hósdagur 8. mai 2014síða 8

Mikudagur 6. mai 2014 · Nr. 51 8 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Marjun Dalsgaard Í Sosialinum mánadagin 5. mai sigur Jørn Astrup Han­sen, at um eftirlitið við Eik Grunni­num var røkt til fuln­ar, hevði borið til at sæð, hvussu Eik Bankin hevði tað, langt áðr­enn bankin fór av knóra­num. Breið semja tykist somu­leið­is at vera millum flokk­a­r­nar á tingi um, at leik­lut­ur­in hjá førosyka grunna­efti­r­lit-inum eigur at verða kannað. So­statt siga umboð fyri flokk­ar­nar við Sosialin mán­dagin 5. mai, at teir halda, at grunna­eftir­ litið skal kannast. Bill Justinussen løg­tings­ limur fyri Miðflokkin held­ ur, at Skráseting Før­oya átti at hugt nærri at Eik Grunni­ num í tí løtu, at teir ynsktu at broyta enda­máls­orð­ing­ ina hjá Grunninum. Vildi broyta viðtøkur Í november 2007 skrivaði nevndin í Eik Grunnunrin til Skráseting Føroya, at hon hevði broytt viðtøkurnar hjá Grunninum soleiðis at orð­ing­in í § 4 b: ”At reka annað fíggjarligt virk­semi gjøgnum íløg­ur í partabrøv, aðrar kapi­tal­ partar og umbýtilig virðis­ brøv í vinnurekandi virkjum av øllum sløgum.” Bleiv til: ”At reka annað fíggjarligt virksemi gjøgnum íløg­ur í partabrøv, aðrar kapi­tal­ partar, umbýtilig virðis­brøv í vinnurekandi virkj­um av øllum slagi, veð­brøv, fast­ ogn­ir og onnur íløgu­ak­tiv um­framt at gera aðrar fíggj­ ar­ligar avtalur.” Orsøkin til at nevndin vili broyta endamálsorðingina var, at Grunnunrin ætlaði at veita trygd fyri einum láni á 97 milliónir krónur hjá BRFKredit stendir í fund­ar­ frá­greið­ing frá 6. September 2007. Spurdu um heimild Sambært fundarfrágreiðing hjá nevndini í Eik Grunni­ num hevur BRFKreditt í hes­um sambandi spurt um Eik Grunnurin hevur heimild til at veita trygd fyri láninum. Tískil ger nevndin av at broyta endamálsorðingina, og í tí sambandinum taka teir endamálsorðingina hjá Ebh Fonden, sum teir hava tætt samstarv við, og gera hana til sína. Ebh Fonden var ein vinnurekandi grunnur, sum átti Ebh bankan, sum fór av knóranum í 2009. Bæði Ebh Bankin og Ebh Fonden eru síðan granskað, og endurghaldskrav er reist ímóti teimum. Eik Grunn­ur­ in keypti tyska felagið, ebh zeitmarkt GmbH, sam­an við Ebh Fonden og hev­ur heimið­lað eitt lán til hetta sama felagið á 10 mió EURO í september 2008 (sí tíðar­ linju­na). Biður nevndina útgreina ynskið Tað er ikki bara sum at siga tað at broyta enda­máls­orð­ ing­ina fyri ein vinnurekandi grunn. Grunnurnin skal biðja um loyvi frá grunna­eftir­ liti­num, sum í 2007 var Er­ hvervs- og Selskabs­styrel­ sen. Síðani skal broytingin góð­kennast í danska løgmálaráðnum. 26. november 2007 send­ ir Skráseting Føroya svar­ið frá Erhvervs- og Selskabs­ styrelsen víðari til nevndina í Eik Grunninu. Her stendir: 1) At broytingin ” veð­brøv, fastognir og onnur íløgu­ aktiv umframt at gera aðrar fíggjarligar av­tal­ur.” sum nevnd­in vil hava í enda­ máls­orð­ingina ikki broyt­ir innihaldið í heimilð­un­um hjá Grunni­num og tískil er óneyðug. 2) At nevndin skal greiða frá, hví hon ynskir at broyta enda­málsorðingina, tí tað ikki er loyvt, uttan at so, at endamálsorðingin er vorðin ógjør­ligt at arbeiða við. Fulltrúðin skrivar í hes­ um sambandi: ”I den forbindelse vil jeg hen­lede opmærksomheden på, at fondens formål ikke kan ændres – dette omfatter også tilføjelser til formålet – med­mindre det er åbenbart, at det gældende formål er blevet uhensigtsmæssigt ell­er vanskeligt kan efter­ leves.” Danska grunnaeftirlitið spyr sostatt, hvat broytingin skal brúkast til, men hetta svarar nevndin ongantíð uppá, tí hon velur ikki at fara víðari við málinum at broy­ta