hósdagur 28. august 2014síða 6

Fríggjadagur 29. august 2014 · Nr. 97 6 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Marjun Dalsgaard Hvussu kann eitt parta­fe­ lag, sum hevur hall í ára­vís og ikki betalur eina krónu í lands­kassan í parta­fe­lags­ skatti fáa ókeypis kvot­ur, sum svara til eitt av­reið­ ing­ar­virði á meira enn eina milli­ard? Sosialurin skrivaði miku­ dag­in um Næraberg, sum hev­ur eitt uppspart hall á 133 milliónir krónur, og tí­ skil ikki kemur at gjalda skatt í nærmastu fram­tíð. Fe­lag­ið hevur trið­størsta avreiðingarvirði í upp­sjóv­ ar­flot­an­um sam­an­lagt, men hevur enn ikki megnað at skapa eitt yvirskot á samlaðu botn­linj­uni og hevur ikki gold­ið eina krónu í parta­fe­ lags­skatti sein­astu 10 árini. Bárður Nielsen, formaður í fíggjarnevndini, heldur, at tað møguliga er ein loysn, at til­feingisrenta ella royalities, skulu gjaldast, áðrenn kvot­ an er fiskað, og sostatt ikki er tengt at vinninginum. – Vit skulu endurskoða fisk­i­vinnuskipanina nú, og tað kann vera, at ein loysn er, at skipini skulu gjalda roy­a­ li­ties, áðrenn tey fiska kvot­ una, sigur hann. Hann vil tó ikki koma nærri inn á, hvat hann heldur er ein góð loysn. – Eg kann ikki siga nú, um tað skal vera á uppboðssølu, roya­li­ties ella tilfeingisrentu, men vit fara at hyggja upp á tað, sigur Bárður Nielsen. Skattaskipanin fín Bárður Nielsen heldur ikki, at nakað er galið við skatta­ skip­an­ini. Reglurnar eru sum tær skulu vera, og er talan um, at vørur verða seldar ov dýrt millum móður- og dótt­ ir­feløg, eru eisini reglur tí við­víkj­andi. – Vit hava eina skatta­skip­ an, sum merkir, at ein fyri­ tøka ikki skal gjalda skatt, um hon ikki hevur vinning. Tað vil siga, at tú kanst flyta hall frá einum ári til tað næsta, og tað er tað, sum so ikki nakað galið er við, sigur hann. Vit hava somuleiðis greið­ ar reglur fyri Transfer Pri­ cing sum er eftirlit við, um fyri­tøk­ur, sum eru tengdar at hvørj­um øðrum, taka rættan prís frá hvørjum øðrum. Hetta fyri at forða fyri, at ein fyri­tøka til dømis keypir vør­ur ov dýrt ella bíligt frá ein­um móðurfelagi, og á tann hátt kann halda einum und­ir­skot­i og sostatt sleppa und­an at gjalda skatt. – Vit hava greiðar reglur og røttu amboðini til at gera nak­að við tað, um talan er um Trransfer Pricing, men eg veit ikki, um tað verður hand­hevja, sigur Bárður Niel­sen.­ Ullintur skattamoralur Tað eru ymiskir mátar sleppa und­an at gjalda skatt, og tað er ikki neyðturviliga so, at fólk í Føroyum halda, at tað er ein trupulleiki, sig­ur búskaparfrøðingurin, Her­ mann Oskarson. – Nú gongur tú út frá, at ein vinnulívsmaður, sum ikki fær fyritøkuna at geva yv­ir­skot, ikki er ein góður vinnu­lívsmaður, men tað er als ikki vist, at tað er soleiðis, tað hongur saman. Nógv halda júst at ein dugnaligur vinnu­lívsmaður rakar null á botn­linjuni, so hann sleppir und­an at gjalda skatt, sigur Her­mann Oskarson. Hann heldur, at áskoð­an­ i­n á skatt sum heild er eitt sind­ur ull­int í Føroyum. – Nógv fólk í Føroyum halda, at tað er í lagi, at fyri­ tøk­ur ikki gjalda