hósdagur 9. oktober 2014síða 16

Fríggjadagur 10. oktober 2014 · Nr. 115 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 16 Frank Davidsen Sjálvt feigdarárið 2011 tá flaka­virk­ir og heima­flot­in vegna kreppu lá við bryggju 2-3 mán­að­ir, sam­stundis sum 800 fólk gjørdust arb­ eiðs­leys, fekk landskassin í sín part eina milli­ard og 500.000 krónur. Hetta, sum fyrr sagt, hóast øll fiski­vinna á sjógvi og landi lá lam­in ein fjórðingspart av ár­in­um. Vísandi til útrokningar frá Gjaldstovuni, so væntast skatta­inn­tøk­ur landskassans fyri 2014 so dánt ar røkka eina milli­ard og 400.000 krón­ur. Fyri 2-3 døg­um síð­ ani greiddi fíggj­ar­mála­ráð­ harr­in Bryn­hild Thom­sen í Degi og Viku frá, at flat­ skatt­ur­in var kata­lysat­or­ urin aftan fyri tann veld­ uga vøkstur í skatta- og meirvirðisgjøldunum sein­ astu árini. Haraftrat so vóru 1700 arbeiðspláss komin aftr­ at í hesum valskeiði. Nú vita vit, at sami fíggj­ ar­mála­ráð­harri ikki er kend­ur fyri at vera nak­að sann­leika­vitni. Helst er tað av goml­um vana, at hóast hann er væl vit­andi um, at al­menn tøl í fíggj­ar­mála­ ráð­num boða frá mink­andi skatta­inn­tøk­um eins og mink­andi meirvirðisgjaldi, so sleing­ir hann ósann­indi út í almennum fjøl­miðl­um, utt­an at skamm­ast. Onkur tingmaður vildi verða við, at flatskatturin skuldi verða so góður, at fólk fóru at arbeiða 7 dagar um vikuna orsaka hesum væl­ sign­ilsi. Hinvegin gjørdist veru­leik­in júst tann, sum sit­andi and­støða spáddi, at flat­skatt­urin kom at ger­ast eitt eldo­rado hjá bila­søl­un­ um, einki annað. So hóast 1000 milliónir krón­ir við at forskatta pensi­ ón­ir­nar eru sprændar út í sam­fe­lag­ið til tær hægru inn­tøk­ur­nar, sæst einki sum helst til, at tað hevur broytt bú­skap­ar­gongd­ina til tað betra, tvørt­ur ímóti. Afturat skattalættanum hev­ur tað almenna gjørt milli­arda íløgur, har bara Markna­gils­dep­il­in kostar 1/2 milli­ard. Tvey uppi­sjóv­ ar­virkir eru bygd, ið hvørt kostaði út við 250 milli­ón­ ir, eins og Luna er í ferð við at gera eina slóð­brót­andi ætl­an, ið kanska kem­ur at koll­velta fram­tíð­ar ali­vinn­ um um all­an heim. Ali­vinn­ an set­ur met, bæði í nøgd og prís­vøkstri, sam­stund­is sum all­ir und­ir­veit­ar­ar hjá ali­vinn­una, hava úr at gera o.s.fr. Eis­ini hevur tað ver­ið neyð­ugt at broyta ALS lóg­ ina, so útlendsk arb­eiðs­megi kundi koma til Før­oya, tí vit hava lægsta arb­eiðs­loysi í heim­in­um. Uppisjóvarflotin hevur so stóra kvotu, at tað er um repp­ið, at flot­in klár­ar at fáa alla kvot­una til høld­ar, nú vit eru kom­in út í okt­ob­ur mán­ aða. So kann ein spyrja seg sjálv­an. hvussu kann tað bera til, at við øll­um baro­ metr­um, sum peika beint upp­eftir, so mega vit ásanna, at skatta­inn­tøk­ur­nar eru minni enn tær vóru í 2011, tá sam­fe­lag­ið og høv­uðsvinna bæði á sjógvi og land­i var í álv­ars­lig­ari kreppu. Sam­ stund­is eru meir­virð­is­gjøl­d­ ini við tí ógv­us­liga virk­semi mink­andi ellla stagn­er­aði. Helgi Abrahamsen løgtingsmaður Mánakvøldið í farnu viku var eg á fundi í Saltangará, sum velj­ara­fe­lag­ið Samhald skipaði fyri. Á skránni var sosi­al­politikk­ur, og