1) at skabe et fælles­marked, fri bevæge­lighed af arbejds­ kraft og kapital inden for med­lemslandenes indre græn­ser. 2) at være garant for freden i Europa. Det med garanti for fred, er for nuværende sat i spil af hændelserne i Ukraine. I den forbindelse er det vig­ tigt at gøre opmærksom, at den russiske præsident Gorba­tjof i 1990 sagde til den ameri­kanske præsident George Busch, at han var indfor­stået med, at DDR blev gen­forenet med Tyskland under den forudsætning, at Vesten holdt fingrene væk fra de lande, der grænsede op til Rusland. Europa har givet haft kendskab til denne henstilling. EU lider, som mange andre organisationer, af volume­ syge og har taget både Bul­ garien og Rumænien i sin favn og tørster efter at lukke Ukraine ind, der er mere end villig. EU er så langt ude at køre, at de har støttet de ukrainske demonstrationer for at få væltet præsidenten Janakovitz, der ikke ønskede sig ind i EU af forståelige grunde. Fjernet i strid med forfatningen, hvilket åben­ bart ikke anfægter EU. EU har således været med til at tirre den russiske bjørn ( Putin), der så af frygt for, hvad der vil være følgen af den uro, der er skabt af Ukraine, er gået over græns­en for at sikre sig, at den lovlig anbragte store russiske flådehavn ikke falder i Ukrai­nes hænder med NATO-s hjælp. Et Nato, der er nært for­bundet med EU. PUTIN-s handling er klart i strid med folkeretten, men det er der så meget, der er. EU har sin lod i disse trag­iske hændelser og frem­ mer den skabte uro med vedtagelsen af sanktioner mod Rusland og i givet fald skærpede sanktioner, hvis Rusland ikke makker ret. Man overser risikoen for et sammenbrud af verdens­okonomien og det, der er værre. Det man har op­nået, det er at styrke PUTIN-s magt og skubbet et eftertragtet demo­krati i Rus­ land langt ud i frem­tiden. Det er også besynderligt at opleve, at EU gør enhver hykler rangen stridig ved at larme op om, at Rusland går over grænsen til Krim­ halv­øen, samtidig med, at EU sletter alle grænser mellem 28 medlemslande. Freden i Europa vil være i langt sikrere hænder i en demokratisk nationalstat. Demokratier holder sig fra krigspladser. Hvorom alting er, så er der intet, der tyder på, at PUTIN vil spænde buen yder­ligere, selv om han mili­tært styrker grænsen til Ukraine. Han er givet på det rene med for alt i verden at undgå en krigstilstand. Sammenligningen med Hitl­ er holder ikke. Ingen tvivlede på, hvad Hitler var ude på. Det undrer mig meget, at Arne Sloth Kristoffersen i Nordjyske(30/3) under over­ skriften “hjem til riget”mener, at der er mange lig­heds­ punkter mell­em Ukraine og datid­ens Tjekko­slovakiet. Heri tager han grundigt fejl. Alle vidste, at Hitler bevidst stilede mod en verdenskrig med en annektering i 1938 af Østrig og Sudeterland, der hørte til Tjekkoslovakiet. Hvad angår Ukraine, så kom provokationen ikke fra PUTIN, men fra EU. Rent bort­set fra, at både Putin og EU forbrød sig mod folkeretten. PUTIN ved at sætte sig på Krimhalvøen og EU medvirkende til at få Jana­koviz frernet i strid med landets forfatning. Der er tegn på en for­ hand­lingsløsning. Der er for mig ingen tvivl om, at de implicerede parter krydser fingre for, at det vil lykkes. Risikoen for, at Ukraine ikke bliver tilfreds er vel til at bære. Kjakið um Eldraøkið er farið út av kós Halldis Joensen Forkvinna í