skatt. Tað er somuleiðis galdandi í løg­ ting­in­um og í vinnuni, og tað er ein trupulleiki, sigur hann. – Eg haldi sum heild, at skattamoralurin í Før­oy­ um er ullintur, men fakt­isk kemur tað undir skatta­kri­ mi­na­litet, um ein fyritøka let­ur yvirprís til eitt móður- ella døttirfelag fyri at sleppa und­an at gjalda skatt, sigur hann. Av tí sama er tað ikki vist, at fólk halda, at tað er ein trup­ulleiki, at eitt felag, sum fær fyri milliónir í tilfeingi frá land­inum, hevur hall í fleiri ár. Men um landið vil hava meira fyri fiskin og ikki fær partafelagsskatt, kann trup­ul­leik­in loysast við at selja kvot­ur­nar. Skulu keypa kvotur frá landinum – Um føroyska samfelagið skal hava tað, sum tað eigur fyri fiskin, er loysnin at lata reið­ar­í­ini keypa kvoturnar, sig­ur Her­mann Oskarson. – Um eitt felag skal kapp­ast við onnur feløg um eitt nú kvotur, sum tað skal keypa frá landinum, ber ikki í sama mun til at koyra fyritøkuna við halli. Á hendan hátt fær føroyska sam­fe­lagið eisini tað, sum tað rættvíst eigur, fyri fiskin, sig­ur Hermann Oskarson. Tað er verri við feløgum í øðr­um vinnum, sum keypa og selja til skeivar prísir við út­lendsk móðurfeløg, har ber ikki til at steðga tí, uttan at tú skal inn at hava eftirlit við prísásetingini. marjun@sosialurin.fo uppsjóvarvinna Tað er møguligt, at skip eiga at gjalda tilfeingisgjald, áðrenn veiðan er fiskað, sigur Bárður Nielsen, formaður í fíggjarnevndini Mikudagur 27. august 2014 · Nr. 96 10 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 11 Mikudagur 27. august 2014 · Nr. 96 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 stutt freistaða skuldin skal gjaldast við. Í 2013 er stutt­ freistaða skuldin 380 milli­ ónir krónur, meðan ognin at gjalda hana við, er umleið 78 milliónir krónur. Haraftrat hevur felagið eina negavtiva egin ogn á 119 milliónir krón­ ur. Tølini hjá Næraberg eru sostatt tekin um, at felagið ikki hevur tað gott, og benda á, at felagið hevur ein sera tolnan lánveitara. – Vit hava ein lánveitara, sum trýr upp á, at tað fer at ganga betur, og tað ger tað eisini. Vit hava yvirskot í ár fyri fyrstu ferð síðani Røkke fór út, og tað fer at ganga framá, sigur Hanus Hansen. – Hetta hevur einki við útlendsku eigararnar at gera. Orsøkin til at Næraberg ikki hevur eitt positivt úrslit, er skuldin frá tíðini, tá vit gjørdu eina royndarætlan við surimi í samstarvi við norðmannin Kjeld Inge Røkke, sum fíggj­ aði tað, sigur Hanus Hansen. Hann leggur aftrat, at fram­ leiðslukostnaðurin hjá P/F Næraberg er eyka høgur, av tí at vøran verður viðgjørd umborð síðani og flutt til Afrika, har hon verður seld. Haraftrat er tað ein feilur, at stuttfreistaða skuldin stend­ ur til at vera so høg. – Hatta verður broytt í næsta ár – tað skuldi standa undir langfreistaðari skuld, sigur hann. Virkaðu svartkjaft til surimi Ein orsøk til, at Næraberg hevur givið hall øll árini er, at teir hava gjørt eina roynd­ arverkætlan har Næreberg gjørdi surimi burturúr svart kjafti. Hetta hevur før­ oyska samfelagið fingið nógv burtur úr, sigur Hanus