mánadagur 30. juni 2014síða 7

7 Mánadagur 30. juni 2014 · Nr. 73 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Áki Bertholdsen Hesi næstu árini skulu so nógv­ar útbyggingar gerast í føroyska samfelagnum, at tað fer at leggja búskapin und­ir trýst. Tað staðfesti Johnny í Grót­inum, bú­skap­ar­frøð­ ing­ur, í kjaksending hjá Óla Breck­mann á á Rás2. Hann gjørdi eina einfalda sam­anbering ímillum støð­ una í Føroyum og í Dan­ mark. Í hesum sambandi vísti hann á, at nýliga ruddaði danska blaðið, Børsen, for­ síð­una við tí boðskapi, at ein samanteljing vísir, at næstu tvey trý árini, skulu byggi­verkætlanir í gongd í Danmark fyri heilar 124 milli­ard­ir. Børsen staðfesti, at tað er so nógv, at nú verður neyð­ ugt at fáa stórar út­lendsk­ ar byggi­fyritøkur til Dan­ mark­ar, fyri at sleppa undan trong­um fløsku­háls­um. Samstundis vísti bú­ skap­arfrøðingurin á, at hesi næstu heilt fáu árini skal tað al­menna í Føroyum byggja fyri yvir tríggjar milliardir krón­ur. Talan er um Markna­gils­ dep­ilin, ein psykatriskan dep­il, undirsjóvartunlar, um­framt aðrar verkætlanir. Tá ið vit samanbera før­ oyska og danska búskaparin, plaga vit ofta at falda tey før­oysku tølini við 100. So eftir hesum málistokki skulu vit í Føroyum byggja tvær ferðir so nógv, sum í Dan­mark – og har rópa tey var­skó. – Tað er eitt trýst, sum verð­ur lagt á búskapin í ein­ um lítlum samfelagið sum okk­ara, sigur Johnny í Grót­ in­um. Og hann heldur, at tað verð­ur ein avbjóðing fyri pol­it­iska myndugleikan at hand­fara. Ikki stórt útsving Jørgen Niclasen, lands­stýr­ is­mað­ur í fíggjarmálum, er ikki heilt samdur. Hann vísir á, at tilsamans verða íløgur gjørdar í Før­oy­ um fyri áleið ímillum tvær og tvær og eina hálva milli­ ard um árið. Men íløgurnar hjá land­ in­um liggja um trýhundrað milli­ónir, onkuntíð eitt sind­ ur minni. - So parturin hjá land­ in­um er ikki tað stóra út­ svingið, sig­ur Jørgen Nicla­ sen og hann held­ur, at tað tyk­ist sum um at vit hava lagt okkum á eitt støði, sam­ fe­lagið klárar at bera Áki Bertholdsen – Ein felagsskapur, sum kem­ ur til Føroya við tí endamáli at bróta landsins lógir, eigur ikki at fáa innferðarloyvi. Tað heldur Høgni Hoydal, for­maður í Tjóðveldi og fe­ lags­skapurin, hann sipar til, er sjálvsagt Sea Shepherd. Hann saknar, at mynd­ug­ leik­arnir hava eina greiðari støðu til Sea Shepherd, men nú fer hann sjálvur at reisa spurn­ingin í løgtinginum um, hvussu vit skulu bera okk­um at mótvegis slíkum fe­lags­skapum. Hann heldur, at helst er hetta eitt tað lættasta málið at finna semju um, bæði ímill­um allar politiskar flokk­ar og ímillum at kalla all­ar føroyingar. Skilir einki Sea Shepherd, eru komin til Før­oya í stórum tali í summ­ ar við tí endamáli at steðga grinda­drápi. Umboð fyri felagsskapin hava ferð eftir ferð staðfest, at tey fara at gera tað, sum er neyðugt fyri at steðga grinda­drápi og tey eru eisini til reiðar at fara í fongsul og at lata lív, um so skuldi ver­ ið. Við sær hava tey eisini skjótt­gangandi bátar, sum skulu brúkast at steðga grinda­drápi við. Høgni Hoydal undrast á, at felagsskapurin yvirhøvur hev­ur fingið innferðarloyvi, og at hann er sloppin at hava skjóttgangandi bátar við sær, tá ið