sjálvur hevði eg ongan aktivan leik­ lut á fund­inum. Men tá tú ert ting­mað­ur, so kanst tú al­tíð rokn­að við at fáa onkr­an spurn­ing, og tað hendi eis­ini hetta kvøldið. Seinni er tað, sum eg segði, end­ur­givið á portalinum in.fo, og tí­verri hava fleiri mis­skilt tað, sum eg segði. (Tað skal tó als ikki útilokast, at onkur av politiskum or­søk­ um hev­ur mis­skilt við vilja). Ikki núverandi pensjónistar Lat meg tí sláa fast, at tað, sum eg tosaði um hetta kvøld­ið, hevur einki við nú­ ver­andi pensjónistar at gera, so tá onkur hev­ur roynt at leggja tað, út sum at eg og Sam­bands­flokk­ur­in vilja taka breyð­ið úr munn­in­um á pen­sjón­ist­un­um, so er tað bein­leið­is ein vil­leið­ing. Sam­ bands­flokk­ur­in gong­ur sum kunn­ugt á odda fyri at varð­ veita tær inn­tøk­ur­nar, sum eis­ini í fram­tíð­ini skulu gera tað møgu­ligt at veita pen­ sjónir á ein­um høg­um støði. Nýskipan av framtíðini Tað sum eg sipaði til á fund­ in­um í Salt­ang­ar­á, var ætl­an­ in um at gera eina nýskipan av pen­sjóns­øk­in­um, sum skal vera galdandi einaferð langt frammi í tíð­ini. Eg havi sjálv­ur ver­ið part­ur av ein­ um arb­eiðsb­ólki, sum í fleiri ár hev­ur arb­eitt við hesi ætl­ an­ini, og eftir at arbeiðið hev­ur ligið stilt í eina tíð, sig­ ur lands­stýr­is­kvinn­an nú, at tað skal tak­ast upp­aft­ur eft­ir árs­skift­ið. Hetta arbeiðið var eina­ ferð kom­ið so langt, at ein "pakki" við upp­skot­um varð lagd­ur fyri ting­ið. Landsstýrisfólkini Aksel V. Jo­hanne­sen og Rósa Samu­ el­sen løgdu "pakkan" fram í mars 2011, men har kom hann av ymiskum orsøkum ikki víð­ari. Í viðmerkingunum til upp­skot­ini hjá Akseli og Rósu stóð mill­um annað, at øll, sum vóru knýtt til arb­ eiðs­markn­að­in skuldu gjalda 15% av lønini til eina bundna eft­ir­løn­ar­sam­an­spar­ing og at í fram­tíð­ini skuldi verða mót­rokn­að í allari fólka­ pen­sjón­ini (tað sama sum eg segði á fundinum í Salt­ang­ ará). Eisini stóð í við­merk­ing­ un­um til uppskotið, at fylgi­ bólk­ur­in fór seinni at arb­eiða víð­ari við spurninginum um pen­sjóns­aldurin. Henrik Old hevði lisið greinina Á tingfundinum í gjár segði Henrik Old, at hann nú kundi upplýsa, at Helgi Abra­ham­ sen ætlaði at taka fólka­pen­ sjón­ina frá pensjónistunum, tí tað hevði hann lisið á onkr­ um portali. Hann hevði eftir øll­um at døma ikki fingið við, at mín útsøgn vísti til eitt upp­skot, sum millum annað hans­ara egni floks­for­maður hevði lagt fyri tingið í 2011. Eg ætli mær hvørki at leggja Aksel V. Johannesen ella nakr­an ann­an und­ir at vilja av­taka fólka­pen­sjónina, tí tal­an er als ikki um at taka nak­að frá nøkrum, uttan at seta okkurt annað ístaðin. Nakrir spurningar at hugsa um Lat meg enda hesa grein­ina við at seta hes­ar grund­leggj­ andi spurn­ing­ar­nar, sum hvør í sín­um lagi kann hugsa um: Er pensjónin til fyri at tryggja øll­um eitt gott lív, aft­aná at tey eru farin av arb­eiðs­markn­að­in­um, ella er pensjónin til, fyri at fólk, sum fram­veg­is eru á arb­ eiðs­markn­að­in­um, skulu fáa pen­sjón­ina sum eina eyka inn­tøku aft­ur­at lønini? Skal til dømis ein løg­ tings­mað­ur, sum fyllur 67 ár, með­an hann