Han­ sen. – Vit hava megnað at fáa mat burturúr svartkjafti. Tað hevur eingin megnað frammanundan okkum, sig­ ur Hanus Hansen. Men hví reka eina fyritøku í 10 ár, sum gevur undirskot? – Trupulleikin var, at prísurin á surimi fór niður, júst sum vit fóru í holt við at framleiða tað. Hevði prís urin verið sum í dag, hevði tað verið ein fantastisk for ræt­ ning, sigur Hanus Hansen. Í 2000 byrjaði samstarvið við Kjeld Inge Røkke og hetta samstarvið helt fram til 2010. – Hetta hevur verið ein góð forrætning fyri Føroyar, tí Røkke hevur mist 300 milliónir í Føroyum, og tær eru koyrdar í føroyska sam­ felagið, sigur Hanus Hansen. Ókeypis kvotur Spurdur um hví Næraberg skal hava ókeypis kvotur frá landinum, tá felagið hevur verið rikið við halli í so nógv ár, svarar Hanus Hansen, at hann hevur skapað nógv størv á bæði á sjógvi og á landi, og at tað tískil hevur givið nógv til samfelagið, at reka Næraberg. – Einki felag hevur givið so nógv til tað føroyska samfelagið sum Næraberg. Eg hitti sera ofta ung fólk, sum hava verið umborð á eitt nú Atlantic Navigator og hava arbeitt har. Tey hava verið ógvuliga glað fyri tað. Við P/F Næraberg hava vit skapt arbeiðspláss og givið ungdóminum møguleika fyri at koma til skips, sigur hann. Næraberg kom í flotan við einum royndarloyvi í 2000, men hetta kundi ikki gerast til eitt permanent loyvi, sigur Hanus Hansen. – Vit søktu um, at halda fram, men tað sluppu vit ikki. Tískil máttu vit keypa veiðiloyvi, og tá roynd­ arloyvið ikki var galdandi longur, keyptu vit Prestland fyri at fáa eitt fiskioyvi, so vit kundu gera royndarætlanina við surimi, sigur Hanus Han­ sen. Síðani hevur hann keypt níggju skip fyri at savna saman fiskilloyvir til tvey skip. Hesi loyvini eru keypt frá øðrum reiðaríum, sum hava fingið tey tillutaði ókeypis frá landinum. Sam­ bært roknskapunum hjá P/F Næraberg hevur felagið fyri 246 milliónir krónur í fiskiloyvum. Handla við fiskiloyvum Hanus Hansen heldur ikki, at tað er nakar trupulleiki at nøkur reiðaríir noyðast at keypa fiskiloyvi fyri hundrað tals milliónir meðan onn ur fáa tey ókeypis frá land inum. – Eg havi ongan trupul­ leika við at keypa loyvir. Eg havi keypt nógv loyvir, men eg haldi ikki, at tey skulu keypast frá landinum. Tað er vinnan, sum skal hava pengarnar, so vinnan kann gera íløgur fyri teir, sigur hann. Men hevði tað ikki verið meira rímiligt, at antin øll máttu keypa fiskiloyvir, ella at øll fingu tað ókeypis? – Nei, tað verður kortini ongantíð líka fyri øll, sigur Hanus Hansen. Ístaðin fyri tilfeingisgjald, ella upp boðs­ sølu, kundi tað verið skattað tá kvoturnar vórðu seldar. Á tann hátt verða pengarnir ikki tiknir út úr vinnuni, held ur hann. Hann sigur tó, at skipanin við landstýrismanninum, sum býtir kvotur út einsa­ mall ur er óheppin. – Tað er ikki nøkur góð skipan, at ein lands stýris­ mað ur kann taka kvotur frá onkrum og geva tær til onkran annan, men loysnin er ikki, at selja kvoturnar á upp boðssølu, sigur Hanus Hansen. Tær áttu heldur at verið lógarfestar, soleiðis at reiðaríini áttu tær einaferð med alla. Ídnaðarskip