hósdagur 10. apríl 2014síða 46

14 Mentanarblaðið hjá Miðlahúsinum 2 • 11. apríl 2014 g byrjaði at hyggja eftir Listaháskúla Íslands orsaka av hesi linjuni, ið eg nú gangi á; hon kallast Sviðshøfundabraut á ís­lendskum og er eitt BA nám. Enska heitið á útbúgvingini er Theatre and performance making og á føroyskum vil eg kalla hana Pallhøvundanám. Eg læri best við at gera – Námið er sera breitt, men áhersla er løgd á tankar og teoriir, í og handan palllist, og vit spæla nógv við at av­bjóða formar og mátar at pallseta. Fyrsta árið av út­ búgvingini snýr seg um at byggja ein grunn, sum fyri tað mesta er teoretiskur. Eg læri best við at gera, so tað var ringt at sita við nøsini í bókunum meginpartin av fyrsta árinum og ikki avprøva tað, ið vit lósu. Eg setti alvorligt spurnartekin við um eg hevði valt rætta skúlan, tí eg skjótt merkti hvussu fíggjarligt sperdur hesin skúlin er og tað ávirkar fyrst og fremst praktisku møguleikarnar hjá okkum næmingum. Eg valdi tó at halda áfram og royna at síggja møguleikar ístaðin fyri vansar. Avgerðin hevur víst seg at vera røtt. – Heitið høvundur hevur fyri okkum breiðan týdn­ ing. Vit kalla okkum høvundar at einum verki hóast tað kanska ikki hevur eitt handrit í skrivaðum formi og kanska ongantíð fer at hava tað. Hendan linjan er ikki klassisk og av tí sama fara vit ikki í dýbdina av klass­ iskum metodum og venjingum. Skeiðir í leikstjørn og handrita greining eru fá, vit arbeiða meira við egnum hug­skotum og hvussu tey kunnu setast fram. Soleiðis læra vit óbeinleiðis leikstjørn og framleiðslu. Eitt av faktunum, vit hava, kallast pallsetan og tað byrjar við at studera, hvussu eitt og hvørt rúm virkar; hvat tað einsamalt sigur í sær sjálvum. Síðani setur man leikhúsins elementir inn í rúmið, ljós, ljóð og einfaldar ítøkiligar lutir s.s. borð, song, ein kop og so granska hvat hesir lutir kunnu siga við áskoðaran. Síðst kemur sjálvt menniskja inn í rúmið, likamið tess við rørslum og ljóðum. Her granskaðu vit í styttri tíð - orsaka av plásstroti – hvussu eitt likam kann brúkast sum ein lutur og ikki sum menniskja ella persónur. Um stutta tíð fara vit í hált við triðja partin av hesum fakinum, sum er at pallseta teksir, handrit, stuttsøgur og yrkingar eftir okkum sjálvum og øðrum. íslendingur meir enn einaferð árliga í leikhús Vit hava nortið við yvirflatuna av leiklistarsøguni kring allan heimin, frá byrjanini í Grikkalandi til dagin í dag. Søgan er ovurstór og at kenna hana er ein heil út­búgv­ing í sær sjálvum. Í løtuni eru vit í íslendsku leik­ listar­søguni og tó hon er ung í mun til alheimin, so er hon sera áhugaverd. Hon avspeglar stóru hugsanina, ið vit ofta seta í samband við íslendingar, og eisini teirra tjóð­skaparlyndi. Síðst í 19. øld birtist stórur áhugi fyri leiklist, ið festir sær røtur í íslendsku mentanini og sum stórtsæð hevur verið her líka síðani. Áhugin fyri sjón­leiki í dag er eisini óvanliga stórur. Í miðal fer hvør íslendingur meir enn einaferð árliga í leikhús, sum fyri flestu lond er púra óhoyrt. – Óvanligt leikrúm er eisini eitt vit hava arbeitt eitt sindur við, bæði inni sum úti. Har møtir man heilt øðrum avbjóðingum enn hvat man er vanur við, og plan­leggingin kann vera yvirdoyvandi stór til hugskot, ið van­ligt eru einføld í leikhúsi. Myndirnar eru dømi um tvey verk, ið eg var við at gera í hesum fakinum. Í fyrra verk­inum brúktu vit býin sum pall, og staðið, vit í síðsta enda valdu at arbeiða út frá, gav okkum hugskotið »ítøkilig vs. sosial fjarstøða«. Ein leikari er staðsettur á eini altan og ein leikari – nakað ringur at finna – er stað­settur í graffitiumráðum. Seinna verkið snúði seg um selfie- og pop mentan, ið var pallsett í og kring um fýra bilar. Fýra áskoðarar á gangin vóru bjóðaðir biltúr gjøgn­um býin. Tað var ikki altíð heilt ófarligt og lógligt; hendan myndin er av einum bilførara, sum ímillum mangt annað tók selfies og snapchat av gestunum í bil­inum meðan tey koyrdu. og eg havi meir at geva enn eg var greið yvir Eg eri djarvari E – Eg havi altíð ynskt mær at búð í Íslandi. Eg havi altíð viljað dugað íslendska málið og havi so leingi eg minnist verið bergtikin av sambandinum, ið íslendingar og føroyingar hava. Av onkrari orsøk hugsaði eg tó ongantíð at lesa her. Allarhelst tí eg var sterkt ávirkað av hvar meirilutin leitar sær lestur Listaútbúgving Vit hava bíðið ung føroysk listafólk, sum nema sær listarliga útbúgving uttanlands, um at siga eitt sindur um teirra útbúgving. Henda mánaðin er tað dugnaliga Mariann Hansen, sum lesur í Íslandi. Mariann Hansen