við­tøkurnar. Ístaðin tulk­ar nevn­d­in svarið frá Er­hvervs- og Selskabs­ styrel­sen, at broyt­ingin er óneyðug, soleiðis, at at Grunn­ur­in kann veita trygd fyri láni­num og somuleiðis geva tilsøgn um at veita lán. Loka málið Skráseting Føroya, sum er millumlið millum Eik Grunn­in og Erhvervs- og Selskabs­styrelsen biður somuleiðis nevnd­ina í Eik Grunninum siga frá, um hon velur at fara víðari við málinum. Í fund­ar­frá­ greið­ing frá nevnd­ini í Eik Grunninum frá 28. august 2008 stend­ir, at nevndin velur at loka mál­ið og tulkar svar­ið hjá Er­hvervs- og Selskabs­styrel­sen sum, at hon hevur heim­ild til ætlaðu dis­posi­tión­ir­nar. Eftirfylgjandi samtykkir nevn­din sum kunnugt útlán fyri umleið 900 milliónir krón­ur. Har ímillum er eitt lán á 750 milliónir krónur til tveir íslendarar, sum ynsk­ ja at keypa partabrøv í ís­ lendska bankanum Kaup­ thing og keyp av láni stórt 25 milliónir krónur til Kista og 25 milliónir krónur til Exista – tvey feløg, sum høv­du sum endamál at eiga partabrøv í Kaupthing Banka, sum longu tá hetta lán­ið varð keypt, var farin av knóranum. Orsøkin til at nevndin í Eik Grunninum vil broyta við­tøkurnar, er at hon ynskir at veita trygd fyri verk­ætlanina Sydporten á 97 mió. Kr. Í hesum sambandi hev­ ur nevndin longu í juli 2007samtykt at veita Vagn Andersen verk­ætlan­ar­ leiðara eitt lán upp á 27 Tíðarlinja 9. december 2006 Heimiðla lán til Thor 40 mió 4. Juli 2007 Heimiðla lán á 27 mió til Vagn Andersen (Sydporten) Heimiðla trygd til BRFKredit á 97 mió fyri Sydporten 26. mai 2008 Heimiðla lán 100 mió EURO Tveir íslendarar sum ynskja at keypa partabrøv í Kaupthing 20. juni 2008 Heimiðla lán 25 mió krónur til P/F Notio August 2008 Avgera at loka spurningin um at broyta viðtøkurnar 3. september 2008 Heimiðla lán 10 mió EURO FDI Invest fyrr nevnt ebh zeitmarkt GmbH 18. november 2008 Keyp av láni frá Eik Banka 30 mió Kista og 25 mió Exista August 2009 Tað verður staðfest alment, at støðan var so serlig, tá Eik Grunnurnin keypti 8,44 % av partabrøvunum í Spron í oktober 2008, at Grunnurin átti at spurgt Skrásetingina áðrenn. Kristin Balle deildarleiðari í Skráseting Føroya sigur við Berlingske Finans, at tað er átaluvert, men at Skrásetingin ikki ger nakað við tað, um tað ikki hendir aftur. Skráseting Føroya átti at hugt nærri at Eik Grunninum í tí løtu, at tey fingu eitt skriv um, at nevndin ynskti at broyta viðtøkurnar hjá Eik Grunninum, heldur Bill Justinussen Endamálsorðing Eik Grunnurin Endamál grunsins er sam­bært viðtøkunum §4: a) At reka virksemi í sjálvsognarstovininum Før­ oya Sparikassa víðari í Eik Banka P/F, soleiðis at hetta altíð verður ein kapp­ingarf­ørur og tryggur peningastovnur og b) At reka annað fíggj­ar­ligt virksemi gjøgnum íløgur í partabrøv, aðrar kapital­partar og umbýtilig virðis­ brøv í vinnurekandi virkj­u­m av øllum sløgum. Nevndin í Eik Grunninum ynskti í 2007 at broyta viðtøkurnar so orðingin í §4 b var soljóðandi: At reka annað fíggjarligt virksemi gjøgnum íløgur í partabrøv, aðrar kapitalpartar, umbýtilig virðisbrøv í vinnurekandi virkjum av øllum sløgum, veðbrøv, fastognir og onnur íløguaktiv umframt at gera aðrar fíggjarligar avtalur. Ein vinnurekandi grunnur kann ikki uttan víðari broyta endamálsorðing. Grunnaeftirlitið, sum tá lá hjá Erhvervs- og Selskabsstyrelsen skal fyrst meta um tað er neyðugt. Síðani skal broytingin góðkennast í danska løgmálaráðnum. Síðan 1. Januar 2008 hevur grunnaeftirlitið verið á føroyskum hondum. Intil 31. Januar 2007 var eftirlitið hjá Erhvervs- og Selskabsstyrelsen við Skráseting Føroya sum millumliði. Ein klokka átti at ringt í 2007 EIK grunnurin