við halli Tað eru fýra ídnaðarskip, sum fiska felagskvotuna av makreli á 17.500 tons í ár. Tey eru, Atlantsfarið, Næraberg, Slættaberg og Tummas T. Av hesum fýra er Tummas T einasta farið, sum hevur ein positivan rakstur. Bæði Næraberg og Slættaberg hoyra til felagið, P/F Næra­ berg, sum hevur haft hall í nógv ár og felagið hjá At­ lantsfarinum, Northwest Pelagic hevur havt hall í fimm ár. Eins og Næraberg hevur Atlantsfarið partvíst hollendskan eigara. Í nevndini hjá North west Pelagic, sum eigur Atlants­ farið, sita stjórin Dánjal Jo­ han Fredal Johansen, nevnd­ arformaður er Hans Trygvi Teirin og nevndarlimur, Auke van de Kerk, sum hevur bústað í Hollandi. Marjun Dalsgaard Hvussu kann ein royndur vinnulívsmaður, sum Han­ us Hansen, reka eitt felag við undirskoti í 10 ár? Hetta í einari vinnu har tilfeing­ ið er ókeypis og onnur fe løg í hesu vinnuni hava fleiri hundrað millónir í yvir skoti? Ein ávís undran hev ur leitt til Klaksvíkar, har Hanus Hansen greiðir frá ævin­ týrinum við Næraberg, Kjeld Inge Røkke og Diederik Par­ lev liet. Søgan um Næraberg byrj­ aði í 2000, tá skipið kom inn í uppsjóvarflotan við einum royndarloyvi. Ætlanin var at gera svartkjaft til surimi, og selja tað til russar. Saman við norðmanninum Kjeld Inge Røkke, fór Hanus Hansen und ir at framleiða surimi um borð á Næraberg, ein verk ætlan, sum ongantíð gav yvirskot. Verkætlanin við surimi vardi í 10 ár, og er orsøkin til, at P/F Næraberg hevur givið hall øll árini, sam bært Hanusi Hansen. Seinastu árini hevur P/F Næraberg eisini fisk­ að sild og makrel og saml­ aða veiðan innan upp­ sjóvar vinnuna er kom in upp á 1,08 milliard krónur í avreiðingarvirði. Hóast at P/F Næraberg hevur fiskað fyri meira enn eina milliard seinastu 10 árini, er ikki ein króna farin í landskassan í partafelagsskatti. Í 2013 hevur felagið á fyrsta sinni eitt yvirskot áljóð andi góðar 9 milliónir krón ur í 2013. Uppsparda hallið á slak ar 133 milliónir krónur, merk ir tó, at felagið kann vinna 133 milliónir krónur, áðrenn tað skal gjalda parta felags skatt, og tað fara at ganga nógv ár, áðrenn tað hendir, sambært stjóranum sjálvum. Perur og bananir Samanbera vit við feløgini, sum eiga Norðborg, Trónd í Gøtu ella Finnur Fríða, so standa hesi feløg at hava goldið ávikavist 29, 69 og 63 milliónir krónur í parta fe­ lags skatti seinastu 10 árini. Men tað ber ikki til at sam­ anbera P/F Næraberg við hini feløgini, tí tey hava betri kvotur, sigur Hanus Hansen. Finnur Fríði og Norðborg eru millum nótaskipini, sum hava eginkvotur, meðan Næraberg má fiska eina felagskvotu av makreli saman við øðr­ um ídnaðaðarskipum. Har­ aftrat sigur Hanus Han sen, at Næraberg fiskar ikki eins nógvan makrel og nóta­ skipini, og tað ger munin. – Hetta er sum at saman­ bera perur og bananir. Teir virka fiskin øðrvísi og hava eitt annað slag av kvotum, sigur Hanus Hansen. Sambært tølum frá Vørn, hevur Næraberg tó lut fals ­ liga líka nógva makrel í lastini, sum hini upp sjóvar­ skipini. Tað eru kvotur, sum hann hevur keypt, tí tá kvot urnar vera útlutaðar hevur