hósdagur 10. juni 2004síða 9

16 Nr. 108 - 10. juni 2004 Nr. 108 - 10. juni 2004 17 Vinnulívið í Eysturoy hevur leingi keypt nógv el-tilfar frá heilsøluni hjá Leif Mohr og nú verður nýggj deild latin upp á Kambsdali Búi Tyril tyril@PRnewsMedia.com Partafelagið Leif Mohr, tað vil siga heilsølan við el tilfari, er í ferð við at lata upp nýggja Eysturoyar deild, upplýsir leiðslan á fyritøkuni. Felagið skrivaði leigusáttmála við JT Elec- tric á Kambsdali tann 3. juni og flytir sum skilst inn um hálvan juni. »Jú, t’er rætt at vit flyta inn í hølir hjá JT Electric,« váttaði Hjalmar Jacobsen, fíggjarstjóri hjá Leif Mohr. »Vit hava fleiri ferðir tosað um at opna eina deild har fyri at gera tað lættari fyri eysturoyingar at skjótt fáa fatur á brúks tilfari og øðrum til el arbeiði.« Spurdur um stigið at opna deild í Eysturoy hevur nakað við Norðoyatunnilin at gera, vildi Hjalmar Ja- cobsen ikki svara beinleiðis játtandi. »Norðoyatunnilin ger sjálvandi ikki umráðið minni áhugavert, men hann er ikki sum so orsøk til av- gerðina. Hinvegin eru í Eysturoy fleiri stórir el innleggjarar umframt eitt stórt vinnulív við einum rættiliga stórum tørvi á el tilfari.« Hjalmar Jacobsen legði dent á at leigusáttmálin ikki skal skiljast sum meira enn ein leigusáttmáli. »Hetta snýr seg als ikki um nakra alliansu millum okkum og JT Electric… Hetta er eitt vanligt leigu- mál millum tveir sínámill- um neutralar partar. Vit halda fram at tæna øllum el-innleggjarum og vinnu- lívinum yvirhøvur…« Leif Mohr letur upp el heilsølu í Eysturoy Arbeiðsgevarafelagið er minni bjartskygd enn búskaparfrøð- ingar Landsstýrisins, og órógvast av støðuni í fiskivinnuni á landi og alivinnuni nú virksemið á virkjunum av álvara er minkað FLAKAVINNA Føroya Arbeiðsgevarafelag industry@industry.fo Útlitini í útflutningsvinnuni samsvara ikki við meting- arnar hjá landsstýrinum, meinar Vinnuhúsið. Fíggj- armálaráðið metti um mán- aðarskiftið at afturgongdin í búskapinum var við at steðga, men samstundis staðfesta tøl frá fiskavirkj- unum at útgjaldið frá Fiskavirkisskipanini er dupult so stórt fyrstu 4 mánaðarnar í ár í mun til í fjør. Í sambandi við fíggjar- lógarviðgerðina segði Bárður Nielsen, landsstýr- ismaður í fíggjarmálum, at tær nýggjastu metingarnar hjá búskaparfrøðingunum í Fíggjarmálaráðnum siga at nú er afturgongdin í bú- skapinum við at steðga. »Metingarnar vísa at nú sær heldur frægari út aftur. Metingarnar vísa at næsta ár fara inntøkurnar hjá landskassanum enntá at kvinka eitt lítið sindur uppeftir aftur,« segði lands- stýrismaðurin sambært Sosialin 23. apríl. Hinvegin staðfesti Ar- beiðsgevarafelagið á aðal- fundi sínum 3. mai at um- framt stóru afturgongdina í alivinnuni, eru fiskavirkj- uni eisini komin í trupul- leikar. Tað er sera trupult at fáa framleiðsluna at kasta nakað av sær, og tí velja virkir at koyra við lægri blussi, ella at legga stilt ávísar tíðir. At sjón gongur fyri søgn sæst við at hyggja at út- gjøldunum frá Fiskavirkis- skipanini. Henda skipan rindar starvsfólki á fiska- virkjum lønarendurgjald, um einki arbeiði er á virkinum undir einum tíðarskeiði. Ein meting út frá tølum frá fleiri av fiska- virkjunum vísir at útgjaldið úr Fiskavirkisskipanini er dupult so stórt teir fýra fyrstu mánaðarnar í ár sum í fjør. Upplýsingar frá ALS vísa at talið av móttakarum av stuðli úr Fiskavirkis- skipanini í mars í ár var gott 600, móti umleið 200 seinastu 3 árini. Í alivinnuni verða starvs- fólk uppsøgd so hvørt so fiskurin verður tikin, og stórt sæð einki av smolti verður