tey beinleiðis kunn­gera, at endamálið er at gera seg inn á lógligt grinda­dráp í Føroyum. – Sea Shepherd beinleiðis hótt­ir við at gera seg inn á før­oyska lóg og tí skilji eg ikki, at felagsskapurin yvirhøvur fær innferðarloyvi, sigur hann. Hann vísir á, at í nógvum lond­um skulu fólk, sum koma til landið, útfylla skjøl, har tey skulu greiða frá enda­ málinum við ferðini. – Fór eg til eitt annað land og greiddi frá, at endamálið við ferðini er at gera meg inn á landsins lógir, varð eg vend­ur í hurðini og hevði ikki slopp­ið inn í landið, sigur for­maðurin í Tjóðveldi. Lógin broytast Hann sigur, at eftir tí, hann hev­ur spurt seg fyri, ivast hann ikki í, at heimild er fyri at nokta einum felagsskapi inn­ferðarloyvi til Føroyar, tá ið endamálið er at bróta lands­ins lógir. Men hann leggur afturat, at hendir ikki meiri í mál­in­ um, fer hann at reisa tað í løg­tinginum, tá ið tað kemur sam­an aftur eftir ólavsøku. Í fyrstu atløgu fer hann at spyrja, hvørjar heimildir lands­stýrið heldur, vit hava at nokta einum felagsskapi inn­ferðarloyvi, tá ið bein­leið­ is endamálið við ferðini er at bróta landsis lógir. Hann sigur, at táið tann spurn­ingurin er svaraður, verð­ur støða tikin til, hvat síð­ani skal henda. – Vísir tað seg, at tað er neyð­ugt vat broyta lógina, er tað ein spurningur, sum sjálv­sagt eigur at verða tikin upp í Løgtinginum. Høgni Hoydal sigur, at fyri føroyingar er hetta ikki bara ein spurningur um at verja okkara rætt at drepa grind. Men tað er eisini ein spurningur um, at vit mugu ikki bakka fyri trýsti, tí slaka vit í okkara rætti at gagn­nýta náttúrutilfeingið burð­ar­dygt, kann tað hótta alt okkara tilverugrundarlag. Høgni Hoydal heldur, at tað eisini er ógvuliga av­gerð­ andi at fólk hava eina greiða fatan av, at hetta er eitt mál, sum liggur í tryggum hondum hjá mynd­ug­leikunum fyri at sleppa und­an, at vanlig fólk ”taka málið í egnar hendur” og koma sær í sera óhepnar støður. – Endamálið er ikki at skerja rættin hjá fólki at mót­mæla, men tá endamálið er at bróta landsins lógir, er støð­an ein onnur.­ Helst er hetta eitt tað lættasta málið at finna semju um 15% Fyri nøkrum ár­um síðani varð útflutningurin av toski, hýsu og upsa, drívmegin í føroyska útflutninginum og var okkara nógv størsti útflutningur. Men nú er hann bara 15 prosent av út­ flutninginum. Sostatt er hann bara ein viðfáningur nú, og ein orsøkin er, at annar útflutningur er vaksin so nógv Sea Shepherd til viðgerar í løgtinginum LÓGBRÓTARAR Felagsskapir, sum koma til Føroya við tí endamáli at bróta lógina, eiga ikki at fáa innferðarloyvi og tað er ein spurningur, Løgtingið nú skal viðgera Leggja okkum sjálvi undir trýst EIN AVBJÓÐING Uppá seg leggja vit í Føroyum tvær ferðir so harðliga til brots, sum danir Hvat er trupulleikin? eiðsstyrkini er farin utt­an­ lands. – Tað merkir, at inntøkan mink­ar og so mugu inn­tøk­ur­ nar fáast aðrar vegir og ein máti er at krevja hægri gjald fra fiskivinnuni. – Tað er ein avbjóðing, sum mynd­ugleikarnir mugu taka upp, sigur hann. – Tað er ikki lønarlagið í Føroyum, sum er trupulleikin. Tað er skattatrýstið, sum er trupulleikin, sigur Bergur Poulsen, formaður í Føroya Arbeiðsgevarafelag Flatskatturin kom í síðstu løtu