Næraberg nógv minni av makreli, sigur Hanus Hansen. Felagskvotan merkir, at teir ikki sjálvir avgera, nær teir fiska fiskin. Í ár deila Slættaberg, Næraberg, Atlantsfarið og Tummas T eina felagsskvotu á 17.500 tons av makreli. Slættaberg og Næraberg hoyra báðir til felagið P/F Næraberg. Triðstørst avreiðingarvirði Sambært tølum frá Vørn, er avreiðingarvirðið hjá Næra­ berg saman lagt trið størst í uppsjóvar flotanum seinastu 10 árini. Næraberg hevur fingið 1,08 milliard fyri fiskin, sum hann hevur fiskað undir Føroyum hesi seinastu 10 árini. Til samanbering hevur Finnur Fríði avreitt fyri 1,125 milliardir í alt. Finnur Fríði og Næraberg hava sostatt avreitt fyri stórt sæð somu upphædd seinastu 10 árini, men meðan Næraberg hevur givið hall, hevur Finnur Fríði givið yvirskot hvørt ár. Partafelagið Krossbrekka, ið eigur Finnur Fríða hevur havt eitt samlað avlop á 340 milliónir krónur seinastu 10 árini, og felagið hevur goldið 63 milliónir krónur í partafelagsskatti seinastu 10 árini. Men tað ber ikki til at samanbera Finnur Fríða við Næraberg, tí Næraberg virkar fiskin umborð, sigur Hanus Hansen. – Um tú skal samanbera við nakað skip, so skalt tú samanbera við Norðborg, sigur hann. Norðborg, ið hevur fingið mest burturúr seinastu 10 árini, hevur eitt samlað avreiðingarvirði á 1458,5 mió, seinastu 10 árini, og P/F Hvalnes, ið eigur skipið, hevur eisini havt umleið 340 milliónir krónur í avlopi seinastu 10 árini. Norðborg hevur goldið 69 milliónir krónur í partafelagsskatti seinastu 10 árini. Bæði Norðborg og Næra­ berg hava hægri fram leiðslu­ kostna, tí fiskurin verður virkaður umborð, men teir fáa esini ein nógv hægri miðalprís fyri kiloið, enn eitt nú Finnur Fríði og Tummas T. Vánalig forrætning Undur øllum umstøðum kann ein undrast á, at ein garvaður vinnulívsmaður, sum Hanus Hansen, hevur eina fyritøku, sum hevur so vánaligan rakstur í 10 ár. Hanus Hansen er ofta spurd­ ur um, um tað eru útlendsku eigararnir, sum tøma felagið, men tað er tað ikki, sigur hann. – Tað er einki um, at peng­ arnir streyma út úr felagnum til útlendskar eigarar. Vit hava havt eina skuld, sum stavar frá tíðini við Kjeld Inge Røkke, og nú gongur tað framá, sigur Hanus Han sen. Hann er stjóri í fe­ lag num Næraberg, men hetta er ikki ein partur av fyritøkuni hjá honum, JFK Trol. Partafelagið, Næraberg Holding AS, sum er skrásett í Noreg, eigur ein part av P/F Næraberg. Hollendarin, Diederik Parlevliet, eigur Næraberg Holding AS. Hetta er sama felag, sum eigur Faroe Pelagic í Kollafirði. Eitt útlendskt felag kann hava fyrimun av at veita lán við okursrentu til egið felag í Føroyum, og sostatt vinna pen ing, hóast at felagið gev­ ur hall. Sostatt kann dóttur­ felagið ganga illa, vegna ov høgar útreiðslur til lán, sum fer til útlendsku eigararnar, sum kortini halda hondini undir tí. Eftir stendir, at einki fer í føroyska kassan av tí tilfeinginum, sum verður latið ókeypis til skipini, og at útlendingar fáa atgongd til ókeypis fiskirættindi í Før­ oyum. Negativa eginogn Hyggja vit at roknskapinum hjá P/F Næraberg, hevur