sett út. Í alivinnuni eru trupuleikarnir lágir prísir og sjúkutrupuleikar. Hjá fiskavirkjunum eru trupuleikarnir at vaksandi útreiðslur gera tað tvørligt at fáa framleiðsluna løn- sama. Hetta kann sigast at vera partvíst sjálvgjørt um vit hyggja at lønar- hækkingunum her heima, sum hava verið nógv størri enn hjá kappingarneytum okkara. Men eisini viður- skifti sum vit ikki kunnu stýra eru eiga sín lut. Kapp- ingin frá láglønarlondum er munandi harðnað, og valuta viðurskiftir hava eisini verið ímóti okkum. Tað er ikki bara útflutn- ingsvinnan sum merkir aftirgongd. Ringvirkning- arnir av støðuni í alivinnuni og á fiskavirkjunum merkj- ast av álvara innan tær vinnugreinar sum veita tænastur til høvuðsvinn- urnar, sigur Arbeiðsgevara- felagið, sum samstundis sigur seg hava ilt við at skilja hvat tær bjørtskygdu metingarnar hjá búskapar- frøðingunum í Landsstýrin- um eru grundaðar á. Arbeiði á fiskavirkjum minkar í stórum Rói Vang nýggjur stjóri á JT Electric Tann 1. juni gjørdist Rói Vang nýggjur stjóri hjá el-innlegg- ingarvirkinum JT Electric á Kambsdali. Rói Vang hevur drúgv- ar royndir bæði hjá JT Electric og í egnum virki; hann hevur fing- ist við PLC stýringar, tænastu og innstalla- tiónir fyri virkir á sjógvi og landi. BT / PRnewsMedia.com Færri arbeiðs- tímar hótta danska vælferð Tað gerst alsamt meira ein samfelagsligur trupulleiki at danir arbeiða minni og minni, siga OECD og Dansk Arbejdsgiver- forening. Síðani 1960 eru tímarnir sum ein miðal arbeiðari er til arbeiðis hvørt ár, falnir úr 2.100 tímum til 1500 tímar. Hetta er ein avleiðing av styttri arbeiðsviku og meira frítíð. Hendan mun- andi lækking upp á 30 prosent sæst aftur í einari nýggjari analysu hjá Velfærdskommissi- onen, sum varð al- mannakunngjørd um mánaðarskiftið mai- juni. Avleiðingin av teimum færru arbeiðs- tímunum er at teir almennu kassarnir eru hungra eftir pengum í og við at hvør skatt- gjaldarin rindar færri skattakrónir til teir almennu kassarnar, skrivar Dansk Bygge- ri. industri.fo Føroysk-íslendska »IQ 4000« er ein skipan til automati- seraða reinskering av flaki sum hevur vakt altjóða ans: skal kunna arbeiða fyri 8- 10 fólk, optimera gagnnýtslu av fiski og spara pening og tíð í fiskaframleiðslu ÍDNAÐUR Búi Tyril tyril@PRnewsMedia.com Rustfrítt stál framleiðslu virkið FJM í Runavík er í samstarvi við ta íslendsku fyritøkuna Skaginn á veg við einari nýggjari flaka- maskinu sum hevur vakt altjóða ans. "IQ 4000" byggir á kombineraða før- oyska og íslendska vitan innan fiskivinnu, maskin- tøkni og teldufrøði; hug- takið automatiserar rein- skeringina av fiskaflaki og sparir arbeiðsorku í fram- leiðsluni, umframt at leingja feskleikan í flaki og tryggja at reinskeringin gagnnýtir fiskin sum mest. Ein prototypa av IQ 4000 verður í løtuni testað og sambært FJM er ætlanin í næsta ár at leggja út á marknaðin fyri flakavirkir í vón um góða undirtøku. Longu nú er stórur áhugi fyri IQ 4000, skilst. Ein breiður áhugi kom eitt nú til sjóndar á European Sea- food Exposition í Brússel herfyri; tað sigst at ein kendur stjóri helt tá fyri at »hatta var einasta veruliga nýggjheit á messuni« og eisini vakti básurin hjá Skaginn og FJM ans mill- um tungar týskarar í maskinídnaðinum. »Tað tykist greitt at pro- duktið hevur áhuga millum mong,« segði Arne Carl- sen, parteigari í FJM og tekniskur leiðari. »Nú skulu vit bara síggja til at testa maskinuna tað sum eftir er av árinum, og sam- stundis gera klárt til at koma út á marknaðin við henni.