mánadagur 28. apríl 2014síða 42

18 nr. 4 I 28. apríl 2014 Vinnublaðið hjá Miðlahúsinum Seljarar snúlta upp á uppboðs­ søluna áll Gregersen, stjóri á Fiska­virk­ inum í Gøtu, var ein av ídnastu fortalarunum at sleppa burtur úr høpisleysu, stuðulsstýrdu fiskivinnuni og var í 1992 við til at stovna Fiskamarknað Føroya (FMF) og harvið skapa fría kapping um rávøruna millum fiskakeypararnar. Undantikið byrjanartrupul­ leikar, sum altíð vilja vera, gekk tað væl við upp­boðssøluni ta fyrstu tíðina, tá tey flestu skipini enn vóru leys av virkjunum. Men síðani tók tann sonevnda vertikala integra­ sjónin – tað at skip og virki hoyra saman – dik á seg, og uppboðssølan fekk trupulleikar. Seljarar svíkja Tey fyrstu árini, eftir at fiskurin kom aftur eftir djúpu kreppuna í 1990-árunum, var trupulleikin kanska ikki so stórur, tí tá var so nógvur fiskur, at tað var nóg mikið til øll virkini, tó at prosentparturin av samlaðu veiðuni, sum fór um uppboðssøluna, minkaði. Men tá so fiskiskapurin eisini av álvara fór at svíkja fyri 8-10 árum síðani, vuksu trupul­leikarnir. Og tað er ikki vertikala integrasjónin einsamøll, ið sambært Páll Gregersen hevur skyldina. – Tað er ein stórur trupulleiki, at nógvir seljarar, eisini skip, ið annars eru leys av virkjunum, ikki brúka uppboðssøluna, men hava fastar avtalur við ávís virki um at landa har. Tað líkist svartasta ongum, at seljararnir ikki standa betri saman, sigur hann. Hann kennir betri enn nakar annar, hvussu uppboðssølan virkar, tí hann hevur sitið í nevndini frá fyrsta degi, tá FMF varð stovnað 24. september í 1992, og hevur keypt at kalla hvønn stert um uppboðssøluna, sum virki hansara, Fiskavirkið í Gøtu, hevur framleitt síðani. - Høvuðstrupulleikin er, sum eg síggi hann, at vit ríða á tveimum hestum og hava bæði fría uppboðssølu og vertikala integrasjón. Virkini brúka uppboðssøluna sum indikator, tá tey áseta sínar prísir til egin skip, og tað sama gera tey leysu skipini, sum siga seg vilja hava uppboðssøluna, men selja hvørja last beinleiðis til virkini. Tey brúka uppboðssøluna, men sleppa undan at gjalda fyri at reka hana, so eg haldi ikki, tað er ov nógv gjørt av at siga, at tey snúlta upp á skipanina, sigur Páll Gregersen. Seljari og keypari rinda hvør síni 0,75 prosent av avreiðingarvirðinum í avgreiðslugjaldi til FMF, tá teir selja og keypa um uppboðssøluna. P Ráfiskaseljararnir standa ov illa saman um at brúka uppboðssøluna. Og tá stórur partur av flotanum afturat hesum hoyrir til virki, sum skipini selja beinleiðis til, er torført at hava eina vælvirkandi uppboðssølu. Tað heldur stjórin á Fiskavirkinum í Gøtu, sum var við til at stovnseta Fiskamarknað Føroya og hevur sitið í nevndini síðani Ingolf S. Olsen Myndir: Álvur Haraldsen Fiskavirkið í Norðragøtu er ein gomul familjufyritøka, sum í dag er partur av einum samtaki, ið eisini eigur alifyritøkuna Luna og smoltstøðina Fútaklett vesturi í Vágum. Umleið 70 fólk arbeiða á Fiskavirkinum