felagið í nógv ár havt eina stóra stutt freistaða skuld. Tað vil siga skuld, sum skal gjaldast innan eitt ár, men lítla ogn í umfar, sum er tann peningurin, sum uppsjóvarvinna uppsjóvarvinna Fiskað Fyri milliard: Null króNur í skatti Seinastu 10 árini hevur reiðaríið P/F Næraberg avreitt fyri meira enn eina milliard krónur, og er tað triðstørsta avreiðingarvirðið í øllum uppsjóvarflotanum. Men higartil hevur felagið til góðar at rinda fyrstu krónuna í partafelagsskatti. – Vit skapa arbeiðspláss og manningarnar gjalda skatt, ljóðar svarið frá stjóranum Hanusi Hansen Móðurfelag: 3. februar 1999, 700 Klaksvík Dótturfyritøkur: P/F Meðalsbrekka, FO-355 Vestmanna Subsidiaries: P/F NMT, Fo-Kollafjørður Eigarar: 3.februar 1999, 700 Klaksvík, eigari: Hanus Hansen Næraberg Holding AS, Oslo Noreg, eigari: Diederik Parlevliet NEVND Nevndarformaður: Diederik Parlevliet Hanus Hansen Jógvan Hansen Diederik Parlevliet hevur bústað í Hollandi. Hann eigur Næraberg Holding AS, sum er skrásett í Noreg, og sum eigur ein triðing av P/F Næraberg. Umframt ídnaðarskipið, Næraberg, eigur P/F Næraberg eisini uppsjóvarskipið Slættaberg, sum felagið seldi til JFK Trol í 2012, men sum tað hevur keypt aftur. P/F Næraberg Avreiðingarvirðið (milliónir krónur) sambært Vørn Næraberg Krossbrekka Hvamm Hvalnes (Næraberg*) (Finnur Fríði) (Tróndur í Gøtu) (Norðborg) 2004 62,4 74,7 44,8 65,2 2005 102,0 78,3 60,1 72,7 2006 184,7 108,0 58,5 97,6 2007 160,3 110,4 68,7 94,8 2008 42,6 105,3 58,9 78,3 2009 29,9 88,4 17,1 115,8 2010 88,2 112,7 78,5 222,1 2011 107,8 145,2 135,4 186,5 2012 154,3 185,0 134,2 276,0 2013 148,6 117,4 127,8 249,5 Íalt 1080,8 1125,4 784,0 1458,5 Partafelagsskattur íalt sambært roknskapunum (vinnuvitan.biz) 0,0 63,5 28,0 69,2 * Í 2006 og 2007 hevði partafelagið Atlantic Navigator og Carlton Av uppsjóvarskipunum hev ur Næraberg trið størst av reið ingar­ virði, hyggja vit at saml aða av reið­ ing ar virð in um seinastu 10 árini. Kort ini hevur felagið givið hall so gott sum hvørt ár, og hevur nú eitt upp spart hall á 133 milliónir krónur. Tað merkir, at felagið kann vinna 133 milliónir krónur, áðrenn tað skal gjalda parta­ felags skatt. Eginognin er somu ­ leiðis negativ og er á minus 119 milliónir í 2013, tó er raksturin positivur í 2013 og felagið hevur yvirskot fyri fyrstu ferð í nógv ár. **Skattur er partafelagsskattur sambært roknskapinum, sum ikki neyðturviliga er tað sama sum faktiskt goldin partafelagsskattur Hanus Hansen eigur m.a. JFK Trol, Kósina og Næraberg. Hann hevur 700 fólkí starvi Skulu gjalda fyri til­fein­g­ið frammanundan Tað einasta rætta er, at reiðaríini keypa kvoturnar frá landinum. Á tann hátt fær samfelagið tað, sum tað rættvíst eigur fyri fiskin, sigur Hermann Oskarson, búskaparfrøðingur. Spurningurin er, um ikki skip­ini eiga at gjalda, áðrenn kvot­an verður fiskað. Und­ ir øllum umstøðum skal fiski­vinnu­skipanin end­ur­skoð­ast nú, og vit eiga at hyggja at einum gjaldi fyri kvotur. Á hvønn hátt tað skal gerast kann eg ikki siga nakað um enn, sigur Bárður Nielsen, for­mað­ur í fíggjarnevndini