týsdagur 24. juni 2014síða 18

Mikudagur 25. juni 2014 · Nr. 71 18 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Um longsta dag 2014 Finnur Johansen Í Vági fóru, frá byrjani av tjugundu öld, fram útbyggingar, ið setti skjötil á menningina av öllum tí nútímans föroyska samfelagnum. Sjálvstöðug kommuna Vágur gjördist sjálvstöðug komm­ una í 1907, og tá varð strax farið undir at menna kommununa. Gjörd­ar vórðu útstykkingar, so at vág­bingar og ikki minst teir mongu tilflytararnir fingu bygt sär hús, gjördir vórðu vegir, longu frá 1907 til umleið 1920, bedingin kom í 1914, elektricitetsverkið í 1921, kajin í 1925, fyrsti bilurin í 1925 og banin á Eiðinum til útróðrarbátar var liðugur í 1930. Byggigrundir Av toftafestinum og skálafestinum vórðu skipaðar útstykkingar, so at vágbingar og ikki minst teir mongu tilflytararnir fingu bygt sær hús. Hetta munnu vera elstu út­stykk­ingar í Föroyum eftir út­ stykkingarnar hjá Tórshavnar Komm­unu eystan fyri Tinghúsvegin og úti í Bö. Vegir Í tíðarskeiðnum 1907 til 1920 gjördi Vágs Kommuna nýggjar vegir í kommununi, og tað vóru ikki hissini vegir, men breiðir og snórabeinir vegir, ið ivaleyst eru teir fyrstu av sínum slag eftir elstu vegeätlanini hjá Tórshavnar Kommunu fyri víðk­anina av býnum omanfyri Vaglið eftir 1900. Í Vági, vóru sum aðrastaðni í Föroyum, eingir vegir, götur vóru millum býlingarnir, og annars varð gingið ígjögnum túnini hjá fólki. Nýggju vegirnir, av Eiðinum og út til markið millum Vág og Porkeri, úti á Marknoyri, vórðu gjördir, har eingin göta ella vegur hevði verið fyrr. Nýggjur vegur varð gjördur av Vágseiði framvið Vatninum og heim í býin, og so í beinum strekkjum av Skerinum, tað er heimari endin á Vatninum, heim í Misá, haðani út í Kiksli og úr Kiksli út á Löhamar og haðani út í Lágabö. Úr Lágabö, frá bedingini varð snórabeinur vegur gjördur út í Toftalíð, har vegirnir koma saman, og haðani og út á Markn­oyri. Tá ið vegaätlanin hjá Tórshavnar Kommunu frá aldarskiftinum 1900 er undantikin, man vegagerðin hjá Vágs Kommunu vera eindömi í För­ oyum. Bedingin Vágs Skipasmiðja, sum hon nú eitur, og sum vanliga varð rópt bedingin, varð liðug í 1914. Skipini í Vági fóru vanliga norður til Trongisvágs á bed­ing, men har vóru skipini so nógv. Harafturat kom, at skip aðra­ staðni í Föroyum eisini komu til Trongisvágs á beding, so at skip­ini úr Vági sluppu ikki framat. Skipa­ talið í Vági var eisini vorðið so stórt, og tí varð bedingin gjörd. Bedingin í Vági verður 100 ár í ár, og tað er stórt spell at síggja, at maskinhúsið stendur við ongum taki, og at öll tann gamla bedingin forferst. Vónandi eru kreftir í Vági, sum fara at varveita tað klenodii bedingin er, hon man vera einasta gamla byggverk, ið eftir er í Vági. Sóknarfútin Í 1906 varð sóknarfúti settur í Vági. Vágbingar vildu hava ein myndug­ leikapersón, sum kundi klarera skip, ið komu við vöru uttanlands, og kundi mynstra manningarnar við fiskiskipunum. Tíðliga í 1900-talinum komu árliga útvið 80 dampskip við ferða­ fólki og farmi til Vágs og einar 25 skonnartir við farmi, mest salti og byggitilfariog, fermdu fiskavörur til suðureuropeisku londini umframt at einar 20 slupppir vóru í Vági. Tað var hildið at vera sera óhög­ ligt, at öll hesi skip fyrst skuldu inn á Trongisvág at klarera, áðrenn tey kundu fara suður til Vágs at leggja farmin upp, og at sluppurnar í Vági skuldu norður til Trongisvágs at mynstra, áðrenn tey kundu fara siðsøga Fyrr, og tað var mest sum alla tjúgundu öld, var tað soleiðis, at skuldi tú til Vágs, mátti tú sjóvegis um Porkerisnes og inn Vágsfjörð. Alt hetta er broytt, nú kemur tú við bili av Krambatanga, men eina ferð annahvört ár, og tað er tá ið jóansöka er í Vági siglur Smyril beinleiðis á Vág. Tá býðst hövi til at enduruppliva gomul minni við at sigla fjörðin og til býin har vöggan hjá nýggju Föroyar stóð. Porkerisnes um stýr Porkerisnes Vágsvegur, fyrr róptur Niðarivegur, gjördur í 1920 ella har á leið, snórsbeinur úr Lágabö og út í Toftalíð. Til högru gamla bedingin í Vági, sum í ár verður 100 ára gomul