mánadagur 7. juli 2014síða 32

12 nr. 6 I 7. juli 2014 Vinnublaðið hjá Miðlahúsinum Karin og Árni Brattaberg hava rikið ullvørufyritøkuna Sirri í Vági síðani 1998 og brúka onga aðra ull enn føroyska í framleiðsluni, ið øll fer fram í Panevezys í Litava. Síðani 2000 hava tey keypt eina stíva helvt av allari tí føroysku ullini, til samans 500-600 tons. – Vónandi kunnu vit halda fast um bert at brúka føroyska ull, men steðgar innsavningin, hava vit bara ull niður fyri til eitt árs framleiðslu, sigur Árni Brattaberg Tema: Føroyksa ullin ongu fyri tveimum árum síðani gjørdu Karin og Árni Brattaberg í Vági, ið eiga føroyska brandið og ull­klædna­fyritøkuna Sirri, greitt, at tey góvust at ferðast kring landið at keypa ullina, tá áseyðaroytingin var av. Tað høvdu tey gjørt í 13 ár tá. Í fjør vóru tey tó og løgdu lag á, tá ALS stóð fyri innsavningini, og tey keyptu eisini at kalla alla ullina. Men nú roytingin er fyri í ár, og fjøllini verða gingin, er aftur óvissa um, hvørt tað slepst av við ullina, og Árni Brattaberg, stjóri í Sirri, er avgjørdur um, at tey fara ikki aftur at átaka sær tað stóra og strævna arbeiðið at fartast kring alt landið eftir ull. – Eg verði 69 fyrsta dagin, og Karin er 70, so tað lívið orka vit ikki longur. Vit keypa fegin ullina, men landbúnaðurin – feløgini í landbúnaðinum og ikki minst politiski myndug­leikin – mugu taka ábyrgd av, at ullin kemur til høldar og ikki verður brend. Tað er jú eisini brot á lógina at brenna ullina, sigur hann. 10 krónur kilo Tá Sirri keypti ullina og sjálvt stóð fyri inn­ savningini, var skipanin so, at fólk annað­ hvørt kundu fáa fýra krónur fyri kilo ella ullvørur í býti. Tað riggaði væl, men Árni Brattaberg heldur, at skulu vit hava eina støðuga skipan, sum tryggjar, at fólk tímir at fáa ullina til høldar, so má prísurin upp á minst 10 krónur kilo fyri góða ull. – Men skal tað hanga saman, so má al­ menn­ur stuðul á eina hálva millión krónur um árið til. Landbúnaðurin fær stuðul framman­undan, og eg haldi absolutt, at ulla­ framleiðslan eisini eigur at stuðlast, so hetta góða og aldargamla tilfeingið ikki bara verður koyrt burtur, sigur Árni Brattaberg. Tá ALS stóð fyri innsavningini í fjør, stuðlaði Búnaðargrunnurin verkætlanini við sløkum 220.000 krónum, og IRF stillaði bingjur upp kring landið at lata ullina í og flutti hana síðani ókeypis til inn­savningar­ miðstøðina á Royndarstøðini hjá Búnaðar­ stovuni í Kollafirði. Ullin bleiv sambært verkætlanarfrágreiðingini hjá ALS avroknað við 6,48 krónum fyri kilo. – Tann prísurin er ov lágur, men annars riggað skipanin í fjør óføra væl. Fyri IRF var tað væl sagtans eisini eitt gott gerðabýti, tí tað kostar teimum pengar at brenna ullina. Trúðfesti Tó at tað ikki hevur verið nakað pengaligt kvetti at gera sær ómak og leggja orku í at fáa ullina til høldar, hagreiða hana og selja hana til Sirri, hava nógvir bøndur og traðarmenn kortini verið sera trúgvir leverandørar, sigur Árni Brattaberg. Stívliga helvtin av allari tí føroysku ullini kemur til høldar, og síðani 2000 hevur Sirri keypt nógv tann størsta partin. – Tey flestu seta eina æru í at fáa ullina til høldar, og halda tað vera skomm at koyra hana burtur. Eisini á støðum, haðani tað er torført at flyta ullina, hava tey verið sera trúgv. Til dømis á Skarði, haðani vit hvørt ár hava fingið ull. Men í fyrraárið hevði viðrað so illa, at ullin av Skarði ikki var komin til Kollafjarðar dagin fyri, at evsta freistin at koma við henni var úti, so eg hevði avskrivað hana. Men mín sann, um hon ikki stóð har dagin eftir, sigur hann. Men tað er ikki bara fyri skomm skyld, at tað hevur týdning at fáa ta føroysku ullina til høldar, hóast hon ikki longur er tað gullið, hon var í forðum. Føroysk vørumerki – brand – ið hava vunnið altjóða viðurkenning, eru vorðin til við støði í føroysku ullini og før­ oysk­um bindingarsiði og -sniði: Sirri, Guðrun og Guðrun, Navia og Snældan. Stuðul má til – Verður rætt atborið við gagnnýtslu av ullini og góðari marknaðarføring, so kann fíggjarligt grundar­lag helst skapast undir føroyskari ull­vøru­framleiðslu, soleiðis at hon einaferð verður stuðulsfrí. Men sum er, er neyðugt við stuðli, og tað má gerast við einari fastari játtan á fíggjarlógini, so trygd hvørt ár verður fyri, at tey, ið hava seyð, sleppa av við ullina, sigur Árni Brattaberg. Sirri hevur alla sína framleiðslu í Panevezys í Litava, men brúkar bara føroyska ull til sínar ullvørur. Hvør lagnan hjá fyri­ tøk­uni verður, um føroyska ullainnsavn­ing­in steðgar, veit Árni Brattaberg ikki. – Tað mugu vit taka støðu til til ta tíð, um tað verður so illa statt. Ein møguleiki er sjálv­ sagt at sleppa føroysku ullini og fara at brúka útlendska í staðin, men tað vildi verið stórt spell, sigur hann. Sirri keypir fegin ullina, nú áseyðaroytingin er fyri, men ullklædnafyritøkan fer ikki at taka stig til nakra innsavning av ullini. Tað orka vit ikki meira, sigur Árni Brattaberg, stjóri. Hann heldur, at landbúnaðurin og politiski myndugleikin mugu taka ábyrgdina, og at ullin má á fíggjarlógina við einari hálvari millión um árið, um vit ikki aftur skulu enda við at brenna ella tyrva meginpartin av føroysku ullini Ingolf S. Olsen Onkur má taka ábyrgd Brattaberg: L Mynd: álvur haraldsen