mánadagur 22. september 2014síða 4

Mánadagur 22. september 2014 · Nr. 107 4 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Áki Bertholdsen Nú skulu vanligir handlar eisini sleppa at selja øl og vín. Tað heldur Poul Michel­ sen, tingmaður fyri Fram­ sókn. Í næstum fer Framsókn at leggja uppskot fyri Løg­tingið um at loyva vanligum handlum at selja øl og vín. Poul Michelsen sigur, at tey eru í ferð við at snikka upp­skotið til og at tað verð­ ur lagt fyri Løgtingið nú í heyst. At handlar skulu sleppa at selja øl og vín, er púra í sam­svari við tað, sum stór­ur meiriluti av fólki vil hava, sambært eini kann­ing, Gallup gjørdi fyri fram­sókn í apríl, og sum vit umrøða aðrastaðni her á síðunum. Beinleiðis skeivt Annars er støðan tann, at ein hornasteinur í okk­ ara almenna rús­drekka­ poli­tikki er tað grund­ sjónarmið, at lættari tað er at fáa fatur á rúsdrekka, meiri fara fólk at drekka. Men tað er Poul Michel­ sen alt annað enn samdur í. – Tað páhaldið er bein­ leiðis skeivt, Tað er bara at hyggja at gongdini síðani vit fingu Rúsuna. – Rúsan gjørdi tað nógv lættari at fáa fatur á Rús­drekka enn tað var frammanundan, tá ið fólk sjálvi, hvør sær máttu bí­ leggja sær tað tey ætlaðu at drekka, úr Danmark, ella øðr­um londum. – Men rúsdrekkanýtslan í Føroyum er ikki økt síðani Rúsan kom, tvørtur ímóti er hon kanska heldur minkað, sigur Poul Michelsen. – Orsøkin til tað, er at síðani Rúsan kom, er tað ikki longur neyðugt hjá fólki at leggja rúsdrekka inn undir seg, og at keypa niðurfyri í sama mun sum tað var fyrr. Poul Michelsen heldur enntá, at hendan gongdin fer at verða enn týðiligari, kunnu fólk keypa sær eina vínfløsku, ella tvær øl, tá ið tey annars eru til handils og keypa gerandisvørur. – Tað kann eisini hugs­ ast, at tá ið fólk fara í Rús­ una, keypa tey í størri mun niðurfyri, enn tey høvdu gjørt, var øl og vín at fáa í handlinum niðri á næsta gøtuhorni. – Fari eg niðan í Rúsuna, keypi eg í hvussu so er nakað niðurfyri, men kann eg fáa tað í einum vanligum handli, er eingin orsøk til at keypa meir enn ta einu vínfløskuna, ella tær báð­ ar ølirnar, eg skal brúka akku­rát tá. – Tí vænti eg ikki, at tað fer at økja um nýtsluna, sigur Poul Michelsen. – Vit skulu eisini ásanna, at tað eru summi fólk, vit aldrin røkka, sama hvussu vit royna at seta av­mark­ ingar í vegin fyri søluni. – Men tað er eisini ein spurningur um frælsið hjá fólki skal líða undir tí, sigur formaðurin í Framsókn. Betri og bíligari Ein grundgeving fyri at varð­veita Rúsuna, hevur ver­ið, at hon hevur eina stóra og dýra goymslu, og at tað er eingin privatur hand­ il, sum fær ráð til at liggja inni við so fjølbroyttum úr­vali. Avleiðingin av at lata van­ligar handlar sleppa at selja rúsdrekka verður so­statt, at úrvalið fer at versna munandi, tí handlar fara bara at selja tað, fólk keypa mest av. – Eg eri grundleggjandi ósamdur, tí eg eri ógvuliga sannførdur um, at verður rúsdrekka at fáa í fríuum handli, fer úrvalið at batna munandi, sigur tingmaðurin fyri Framsókn. – Tað ivist eg onga løtu í, tí tað er brúkarin alt ov klókur til at lata sær lynda, leggur hann afturat. Poul Michelsen sær tvørt­ur ímóti fyri sær, at onk­ur serhandil fer at at stinga