hósdagur 7. august 2014síða 10

Fríggjadagur 8. august 2014 · Nr. 88 10 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 kjak Kommunufelagið Heðin Mortensen Formaður Kommunufelagið Í sambandi við umrøðuna av løgmansrøðuni í løgtinginum seinastu tveir dagarnar, hevur løgmaður, og fleiri tingfólk við honum, róð framundir, at tað eru kommunurnar, sum skulu geva teimum lágløntu skattalætta. Men veruleikin er, at sama løgting als einki hevur gjørt fyri at skapa kommununum møguleikar fyri at geva skattalætta, held­ ur tvørtur ímóti. Tað er hugstoytt hjá komm­ununum áhaldandi at hoyra, at tað eru komm­ unurnar, sum taka skattin frá teimum lágløntu, pen­sjón­ istum, støkum uppihaldarum v.m., og at tað tískil er komm­ urnar uppgáva, at veita lág­ lønarbólkum ein lætta. Veruleikin er at komm­ unurnar heldur enn fegnar vildu latið hendan lætta, men tað er landið sum má skapa kommununum neyðugu fyri­treytirnar. Hetta hava landsins myndugleikar als ikki roynt ella sýnt vilja til. Heldur hinvegin, verður frá landsins síðu áhaldandi máað burtur av fíggjarliga til­verugrundarlagum hjá kommununum. Bert viljin var til staðar Í 2012 var munandi skattalætti latin í landsskattinum. Fígg­ ingin av skattalættanum var fingin til vega við eini koll­veltandi broyting í skatt­ ingini av pensjónum. Frá at skatta pensjónir við útgjald var farið yvir til at skatta pensjónir við inngjaldi. Hetta gav landinum eina meir­inntøku á omanfyri 200 mió. kr. sum áleið svar­aði til kostnaðin av skatta­lætt­ anum. Fyri landið var skatta­ lættin sostatt út­reiðslu­ neutralur. Men samstundis fór eisini fram ein grund­leggj­ andi broyting í mun til inn­ tøkubýtið av pen­sjóns­skatt- inum. Higartil var skatturin av pensjónum javnt býttur millum land og kommunur, men í sambandi við for- skatt­ingina av pensjónum, var politisk avgerð tikin um, at øll inntøkan skuldi fella í landskassan, ímeðan einki kom í kommunukassarnar. Hevði politiski viljin verið, at kommunurnar kundu latið ein skattalætta, so hevði man bert skula hildið áfram við at býtt inntøkurnar javnt millum land og kommunur. So høvdu kommunurnar kunna latið ein skattalætta á omanfyri 100 mió. kr. Seinni hevur landið skaff­að sær sjálvum mun­ andi inntøkur bæði frá ali­ vinnuni og frá silda- og makrel fiskiskapinum. Hevði politiski viljin verið, at kommunurnar kundu latið ein lætta, so hevði man sjálv­ sagt bert skulað latið komm­ un­unum ein part av hesum inntøkum, men so var ikki. Politiski viljin var, at allar inn­tøkurnar skuldu koma landskassanum til góðar, hóast tað eru kommunurnar, sum í samband við t.d. ali­ vinnuna skulu liva upp til strong krøv um útlát í firðir, góða vatngóðsku v.m. Við øðrum orðum eru tað komm­unurnar, sum skulu skapa og fíggja karmarnar, ímeðan landið tekur sær inntøkurnar. Samstundis hava ser­ skatta­skipanir av ymiskum slag havt við sær, at alsamt færri gjalda kommunuskatt. Vánaligar skattaavtalur við onnur lond hava við sær, at inntøkugrundarlagið hjá kommununum er vikn­andi. Alt viðurskifti sum komm­ un­urnar ikki hava møguleika fyri at ávirka sjálvar. Hetta er bert einstøk dømi úr rúgvuni, sum vísa, at landið í sínum fíggjar­poli­ tikki als ikki tekur hædd fyri kommunalum áhugamálum, men bert sættar sær sjálv­ um. Í kommununum er viljin til staðar Kommunurnar vildu heldur enn fegnar latið sínum borg­ ar­um ein lætta, men komm­ un­urnar hava bert eittans bein at standa á, nevniliga kommunuskattin. Tá ið land­sins politikarar sam­ stundis við síni kassahugsan bert røkja áhugamálini hjá