týsdagur 15. apríl 2014síða 10

Mikudagur 16. apríl 2014 · Nr. 45 10 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 fiskivinna Marjun Dalsgaard Fyri fáum døgum síðani kundi Poul Michelsen há­ tíðar­halda 40 ár í vinnuni við sínu heilsølu PM Heilsøla. Tá fyrr­verandi flokksfelagi hans­ara, Jógvan við Keldu, í viku­skiftis­sosialinum skriv­ aði, at alt fleiri føroyingar bara vilja hava og hava og tískil fara at kvørkra vinn­ una, og at Føroyar fara at verða sæddar sum ein vinnu- óvinarligt land, kundi Poul Michelsen ikki verið minni samdur. – Fólkaflokkurin ynskir at byggja fiskivinnuna á plan­búskap, har fáir ak­ tørar sleppa fram at til­ feing­inum. Hetta er ikki marknaðar­grundað vinna, sum byggir á eina liberala hugsjón. Tvørturímóti byggir marknaðar­grundað vinna á atkomiligheit: at tað er lætt hjá nýggjum vinnu­lívs­ fólkum at sleppa upp í part, á prís: at tað er virðis­økingin, sum ger av, hvør klárar seg, og at tað er gott fyri sam­ felags­búskapin sum heild. Núverandi skipan er ikki góð fyri samfelagið og skapar ikki virðisøking, sigur Poul Mikkelsen løgtingsmaður fyri Framsókn. – Fólkaflokkurin vil held­ ur tilluta fýra aktørum alt til­feingið og nokta øðrum at sleppa framat. Hetta skilji eg ikki, sigur Poul Michelsen. Hann heldur, at vinnan skal gjalda fyri tilfeingið, men gjald­ið skal ikki vera grund­ að á, at landskassin manglar pengar. Marknaðar­ grundað gjald – Vinnan skal gjalda eitt marknaðargrundað gjald, ikki tí at landskassin mangl­ ar pengar, men tí at tað er best fyri vinnuna, at hon er tengd á marknaðinum, sigur Poul Michelsen. Tað er av týdningi fyri kappingarførið hjá vinn­uni, at hon er tengd at marknað­ inum. – Eitt gjald, sum verður ásett politiskt, kann vera rætt, men hetta hevur ong­an týdning, um tað ikki er tengt at, hvat vinnan kann for­ vinna. Tað, sum vinn­an skal gjalda, skal verða tengt at, hvat vinnan kann forvinna og ikki, hvat samfelagið hevur brúk fyri. Hvør ið slepp­ur fram at skal verða av­gjørt av, hvør megnar at skapa størst virðisøking av vøruni, sigur Poul Michelsen. Fyri at tryggja, at tað er marknaðargrundað gjald, sum vinnan skal gjalda, eigur tað at verða ásett við hjálp av eini uppboðssølu ella eini tilfeingisrentu, heldur hann. Ein tilfeingisrenta er tað yvir­normala virði, sum verður í yvirskotið, tá ein fyri­tøka hevur einkarrætt. Uppboðssøla riggar ikki Poul Michelsen heldur ikki, at tað er gjørligt at gera eina uppboðssølu í Føroyum, har bert føroyingar keypa, tí tað eru bara fýra aktørar, sum hava pengar. – Tað er so øgiliga langt niður til hinar frá hesum fýra, tí teir hava fingið mill­ um 1,5 til 2 milliardir frá land­ inum. Tí er tað ikki gjørligt hjá øðrum at bjóða javnbjóðis á eini uppboðssølu. Teir kunnu bara avtala sína mill­ um, hvat teir vilja gjalda. So­ statt fært tú ikki ein markn­ aðargrundaðan prís, sigur Poul Michelsen. Hann heldur, at ein onn­ur loysn kundi verið eitt gjald, sum var sett javnan út­frá marknaðarprísinum. Tað er av týdningi, at ein ný­skipan loyvir nógvum framat. – Tað skal tað vera so lætt sum gjørligt hjá so nógvum sum gjørligt at sleppa fram­ at, tí so eru fleiri um at skapa virðisøking, og tað er gott fyri samfelagið. Tað sigur seg sjálvt. Men í dag er tað soleiðis, at sjálvt um tað eru nakrir, sum gjarna vilja royna, so sleppa teir ikki framat, tí teir hava ikki fiski­loyvi. Tað haldi eg er øgiliga keðiligt, tí eg ivist ikki eina løtu í, at vit eiga nógvar góðar menn, sum gjarna vilja royna seg, sigur Poul Michelsen. Hann bleiv kløkkur, tá hann hoyrdi Bárð Nielsen, for­mann í fíggjarnevndini siga, at landskassin skuldi hava ein rímuligan pening fyri tilfeingið, men vinn­an skuldi hava trygg kor, og tískil eigur at fáa veiði­loyvir yvir fleiri ár. – Eg hugsaði, at nú ætlar Sambandsflokkurin at gera ein semju við Fólkaflokkin, og so verður tað, sum fiski­ málaráðharrin, Jacob Vester­ ggard, hevur sagt, at vit hava nakrar fáar sterkar reið­ar­ar, sum hava so nógvar peng­ar, at teir kunnu standa ímóti øllum. Tað besta fyri vinn­ una er, at tú hevur nógvar smærri, tí so fiska teir minni hvør, men skapa størri virðis­øking hvør sær við tí, sum teir fiska, sigur Poul Michelsen. Virðisøking heldur enn mongd – Hyggur tú eftir Noreg til dømis, so ber tað til at for­ renta eitt skip við at fiska 10.000 tons. Her snýr tað seg um at virðisøkja tað, sum verð­ur fiskað. Til dømis at leggja seg eftir ávísum markn­aðum ella góðska vør­una. Málið er at fáa ein góðan prís fyri tað, sum tú hev­ur, sigur Poul Michelsen. Soleiðis er ikki í Føroyum. Før­oyska skipanin, har til­ feingið verður latið til nakrar fáar reiðarar leggur upp til, at teir fiska so nógv sum gjørligt. – Sostatt snýr tað seg um mongd og ikki góðsku. Her skalt tú fiska 40.000 tons, fyri at at skipið skal forrenta. Pengarnir verða forvunnir við at handla kvoturnar ímill­um sín og tað er als ikki mein­ingin við fiskivinnuni, sigur Poul Michelsen og legg­ ur aftrat: – Hetta hevur longur oyði­ lagt botnfiskaflotan, og fer eisini at oyðileggja restina av flotanum, um hetta heldur grammleikin Nøkur fá sita á øllum, og tað vilja tey gjarna halda fram við, men grammleikin má steðga, sigur Poul Michelsen, vinnulívsmaður og formaður fyri Framsókn. Hetta er ikki marknaðargrundaður búskapur, hetta er planbúskapur, sigur hann – Fólkaflokkurin ynskir at byggja fiskivinnuna á planbúskap, har fáir aktørar sleppa fram at tilfeinginum Myndir: Álvur Haraldsen