hósdagur 14. august 2014síða 14

nr. 91 · 15. august 2014 4 VIKUSKIFTI – Vit hava onga áskoðan um grindadráp, og tað hava vit ongan áhuga í at hava. Okkara endamál er at fortelja eina søgu uttan at hava nakra meining hvørki fyri ella ímóti, sigur filmmakarin Ed Ou, ið saman við Elise Coker, er komin til Føroya at gera dokumentarfilm um grindadráp og Føroyar fyri víðagitnu Youtube-dokumentarrøðina VICE. dokumentar Orð: Óli Jákup Jacobsen oj-j@hotmail.com VICE er heitið á eini dokumentarrøð, sum hevur til endamáls at varpa ljós á nøkur av teimum meira atypisku evn­unum, sum onnur ikki viðgera. Til tíð­ir eru dokumentararnir skakandi, tí við­gjørdu evnini kunnu vera rættiliga kon­troversiel og óhugnalig. ViCE hevur eina undirsíðu, Motherboard, sum við­ger meira vísindalig evni, og sum grinda­dokumentarurin eisini verður ein partur av. – Tá filmurin væntandi og vónandi verð­ur liðugur onkuntíð í oktober, kann man vænta, at eitt stað millum tríggj­ar og fimm milliónir fara at síggja dokumentarin, sigur Elise, sum tó leggur afturat, at hyggjaratølini sjálv­sagt verða tengd at góðskuni á film­inum. New York Times og Time Magazine Ed Ou, sum er føddur og uppvaksin í Kan­ada, og Elise Coker úr New York komu til Føroya um miðjan juli, her tey skulu filma í smáar tveir mánaðir. Tey eru ikki hvørji sum helst og hava hó­ast sín unga aldur eina prangandi karri­eru at vísa á. – Eg havi lisið altjóða politikk á uni­versitetinum í Vancouver, men eri sjálv­lærdur myndamaður. Mín sergrein á universitetinum var Miðeystur og Afr­ika í síni heild, sum eg altíð havi hild­ið vera ótrúliga spennandi vegna alt fokusið, sum altíð hevur verið á stríð­ini og sosialu trupulleikarnar har, sig­ur 27 ára gamli Ed, sum millum ann­ að dekkaði tað Arabiska Várið – sum er uppreistrarnir í fleiri arabiskum lond­ um síðan 2010, ið koppaðu fleiri ein­ ræð­isharrum - fyri heimskenda blaðið New York Times. Grundarlagið undir føroyavitjanini hjá Ed var lagt fyrr í ár, tá hann var í Kan­ada og gjørdi eina myndarøð fyri Time Magazine. – Time spurdi, um eg kundi fara til Norð­urkanada at taka myndir av einum lítl­um inuittsamfelagi, sum veiðir ís­ bjarn­ir, kóp og hval. Tað áhugaverda við hesum inuittsamfelagnum var, at tey hava verið tengd at veiðuni í øldir, men eru nú undir stórum trýsti frá al­tjóða djóraverndarfelagsskapum. Trup­ulleikin er bara, at hesi veiðifólk eru so fátøk, at tey hava onki annað livi­grund­arlag enn hesa veiðu. Áhugin fyri veiði­ment­ anini og føroysku grindini birtist nokk so nógv har, sigur Ed, ið arbeiddi mill­ um inuittarnar í seks mánaðir. Ein av bestu vinmonnunum hjá Ed í Kan­ada er somuleiðis føroyingur, Tor Sim­onsen, ið hevur greitt Ed nógv frá Før­oyum. 26 ára gamla Elise hevur havt eina aðra leið í sínum áhuga fyri Føroyum og grindadrápi. – Eg havi lisið miðlavísind í Cali­ forn­ia og havi eftirfylgjandi arbeitt free­lance við ymsum verkætlanum. Nak­að av tí, sum eg havi arbeitt við, er tónleikavideo, lýsingar og líknandi. Síðsta árið havi eg verið knýtt at you­ tube dokumentarrøðini VICE, sigur Elise, ið millum annað hevur gjørt ein dokumentar um eina japanska ódeyði­liga hvalspýggju, um hakkarar og ymiskt annað. – Eitt av mínum stóru áhugamálum gjøgn­um longri tíð hevur verið veiði­ ment­an og serliga veiðimentan í tí mod­ernaða heiminum. Í tí sambandi er Før­oyar eitt ideelt dømi um tað seinna, sig­ur Elise, ið hevur havt kunnleika til Før­oya í longri tíð. Ed og Elise møttust hjá nøkrum fe­ lags­vinum í mei mánaði í ár. – Fjølmiðlaheimurin er rættiliga lít­ il, og ein møtir ofta somu fólkunum í yms­um samanhangum. Vit fullu í prát og funnu skjótt útav, at vit høvdu somu áhuga­mál, og at vit kundu hugsað okk­ um at gjørt ein film saman, sigur Ed. – Evnið varð síðani grindadrápið í Før­oyum, og tá vit løgdu evnið fram fyri VICE, vóru tey áhugað við tað sama. Trupulleikin var bara, at ongin veit, nær grind er, og tí kann tað vera tor­ført at leggja ætlanir fyri ein slíkan film. Vit mettu tó í felag, at filmurin var verd­ur at gera hóast hesa óvissu, sigur Elise, sum leggur afturat, at filmurin í ein stóran mun eisini snýr seg um Før­ oyar og føroyska mentan, ið ikki endi­ liga hevur við grind at gera. Ikki komin fyri at døma Filmmakararnir úr grannalondunum hinu­megin Atlantshavið eru ikki komin til Føroya við nakrari persónligari dag­ skrá ella fyri at ávirka, hvørt føroyingar skulu drepa grind ella ei. – Vit eru ikki komin higar fyri at vera dómarar. Tað er týdningarmikið at vera so saklig, sum yvirhøvur møguligt og ikki lata eins egnu meiningar skína ígjøgn­um, sigur Elise. – Sum fjølmiðlafólk eru vit drivin av for­vitni – ikki meiningum. Vit ynskja Ed og Elise frá VICE: Gera grinda- dokumentar á Youtube Tórshavn á summarnátt meðan fólk sita í bili og práta.  Mynd: Ed Ou