hósdagur 8. mai 2014síða 36

Sosialurin nr. 52 · 9. mai 2014 12 VIKUSKIFTI lívinum... Samrøða Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo Várið er komið, og summarið er fyri framman. Tíðin og árstíðin gera, at nógv hugsa um heilsu og vælveru. Fólk renna og venja og íðka, og nógv verður gjørt burtur úr at finna hóskandi mat at eta. Monika Stauss Joensen hevur í bókini »Edelweiss og sólarkaffi – eitt sindur av hvørjum úr Sveis og úr Føroyum« eisini gjørt sær nakrar tankar um vælveru – og vitaminir. – Tað er heilt víst, at ert tú í góð­ ari venjing, og ansar eftir hvat tú etur, gongur alt nógv lættari. Tú kanst svimja, súkkla, ganga túrar – gongu­ túrar eru minst líka gevandi sum renni­túrar – hoppa band, men fyri at halda liðir­nar væl, er gott at gera heima­venjingar. Bert 5 til 8 minuttir um dagin gera mun. At uppbyggja sær góðar matvanar, haldi eg, er sera týdningar­mikið, um ein vil orka væl, sigur Monika Stauss Joensen. Men eitt er at seta sær mál og fara í holt við heilsuætlanina. Nakað annað er koma á mál ella verða áhaldandi. – Tað vísir seg, at tað er ikki altíð líka lætt at gjøgnumføra tað, tú hevur sett tær fyri, í longri tíð. Kanska byrjar tú í nakrar vikur, gongur túr hvønn dag, ella fert í fitness, etur sunnan kost, men so minkar hugurin spakuliga burtur aftur. – Um eg seti mær ov stór mál við­ víkjandi at ganga túrar, fitness og so víð­ari, veit eg longu nú, at hetta fer neyvan at varða leingi, til eg troyttist og gevist. Men fari eg ein tíma um vik­ una til fimleik og gangi nakrar túrar, tá ið veðrið er hampuligt og geri mínar dag­ligu heima­venjingar, so sakni eg tær løturnar, um eg ikki komi til tað. Tað sama er við matvanum. Etur tú dagliga heilsu­góðan kost, gagnar ov nógv slikk og sodavatn slett ikki longur, og ein kann saktans, við góðari samvitsku, loyva sær okkurt lekkurt innímillum, sigur Monika. Kurar nyttar einki Summi fólk fara á ferð, tá ið væl­veran skal í hásæti. Sonevndu vælveru­ferðir­ nar eru góðir, men kunnu eisini verða kostnaðarmiklar. – Daglig vælvera kann vera í lítlum og noyðist ikki at kosta nógv. Aftaná brúsubaðið um morgunin, skoli eg mær líka við køldum vatni, brúki okk­urt vætukrem til kroppin og geri nøkur øvilsi fyri beinini. Hetta er ein góð byrjan uppá dagin og kostar ikki nógv meira, enn at tú gert tað! Drekk vatn, gakk trappur heldur enn at taka elevator, parkera bilin eitt sindur langt burtur frá, har tú skalt og gang seinasta pettið. Alt ger mun. Hav nøtur og turr­ frukt inni, um tú gert lekkursultin. Eg rokni við, at alt tað lítla, sum vit gera hvønn dag, hevur meira at siga í longdini, enn tað vit gera í einari ser­ ligari vælveruviku uttanlands. Monika hevur eisini roynat tapa seg nøkur kilo við at fara upp á onkran kur, men tað slepti hon aftur. – Eg vigi altíð tað sama, og tað havi eg gjørt, síðani eg kom til Føroya. Men eg minnist, at eg eitt skifti sum tann­ áringur helt, at eg vigaði ov nógv, hóast tað bert vóru nøkur fá kilo meira enn nú. Eg og vinkona mín royndu mest sum allar slankikurar, sum vit fingu fatur á. Eg minnist, at vit eina tíð bert ótu kotelettir, einaferð bert hvítar bollar, og einaferð ótu vit bert annan hvønn dag og fastaðu annan hvønn dag. Endin var tann sami. Tá ið vit byrj­ aðu aftur at eta »vanligt«, tóku vit í heilt stutta tíð tað dupulta uppá, sum vit høvdu tapt. – Harafturat tóktist tað, at eftir hvønn kur var tað strævnari at tapa seg. Smáar vina- tænastur hava stóra ávirkan – Sól, hiti og litir fylla okkum við nýggjari vón, sigur Monika Stauss Joensen í práti um várið og páskasiðir Monika Stauss Joensen er ættað úr Sveis og býr í Leirvík, har hon er gift og eigur 4 børn. Hon starvast dagliga á Føroya Musikkskúla. Í fjør gav hon gjøgnum Bóka­deild Føroya Lærarafelag út bókina »Edelweiss og sólarkaffi – eitt sindur av hvørjum úr Sveis og úr Føroyum«. Í hesi greinarøð taka vit nøkur evni úr bókini, ið vit varpa meira ljós á. Mynd: privat Vælvera og vitaminir