enn situr á tingi, fáa fólkapensjón og sam­halds­fasta afturat løg­ tings­løn­ini, soleiðis at minni verður til hini, sum bara hava pensjónina at liva av, ella eigur pensjónin hjá løg­tings­ mann­in­um at bíða, til hann onga aðra inntøku hevur? Tá tað er staðfest, at tað í fram­tíð­ini fer at vera ov lítið av peng­um til øll tey mongu, sum tá verða pensjónistar, hvat er tá meira rímiligt, at býta pengarnar millum øll, so­leið­is at mong fáa ov lít­ið, ella skulu vit bara geva teim­ um, sum einki annað hava at liva av? Tað er tað, sum hetta mál­ ið snýr seg um. Vit mugu tryggja, at øll fáa ein góðan ald­ur­dóm. kjak Minkandi skattur og meirvirðisgjøld Fólkapensjónin verður ikki tikin frá pensjónistunum Svenning av Lofti Sjúrður Skaale fólka­tings­ mað­ur sendi fjølmiðlunum røð­una, sum hann helt und­ ir við­gerð­ini á fólkatingi 1. okt­ob­er, tá ið uppskotið um, at Danmark saman við USA skal fara í kríggj móti her­in­ um hjá Islamska státinum. Tann sannroynd, at vit óbein­leið­is verða vavd upp í eitt kríggj sum hetta, tí vit eru í ríkisfelagskapi við Dan­ mark, er ein veruleiki og er álv­ar­samt. Hetta kann í ring­ asta føri elva, at vit før­oy­ing­ ar, ið hava danskt pass, eru í veru­lig­um lívs­vanda. Tá ið Dan­mark er í kríggi við IS, eru vit – við donskum passi – at rokna sum danir. Tað er gott, at Sjúrður Skaale peikaði á trup­ul­leik­ an á fólka­tings­ins røð­ara­ palli, at vit før­oy­ing­ar ikki eru eftirspurdir og tískil ikki fáa høvi at siga okkara hugs­ an um ríkisins luttøku í hes­ um kríggi. Danmark dreg­ur okkum upp í hetta óhugna­ liga kríggið – eins og Dan­ mark hev­ur gjørt áður í Irak- kríg­num. Men eg kann ikki taka und­ir við Sjúrði Skaale, tá ið hann í fólkatinginum nevndi, hvønn leikluk okkara løg­ting átti at hava í hesum máli: ”Når det er sagt vil jeg til­ føje, at hvis det var, som det burde være, og Lagtinget skul­le til­ken­de­gi­ve hvorvidt man poli­tisk støt­ter det her for­slag, vil­le jeg hå­be på, at man på Fær­øer­ne gav sin ful­de po­li­tis­ke og mo­ral­ske støt­te til for­sla­get.” Vit kunnu ikki vera ósamd um, at fram­ferð­in hjá IS-her­ in­um er ómenn­iskja­lig og er ein sera vanda­mik­il hótt­an í mið- og fjar­eystri. Men kom hetta mál í løg­tin­gið, so hevði eg – sæð frá før­oysk­um sjón­ ar­miði – rátt ting­monn­um frá at stuðla Dan­mark at fara í kríggj við IS, tí hetta kann seta før­oysk manna­lív í vanda. Før­oy­ing­ar ferð­ast og sigla jú alla­staðni kring knøtt­in. Eing­in veit, hvat kann henda, men við ein­um donsk­um passi eru vit før­oy­ ing­ar í óbein­leið­is kríggi móti IS. Fell­ur onk­ur før­oy­ing­ur í hend­ur­nar á IS-herinum við donsk­um passi, verða vit iki spard­ir. Tað fer ikki at hjálpa nøkr­um før­oy­ingi at royna at greiða IS-her­monn­um frá, at vit ikki eru dan­ir, men før­ oy­ing­ar, tí við donskum passi verða vit rokn­að­ir sum danir. At danska Fólkatingið hevur tikið avgerð um, at Danmark skal fara í enn eitt kríggj í Irak, ørkymlar meg nógv, tí samstundis verða vit føroyingar, sum jú eru í ríkisfelagsskapi við Danmark, óbeinleiðis vavdir upp í kríggið. Kríggið móti IS (islamskur státur) og Føroyar