lands­kassanum, so er lætt at forfjóna fíggjarliga ábyrgdar­býtið millum land og komm­unur, og billa almenn­inginum inn, at tað eru komm­unurnar, sum við beráddum huga taka pening frá teimum lægstløntu. Hjá kommununum skort­ ar ikki vilji at lata lágløntum skattalætta, men viljin at skapa kommununum neyð­ ugu fyritreytirnar tykjast snøgt sagt ikki verða til staðar. Føroyafobi og politiskir konubukarar Annita á Fríðriksmørk Vit hava eina samgongu, sum tilvitað hevur niðurlagað teir stovnar og skipanir, sum minna um føroyska tjóðar­ bygging: • Búskapargrunn Føroya tømdu tey • Landsbanka Føroya løgdu tey niður • Virðisbrævamarknað Føroya avtóku tey, • Persónligu upplýsingarnar sendu tey av landinum, og • Tjóðarflogfelag okkara, Atlantsflog, góvu tey ein undir vangan. Tað, sum minnir um føroyska servitan, frøði og eigaraskap skal niðurlagast. Føroyafobi kanst tú av røttum kalla hetta, táið man soleiðis ræð­ ist, at vitan og serfrøði og tjóðarbygging fær fastatøkur her á landi. Tá so Fólkaflokkurin nú krýpur til krossin og við­gongur síni mistøk og biðjur um umbering, minnir tað um konubukaran, sum biðjur bukaðu konuna um umbering og bønar hana um at koma aftur, við lyfti um, at hann skal ongantíð gera tað aftur! Tað tragiska er bara, at bukaða konan verður svikin - aftur og aftur! “Vit mugu hava okkurt, sum vit kunnu trúgva uppá”, “eina tjóðaskapargongd eftir miðlinjuni”, sigur Fólka­flokk­ urin. Spurningurin er bara, hvar miðjan er millum fullveldi, øðrumegin og føroyafobiini hinu­megin? Spurningurin er eisini, hvussu somu fólk, sum við ídni og spenningi stýrdu omanfyrinevndu niður­lag­ ing, nú kunnu vilja tað mót­ satta. Kommunurnar vilja fegnar lata lágløntum skattalætta Til Tjóðveldi Eldra Tjóðveldið 4. august 2014 Eldrað Tjóðveldið óttast øktu skuldarbindingina av føroyska landskassanum við heili fimmti prosentum yvir tíggju ár, samstundis sum lands- og kommunukassarnir hava tikið eina helvt meiri inn frá fólki í skattum og avgjøldum hesa somu tíð. Hesin peningurin hevði ligið munandi betur í lumm­ unum hjá løntakarunum, sum tá høvdu fingið eina hylling á, um tað nú mundi loysað seg at arbeiða ella ikki. Tað undrar almikið, at tann búskaparvøkstur, ið so at siga svimur upp á land av sær sjálvum, verður inntøkuførdur sum skilvísur politikkur, samstundis sum politisku inntrivini við árligum landskassahalli, ið økja um skuldarbindingina, verða tagd burtur. Hildið verður, at føroyska samfelagið lættliga fær ein álvarsaman skelk, um bú­ skapar­liga flóðaldan uttan­ eftir broytist nevnivert. Eldra Tjóðveldið heldur, at almennu Føroyar alt ov ofta loypa um, har garðurin er lægstur. Hetta sást ma., tá tey eldru ikki skuldu fáa ov dýran mat, eitt nú grind at eta, sam­stundis sum skipaðar ólógligar atsóknir uttaneftir ongan almennan politiskan áhuga tykjast hava. Tað er ikki at skilja, at útlendskir yvir­gangs­fe­ lagsskapir sleppa at liva og láta sum teimum lystir, samstundis sum føroy­ingar í Føroyum verða kriminali­ seraðir við avlurtingar­skip­ anum av alskyns slagi. Sama atgerðarloysið sæst eisini aftur í, at almennu Føroyar ikki enn hava havt eina meining um, at størsti einstaki keyparin av føroyskum útflutningi hevur ábyrgdina av, at eitt ferðafólkaflogfar, har sløk 300 fólka hava latið lív, er skotið niður. Roknað verður við, at vit fara at síggja klassamun í eldra­røktini kring landið, nú alt orðaskiftið og øll kunning hesum viðvíkjandi bráðtagnaði, nú landsstýrið ikki megnaði uppgávuna og tveitti ábyrgdina frá sær yvir á kommunurnar.