Alzheimerfelagnum Eldraøkið er blivin ein pen­ inga­lig byrða. Tey eldru eru blivin ein stór byrða fyri okkara samfelag og tað sum verri er, “eingin vil eiga barnið”. Mín vón við útleggingini av eldraøkinum var, at nú fóru vit at taka tað stóra takið og hyggja eldraøkið ígjøgnum og fáa veruliga lýst støðið, sum vit ynskja tað. Eitt sum vit mugu inn og hyggja meira uppá er, at komandi árini verður demensur ein avbjóðing fyri Føroyar, tí framskrivingar av hagtølunum vísa, at tað verða væl fleiri føroyingar við demensi, enn tað eru í dag. Avbjóðingin liggur í at fáa politisku skipanina, fakfólk og avvarðandi at taka felags tøk á somu leið, soleiðis at skapast kunnu tey neyðugu korini fyri hesi fólk og her mugu tey politisku signalini verða meira greið. Sum forkvinna í Alzheim­ er­felagnum, hugsi eg eisini um tey, ið hava sjúkuna demens, sum ikki klára at tosa fyri seg. Avvarðani sum skulu hesa stóru sorg og stórar menniskjaligar út­ford­ringar ígjøgnum, eis­ ini "á heilt ungum árum". Tey hava brúk fyri at vit (al­ment) taka hond um tey, bæði fagliga og við tí stóru sorg tey skulu ígjøgnum. Tey royna sum best at liva við, at persónsmenskan og lyndis­eyð­kenni hjá teirra kæru spakuliga verða niður­ brotin. Hvussu vil tann eldri so liva sítt lív? Jú, tey droyma um eitt friðsælt lív við nær­ leika, kærleika og oman á strævið arbeiðslív vilja tey at njóta tíðina við familju, góðari heilsu, sunnum øko­ nomii, ein góðveðurs dag at skavast við eitthvørt, ella bara at njóta sólina og so tað mest umráðandi – um tann dagur kemur “at tey ikki klára seg sjálvan”, ynskja tey at teirra persónliga frælsi verður sýnt virðing. Starvsfólk og leiðslur runt Føroya land, hava arbeitt eld­hugað seinastu árini inni á heimum, sambýlum og røktar­heimum fyri at gera um­støðurnar meira virðu­ ligar og heimligar, eisini hjá fólki við sjúkuni Demens og hevur hesin háttur fingið stórt hjartarúm. Okkara arbeiði snýr seg ikki um produk­tión, men um dygd í interaktiónini, at gleðast um tey smáu tingini og at geva stjørnustundunum ans. Lønin og gleðin hjá starvs­ fólk­unum er stór, tá frukt­ irnar síggjast sum úrslit av góðum arbeiði og tað mest umráðandi “viljin er til­ staðar” innan starvsfólk og leiðslur. Almannaráðið og Kommunur hava víst hesi nýggju røktarheims-mentan virðing. Arbeiðumhvørvið er ein áhald­andi tilgongd, ið krevur árvakin starvs­fólk og leiðslur, ið við síni vit­ an og roynd­um eru før fyri at skapa lívd og fram­hald­ andi góðar um­støður fyri hvørjum arbeiðs­plássi sær. Vit, ið arbeiða innan økið hava brúkt tíð uppá, at førleikamenna okkum til tær nýggju tíðinar, sum vit hava sæð tey seinastu árini, “at so nógv fólk fáa sjúkuna demens”, vaksandi ár aftaná ár. Sjálvt um WHO í 2012 kom út við eini ávaring og bað øll heimsins lond um leggja, ella brúka nógva orku í sjúkuna Demens…. hevur tað yvirraska okkum, hvussu stórur tørvurin er. Tá tað er sagt, haldi eg at vit øll hava klára tað ótrú­ liga gott, heilt frá Vági til Klaksvíkar. Eg eri íhvørtfall stolt av hesum øki og av øll­ um eldsálinum, sum akku­rát Føroyar hava fostra í hes­um arbeiði. Mín vón er at vit, ið eld­ huga arbeiða innan eldra­ økið/demensøkið, áhaldandi halda tí góðu kósina. At vit sleppa at halda áfram og at øll okkara politiska skipan hevur og vísur tað respekt, ið eg haldi at starvsfólk, leiðslur og tey, sum blíva