mánadagur 7. juli 2014síða 4

Mánadagur 7. juli 2014 · Nr. 76 4 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Eirikur Lindenskov Í gjár vóru 200 blómur lagdar á støð kring landið, har fólk eru farin í ferðsluni. Hetta var í samandi við minningardagin fyri tey, sum farin eru í ferðsluni, sum hevur verið hildin síðani 2000. Hesaferð var gjørtt eitt sindur meira burturúr, og í SMS hevði Ferðslutrygd saman við Trygg­ingarfelagnum Før­ oyar eina sermerkta og hugtakandi framsýning. Á torginum vórðu sett 281 pør av ymsum skóm at minnast tey 281, sum farin eru í ferðsluni hesi 86 árini, ferðsluvanlukkur í Føroyum hava kostað mannalív. Síðani seinasta minning­ ardag eru níggju fólk farin í ferðsluni, ein kvinna og átta menn. Hóast alt er ov nógv, tá fólk doyggja í ferðsluvanlukku, so er talið níggju sera høgt sammett við okkara grannalond – og sammet við talið seinastu árini í Føroyum. Ferðslutrygd sigur í síni áheitan, at tú kanst geva títt íkast, so talið 281 ikki veksur: • Halt hámarksferðina • Nýt trygdarbelti • Drek ikki rúsdrekka, tá tú skalt koyra • Hugsavna teg um at koyra, tá tú situr handan róðrið 281 pør av skóm í SMS 202 menn og 79 kvinnur, har av 100 vóru børn og ung undir 18 ár. Tað eru tey, sum farin eru í ferðsluni í Føroyum, sum fyrsta ferðsluvanlukkan kravdi mannalív tann 2. september í 1928 Fríggjakvøldið 25. juli fer kendi norski rithøvundurin, Åsne Seierstad, at greiða frá nýggjari bók um hóp­drápini á oynni Utøya í Noregi tann 22. juli í 2011. Norður­ landahúsið verður karm­ur um tiltakið, sum ber heitið “Ein av okkum”, nú trý ár eru liðin, síðani Anders Behring Breivik drap til­ samans 77 fólk í størsta álopi­num á Noreg í frið­ar­ tíð. Í nýggju bókini “En av oss” viðger høvundurin m.a. gerningsmannin, offr­ini, morðini á Utøya, iva­sama leiklutin hjá myndug­leik­ unum, politiska eftirspælið, sosialan arv og hvussu vit sum menniskju og samfeløg rea­gera, tá óndskapurin rak­ ar. Eftir altjóða bestseljarar sum “Boghandleren i Kabul” og “Englen i Groznyj” (donsku heitini) er “En av oss” tann fyrsta hjá Seierstad um heim­land­ið Noreg. Sum krígs­korre­ spon­dent­ur hevur hon í mong ár rapporterað frá heim­sins brennideplum, t.d. Irak, Serbia, Tjetjenia og Afganistan, og hennara bøk­ur eru umsettar til fleiri enn 40 ymisk mál og ognað henni fleiri al­tjóða virðislønir. Hon dekk­aði rættarmálið ímóti Brei­vik fyri kenda bretska tíðar­ ritið Newsweek, og í Norð­ ur­landahúsinum fer hon at hug­leiða um teir spurningar, sum Noreg og umheimurin hava roynt at greina síðani ræðu­ligu vanlukkuna fyri trim­um árum síðani: hvør er Anders Behring Breivik? Hvat fekk ein mann, sum er føddur og uppvaksin í Noregi, at myrða 77 fólk? Hvørji mistøk gjør­du myndugleikarnir? Kundi hann verið steðg­að­ur? Hvørjar politisk­ar av­leið­ ingar hevur sorg­ar­leikurin havt? Og hvussu hevur van­lukkan broytt Noreg og norð­ur­lond? Sambært Seierstad snýr bókin seg um meiri enn Breivik og Utøya. Hetta er eisini ein søga um Noreg og norðurlond, um tilflytarar, sosialan arv, militanta ideologi og um myndugleikar, sum ikki megnaðu at verja sín­ar borgarar. Men vil høvund­ur­ in skilja Breivik og hansara gerningar? Snýr tað seg um ein ósunnan uppvøkstur, skaðilig krígstelduspøl, høgraradikalu hugsjónina ella okkurt heilt annað? Og hvat er tað rættasta polit­iska aftursvarið eftir eina slíka vanlukku? Heini í Skorini skipar fyri til­taki­ num, sum verður í Norður­ landa­húsi­num fríggja­kvøld­ ið 25. juli kl. 20. Heimskendur høvundur hevur fyrilestur um Utøya 11. til 13. Juli verður spennandi skriviskeið fyri bæði leik og lærd hjá Listaháskúla Føroya úti á Háskúlanum. Skeiðsleiðarar verða Rakel Helmsdal og Rói Patursson, rit­høvundar. Hetta er inten­ sivt vistarskeið, har skriv­að verður frá morgni til myrk­ urs. Fyrsta LivaSkriva-skeiði var í mars í ár við Rakel Helmsdal og Petur Pól­son. M.a. hetta skrivaðu lut­takar­ ar­nir um fyrra skeiði: “Sera læruríkt, hug­ kveikjandi og orkugevandi. Væl uppbygt skrá og fjøll­ broytt samanseting av lut­ takar­um.” “Ein heilt einastandandi møgu­leiki at seta ferð á skrivi­arbeiði, bæði hjá vand­um og minni vandum høvund­um; eitt gullnám av ný­skrivaðum tekstum uppá einans eitt vikuskifti.” “Tað at búgva á skúlanum hevur gjørt nakað serligt, eg eri komin inn í eina “boblu” av kreativiteti og fingið loyvi til at búð í hesi bobluni alt vikuskiftið.” LivaSkriva2 snýr seg um persónarar í søgum okkara: Fólkini í søgum okkara eru eygu lesarans. Tú, sum skriv­ ar, skalt vita, hvussu og hvat hesi eyguni síggja. Vit arbeiða við at menna per­sónarnar í søguni, læra okkum, hvussu vit koma long­ur inn í teir fiktivu per­ són­ar­nar og gera teir veru­ ligar. Vit læra tey at kenna, so vit vita, hvussu tey uppliva søguna, sum tú hevur rent tey inn í. Vit læra okkum at elska tey sum okkara bestu vin­ir, og kortini at vera ónd við okkara kreatiónir, at taka lívið av teimum um neyðugt og geva teirra uppgávur til onnur. Vit fara gjøgnum allar verðsins ræðuleikar sam­ an við teimum, uppliva tað, tey uppliva við okkara egnu kenslum. Hvussu gert tú fiktivar persónar so livandi, at tú heldur, at tú hevur hitt tey fyrr? Arbeitt verður hvør sær og í bólkum. Tveir høvundar leiða vikuskiftið, men áhuga­ verd­ur gestur kemur eisini á gátt. Hetta er bæði fyri leik og lærd. Tey, sum eru von at skriva, fáa eitt skump og ein nýggj­an vinkul og tey, sum júst eru byrja, fáa hjálp at seta ferð á og leypa upp frá. Tað einasta luttakarar skulu hava frammunundan skeið­um er ein tekst við 2 per­sónum. Tað nýtist ikki vera ein liðug søga, bara ein góð byrjan. Tekna teg beinanvegin á listahaskuli@gmail.com ella haskulin@haskulin.fo. Skeiðs­gjald er 1800 kr fyri bæði vistarhald og undir­vís­ ing alt vikuskiftið. Kenn tínar persónar sum tínar bestu vinir LivaSkriva2 - Skriviskeið hjá Listaháskúlanum