« Sambært FJM skal IQ 4000 roynast á einum ís- lendskum flakavirki frá 1. januar. Hugtakið byggir á at fiskaflak sum fyrst verða køld niður móti frostmark- inum, verða førd við trans- portbandi til høvuðseindina ið avmyndar flakið og skapar arbeiðsdata íroknað identifikatión av teimum ymisku økjunum fyri kíla- bein, loins við meira, fyri síðani at skera flakið eftir hesum og annars teimum data sum brúkarin framm- anundan hevur tastað inn í maskinuna. »Reinskeringin verður útførd við datastýrdari vatnstrálu og hendan tøknin er einans møgulig í og við at fiskurin fær ein heilt ser- ligan konsistens orsakað av niðurkølingini,« greiddi Arne Carlsen frá. »Tað snilda er at skipanin er so sera flexibul… Um- framt til at reinskera við kann hon eisini væl brúkast til at analysera flak fyri støddir og proportiónir so væl sum onnur sjónlig við- urskifti, til dømis sand- maðk. Og so bestendur heilin í skipanini av pro- grammvøru ið er løtt at broyta, uppgradera og dag- føra, so valmøguleikarnir fyri fjøltáttaðari nýtslu og víðari menning eru stórir.« Meðan Skaginn hevur ment køliprocess og skeri- eind, hevur FJM við egnum fólki klárað programmer- ing so væl sum samling og plátuarbeiði. Tøknifrøðin í IQ 4000 minnir um tøkni- frøðina aftan fyri ‘fiska- kennaran’, eitt projekt hjá FJM, parað við royndirnar hjá íslendingum við einari serligari køliprocess sum gevur fiski longdan fesk- leika og hækkað søluvirði. Satsa uppá menning Tað tøknifrøðiliga tilfeing- ið hjá FJM er vaksið nógv í seinastuni. Felagið hevur upprættað eina menning- ardeild ið skal samansjóva kunningartøknifrøði og ta vitan fyritøkan eigur um mekanik innan fiskafram- leiðslu. Harafturat er teldu- fyritøkan Tera, ið nú heldur til í somu húsum sum FJM, blivin ein alt meira inn- bygdur partur av virksem- inum. »Vit rokna við at kunn- ingar og samskiftis tøkni- frøðin í komandi tíðum fer at vaksa nógv sum partur av virkseminum hjá okk- um,« helt Arne Carlsen fram. Samstarvið við íslend- ingar kom í lag aftan á at partarnir høvdu lært hvønn annan at kenna í sambandi við arbeiði at installera nýggjar maskinur á Kolla- fjord Pelagic. Meðan ein annar veitari frammanund- an hevði trupulleikar og mátti geva skarvin yvir, eydnaðust installatiónirnar eftir øllum at døma væl, so- leiðis at Kollafjord Pelagic endiliga kundi koma í gongd. »Vit leveraðu ávísar part- ar meðan Skaginn leveraði aðrar og arbeiðið gekk væl,« segði Arne Carlsen. »Tað slapst illa undan at vit tosaðu saman og vit sóu skjótt at møguleikarnir fyri samstarvi framyvir vóru góðir.« Alt bendir á at IQ 4000 kann gerast ein sólskins søga í hesum sparitíðum. Flakavirkir eru undir stór- um trýsti at rationalisera og lækka kostnaðarstigið fyri at fáa avlop og ein auto- matiseraður reinskerari sum hvørki krevur yvirtíð ella brýggjar seg um kulda og sum skal arbeiða fyri 8- 10 fólk kann neyvan vera annað enn áhugaverdur í samanhanginum. Legg so afturat tað økta søluvirðið í fiskinum sum fæst burtur úr tí serligu kølitøknini sum verður brúkt, og sann- líkindini fyri suksess gerast enn størri. Men, sum Arne Carlsen eisini vísti á: »Tann langi vegurin niðaná kann vera knorklutur…« Upprunaliga stovnað í 1986, starvast í dag umleið 40 fólk hjá FJM. Felagið hevur specialiserað seg innan rustfrítt stál og tænir fiskivinnuni á landi og sjógvi sum framleiðari av øllum frá flekilinjum til heilar fabrikkir. Flakamaskina til rein- skering vekir ans Arne Carlsen, tekniskur leiðari og partnari í FJM, sigur at áhugin fyri "IQ 4000" er stórur. Foto: Maria Olsen / PRnewsMedia.com C M Y K 17 16