rakt av sjúkuni demens og teirra familjur hava uppiborðið. Tí mugu vit í eina fagliga vitunarliga tilgongd, fyri at klára teir útfordringarnar, ið standa fyri framman. Vit hava gjørt nógv fram­ stig, men enn eru grázonir, sum vit eru noydd at hyggja uppá og eru tær væl lýst­ ar í demensætlanini, sum bleiv handa í 2012. Ein grá­ zona fyri nøkrum árum síð­ani var, at vit bert høvdu røktarheim at velja í, altso onki tilboð ímillum heimið og røktrheimið. Í dag hava vit nógv dagsentur og eru 1 til 2 tikin í nýslu hvørt ár tey seinastu árini, tað er rætti vegurin og skulu vit framhaldandi arbeiða ímótir at hjálpa meira ímillum heim­ið og røktarheimið. Ein grázona, sum eg meti verða næstan akut, eru av­ varð­andi ella “familjan sum er rakt”. Undirritaði situr í einum bólki, sum ger eitt álit til landsstýrisfólkini, hettar álit skal verða liðugt í maj og lýsur væl, hvussu vit á bestan hátt fara inn í framtíðina við teimum avbjóðingum, sum demensurin krevur av okkum. Tað er nokk onki land í verðuni, ið hevur so nógv starvsfólk, sum eru fag­ liga so væl fyri (40 demens­ sam­skipara) sum í Føroyum. Hesa avbjóðing klára vit, um viljin er tilstaðar. Abraham Lincoln segði nakað soleiðis: "Det er ikke mængden af år i dit liv, der tæller - det er mængden af liv i dine år". Ein livandi góðan dag - hóast demens. Loysið posa­ bandið Føroya Pedagogfelag Talufrælsið og skyldan at tala at atfinningarsomum við­urskiftum og um­støð­um skal setast í há­sæti. Tað siga limirnir í Før­oya Pedagogfelag í yvir­lýs­ing, sum varð sam­tykt á aðalfundinum hjá fe­lag­num á Hotel Før­oy­um í dag. Yvirlýsing: Hetta sein­asta árið hevur nógv fok­us verið á leiklutin hjá alment settum starvs­fólki – tað veri seg hjá komm­unum ella hjá landinum – í almenna kjakinum. Dømi eru um, at starvsfólk í Almanna­verkinum hava kent tað soleiðis, at tey í ávísum málum hava kent seg hótt av ovastu leiðsluni, og hava fingið munnkurv. Hetta er hent, eftir at starv­ sfólk alment hava gjørt vart við viðurskifti, tey ikki kundu góðtaka, eftir at tey fyrst hava gjørt vart við seg hjá av­ varandi leiðslu. Ítøkiliga hevur tað snúð seg um sparingar og niður­rað­fest­ ingar, har avleiðingin hevur verið, at tænastustøðið mót­ vegis brúkarunum er vorð­ið so ringt, at starvsfólk ikki vildu leggja hvørki rygg ella navn til tað, og/ella at arbeiðs­ um­støðurnar eru vorðnar so mikið verri, at tað er fari um mark hjá starvsfólkunum. Væl vitandi, at tað kann vera ógvuliga møtumikið at siga sína hugsan um ar­ beiðs­viðurskifti og aðr­ar um­støður, serliga á smáum arbeiðsplássum, ella har tað er stutt millum starvsfólk og ovastu leiðslu, vissar Føroya Peda­gogfelag sínar limir um, at tað altíð vil vera har og á allan hátt bakka upp, tá námsfrøðingar og hjálpar­fólk brúka sítt talu­frælsi og røkja sína skyldu at vísa á óreglu­ semi ella onnur ótolandi viður­ skifti. Meðan ávísir leiðandi politik­arar ganga øvugtan veg og agitera fyri einum meira aftur­latnum samfelag, og mill­ um annað vilja skerja møgu­ leikarnar at fáa alment innlit, so leggja námsfrøðingar og námsfrøðilig hjálparfólk dent á sín rætt og ikki minni skyldu, at siga sína meining um at­ finningarsom viðurskifti á dag­stovnum, serstovnum og alla aðra staðir, har limir í Før­oya Pedagogfelag virka og starv­ast. Soleiðis samtykt á aðalfundinum hjá Føroya Pedagogfelag 5. apríl 2014.