hósdagur 12. juni 2014síða 32

8 Mentanarblaðið hjá Miðlahúsinum 4 • 13. juni 2014 atta er tann beri døgurða­ tón­leikur, heila lortið«, segði tónleikakennarin og legði avgjørdur afturat, at »spælir Útvarpið ikki Mozart­popp, so spæla tey country. Bara country. Hetta er fanin meg ikki sum í Danmark, har tú hevði dekning allan sjónarringin, hvat tónleik tú so vildi hoyra ta givnu løtuna.« Hann var nýliga komin heim úr lestrar­ørindum. Ikki tí, pappírini, sum vóru lítið at reypa av, gjørdu onga nyttu og nú hevði hann lisið seg av bygdini og suður til Havnar í eitt tíðar­ avmarkað barsilsstarv. Tað er leygardagur, og Rót & Rútma hevur akkurát verið í Útvarpinum, tá hann skeinkir mær kaffi í krússið og fær sær eitt ball, Samson og grøna bók. Hann er norðanifrá. Við útsýni oman í Sandagerð havi eg hesa løtu sett mær fyri at kanna skismaði millum tónleikasmakin á bygd og í bý, og hví country er farið at merkja tað sama sum vánaligur tónleikur og alt, sum ber brá av ringum smaki. Íð hvussu er hjá Havnarfólki, sum lurta eftir Útvarpinum. Bandittar og djevlar Sjangrublind og floytifull í fordómum liva vit hvør á sínum avmálda bási, har alt snýr seg um at verja egnan smak og halda hini burtur og helst niðri. Skot­grava­ kríggið um tónlistarligan smak dyrka vit á Face­book, tí har er fíggindin sjónligur. Hvør sínu megin kjak­girð­ ingina kunnu vit geva hvør øðrum viðhaldstumlar, ið er sama funka sum í miðøld, tá tey eisini bygdu múrar og frá nýfunnum víðsýni stoyttu bik í høvdið á teim fremmandu. Hóast endurburðartíð, verðaldarbardagar og transistor­popp, hevur ókendi fíggindin altíð verið ein hóttan, sum bretski sosiologurin Stanley Cohen (1942-2013) valdi at skýra The Folk Devils. Hetta er undir­gravandi rákið, ið hóttir bestaborgaran, sum ídnaðar­samfelagið við ósøgdum orðum hevur tikið djúp­havs­patent uppá í kjølfesta smakinum, listaliga rætt­vísinum og summinum av samfelagsligum dygdum, ið ikki bara skapa, men tryggja og støðugt varð­veita føroyska stættasamfelagið. Alt samalt úr erva har suðuri í Havn. Kringvarpið, sum aldri kløkkar okkum, sigst bara spæla country. Tað sigur sjálvbestaltaði besti­ borgarin. Men er tað nú rætt? Spyrt tú meg, so skal eg eta mín ókeypta hatt uppá, at burtursæð frá Rót & Rútmu henda morgun í ein tíma, so er eingin country­ tónleikur í Útvarpinum. Og so slettis ikki í Sjónvarp­ inum. Kanska eru Rás2 og Lindin frægari, men har lurti eg ikki. Samanumtikið vil eg siga, at saman við besta­borgaranum er Kringvarpið stóri banditturin í útbreiðsluni av, ikki country, men líkasælum tónleiki. Onkur skal hava skuldina fyri vánaliga smakkin. Tí eru fólk farin at halda, at alt vánaligt tónleikarensl er country og øvugt. Ja, ein av landsins synum, sum livir av tónleiki, hevur gjørt ein kvøðuljómatátt um hetta sama. Tví vorðið honum. Eftir standi eg spyrjandi: Nær er country blivin prügelknabe? Óloyst barnaminni Kom at hugsa um grindahvalin, sum útlendingar eru farnir at seta ovast í skapanarverkið og fremst í menningarlæruna, og tí kunnu sleppa væl frá at siga, at í heim­inum er einki størri brotsverk enn før­oyska grindadrápið. Um tú ikki trýrt tí, far so og hygg oman í Sandagerð. Hvussu er tað komið so vítt, at henda argumentasjón er sloppin at hanga saman og hevur megnað at savnað vitborið fólk til eitt árligt summar­mótmæli í Norður­atlants­ havi? Er tað kanska tí at studentarnir í summar­feriu eru stórbýarbúgvar, ið hava ein óloystan frumlongsul eftir nøkrum, tey aldri hava tikið til sín, tí tey hvørki hava sæð blóð ella slakt, tíans­heldur eitt lík, og aldri hava verið í eini uttandura sláturhøll, sum henni í Sandagerði? Eru tey heimleys býarfólk, ið leingjast eftir óspiltum barnaminnum, sum Grindamannafelagið sigur, at tey bara finna í Føroyum, tí ongastaðni er sum her eitt sam­band at finna millum tilfeingi, svongd og talerk? Kjølstrektur longsil Eins og fremmandgjørdu býarbúgvarnir leingjast vit eftir sambandinum við náttúru og uppruna, tá ið vit lurta eftir tónleiki. At verða nomin. Tað kalli eg at fara í kirkju. At verða nomin av tónleiki, tónleikanomin. Tónleik síggi eg fyri mær sum eitt landslag, hagar eg hvønn dag leiti við staðkendum vegvísarum, sum vísa aftur til upplivingar, sum í gjár vóru óvæntaðar og nú kærkomnar. Og um hornið lúra nýggjar upplivingar, serliga tær undir opnum himni á amerikanskum koyri­vegum, men eisini frá Fela Kuti á afrikansku stepp­unum, í Kirkju Heilgaða Andans í Kreml, ella við svalliga hylin í Karibia. Men so er brætt sum hjá Mahler, og so er aftur slætt sum hjá Zucchero. Stóru víddirnar, kúrekin og setandi sólin eru aftur­vendandi partar í einum røttum amerikonskum Heimlands- tónar av botninum H Birgir Kruse – og garantar fyri smakloysi í æviga dystinum um hin góða smakin