seg upp, sum bara fer at selja øl og vín. Og hann ivast heldur ikki í, at prísirnir fara at lækka, tá ið tað verður selt í fríum handli. Hinvegin heldur hann ikki, at rúsdrekka er ov dýrt sum so. Men kemur kapping í, fer tað sjálvagt at trýsta prísin niðureftir, sigur Poul Michelsen. Men tá ið tú sigur, at tú ikki stúrir fyri, at nýtslan fer at veksa, hví so bara lata handlar sleppa at selja øl og vín? Hví ganga tit ikki plankan út og lata handlar eisini sleppa at selja sterkt rúsdrekka? – Tað er kanska fyri ikki at byrja ov harðliga. Nógv lond hava avmarkingar á rúsdrekkaøluna og eg haldi, at tað hevði verið eitt ov stórt stig at tikið í einum. Poul Michelsen sigur, at uppskotið hjá Framsókn verður lagt fyri Løgtingið nú í heyst. Í heyst Tað eru nøkur viðurskifti, sum tey arbeiða við at orða, eitt nú, hvussu handlarnir skulu skipa søluna. Í hesum sambandi skal hugsast um, antin handl­ arnir skulu hava øl og vín í einum rúmi fyri seg og um tað ikki skal vera loyst at selja øl og vín fyrrenn eftir eina ávísa klokkutíð á degi. Hjá formanninum í Fram­ sókn er tað heilt sjálvsagt, at teir handlar, sum ikki halda lógir og reglar um at selja øl og vín, skulu heilt einfalt missa loyvið. Veto Spurningurin er so hvørjar møguleikar eitt uppskot um hetta hevur at verða sam­tykt. Sleppur hvør tinglimur sær at atkvøða eftir síni egnu sannføring, er møgu­ leikin í hvussu so er størri, enna hann er nú. Støðan í hesi samgonguni er nevniliga tann, at Mið­ flokkurin hevur vetorætt í málum sum hesum. Og krevur Miðflokkurin at allir tinglimir í sam­gong­ uni atkvøða nei, noyðast teir at virða avtaluna við Mið­flokkin og atkvøða nei. Og tað neyvan nøkur loyna, hvat Miðflokkurin held­ur um fría rús­drekka­ sølu. Handlar sleppa at selja øl og vín tíðindi 86% Ein stórur partur av teimum, sum atkvøddu blankt á sein­asta løgtingsvali, vilja hava fríari rúsdrekkasølu Tað vísir kanningin, Gall­up hevur gjørt fyri Fram­sókn. Kanningin vísir, at heili 86 prosent av teimum, sum atkvøddu blankt á sein­asta løgtingsvali, vilja at mat­vøru­handlar eisini skulu sleppa at selja øl og vín. So nógv drekka føroyingar Hendan talvan vísir, hvussu nógv føroyingar drekka um ári, heilt frá 1970 til 2013. Her er talan um tað, sum verður selt í Rúsuni og frá bryggjaríunum sjálvum. Tað merkir, at tollfríur innflutningur er ikki við. Talvan vísir, at rúsdrekkasølan er ikki vaksin síðani Rúsan kom, men nýtslan hevur spakiliga flutt seg frá at fólk drukku meiri sterkt fyrr, men nú drekka fólk minni sterkt rúsdrekka, men meiri øl og vín Tey ungu ivast mest Tað er í øllum aldursbólkum, at meiriluti er fyri at matvøruhandlar eisini fáa øl og vín at selja. Tað vísir kanningin, Gallup hevur gjørt fyri Framsókn. Men tað vísir seg, at tað eru tey heilt ungu, tey ímillum 15 og 24 ár, sum eru mest ivingarsom. Tað eru bara 53 av teimum ungu, sum taka undir við fríari rúsdrekkasølu liggur undirtøkan omanfyri 60 prosent og aldursbólkurin, har undirtøkan er størst fyri frælsari rúsdrekkasølu, er tey ímillum 40-49 ár, tí av teimum vilja heili 70 prosent hava øl í vín í handlarnar. RÚSDREKKASØLA Nú verður uppskot lagt fyri Løgtingið um at lata vanligar handlar sleppa at selja øl og vín