týsdagur 14. oktober 2014síða 4

Mikudagur 15. oktober 2014 · Nr. 117 4 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Landsstýrið sendir greiðan boðskap út um, at tað er í lagi at skerja ferðslutrygdina í Føroyum, halda tey á Ferðslutrygd ferðslutrygd Vit hava ikki missa fleiri í Eirikur Lindenskov Játtanin til Ferðslutrygd skal lækka 20 prosent – hon skal minka úr 1.000.000 krón­um niður 800.000 krón­ur. Tað eru boðini úr lands­ stýri­num, nú fíggjar­lógar­ upp­skotið fyri 2015 er til við­ gerðar. Á Ferðslutrygd halda tey, at landsstýrið við hesum inn­ trivi sendir ein greiðan boð­ skap um, at tað er í lagi at minka stigini at skapa trygg­ ari ferðslu. Hetta í eini tíð, har munandi fleiri doygg­ja í føroysku ferðsluni enn í grannalondum okk­ara, sam­ stundis sum ferðslu­trygdar­ æt­lanin gongur út og má verða dagførd í 2015. – Vit eru bilsin um hesa rað­festing. Talið á deyðum í ferðsluni er munandi hægri í Føroyum enn í okkara grannalondum fyri 2012 og 2013. Í Danmark, Noregi og Svøríki doyggja 3-3,7 fyri hvørjar 100.000 íbúgv­ar í ferðsluni um ár­ ið, sum hevur verið støðugt lækkandi seinnu ár­ini. Í 2012 og 2013 doyðu ávíka­vist 4 og 6 í føroysku ferðslu­ni, sum gevur gott 8 og gott 12 fyri hvørhar 100.000 íbúgvar. Verður rokn­að 5 ára miðal – tað vil siga miðaltalið av deyðum í hes­ um árinum og teimum fýra undanfarnu – sum sæst í prikklinjuni – liggja vit eisini ovarlaga og oftast om­an fyri norðurlendsku grann­ar okkara næstan øll undanfarnu 12 árini, sum sæst í talvuni, greiðir Bryn­ hild Høgnadóttir, stjóri í Ferðslutrygd frá. Skeivar menniskjans­ ligar avgerðir Ráðið fyri Ferðslutrygd hev­ur til endamáls at gera ferðslu­na tryggari við at betra ferðsluvanarnar í før­ oysku ferðsluni. – Í umleið 90 prosentum av deyðsvanlukkum eru skeiv­ar menniskjasligar av­ gerð­ir fremsta orsøkin til van­lukkurnar, til dømis av­gerð­in um at koyra ov skjótt, at koyra ávirkaður ella at brúka fartelefon með­ an tú koyrir. Tí hava van­ar í ferðsluni nógv at siga, tá talið á álvarsligum ferðslu­ van­lukk­um skal skerjast, sigur Brynhild Høgnadóttir. Hetta er ein av fremstu orsøku­num til, at Ráðið fyri Ferðslu­trygd varð stovnað fyri skjótt 40 árum síðani. – Av teimum 281, sum eru deyð í føroysku ferðsluni, eru tað í mestan mun fólk í aldri­num 15-24 ár, sum farin eru. Hetta ger tað ikki minni við­komandi at arbeiða mót­ veg­is málinum at eingin skal doyggja í ferðsluni. Vit meta hvønn einasta deyðan før­oy­ ing í ferðsluni sum ein ósigur fyri landið, vísir Bryn­hild Høgnadóttir á. Ferðslutrygdarætlanin gongur út Í Føroyum hava vit eina ferðslu­trygdarætlan, sum gongur út nú í 2015. Tann upp­runa­liga varð gjørd í 2008 í samstarvi millum løg­reglu, Akstovuna, Lands­ verk, kommunur og Ráð­ num fyri Ferðslutrygd sum sam­skipara. Spurningurin er, um tað er so umráðandi hjá okkum við eini ferðslutrygdarætlan. – Í eini ferðslu­trygdar­ætl­ an verður greinað, hvørji stig loysa seg best at taka, fyri at færri skulu doygg­ja ella fáa álvarsligt mein í ferðsluni. Støði verð­ur tikið í nýggjastu vitan og gransk­ing hjá okk­ ara gran­na­londum og í ES, og mett verður um, hvørji mál vit eiga at seta okku­m fyri í Føroyum. Hava vit onga dagførda ferðslu­trygd­ar­ ætlan, hava vit eingi ítøkilig mál at miða eftir á leiðini at røkka nullhugsjónini. Vit høvdu sum givið væntað, at lands­stýr­ið eisini vildi hava ferðslu­trygdar­ætlanina dag­ førda, sigur Bryn­hild Høgna­ dóttir. Kann Ferðslutrygd ikki sjálvt dagføra ferðslu­ trygdar­æt­lan­ina? – Ferðslutrygdarætlanin er ein yvirskipað ætlan hjá øllum pørtum, sum arbeiða fyri færri skulu doyggja í ferðslu­ni. Tað er ikki ein ynski­listi hjá Ferðslutrygd. – Harnæst er tað ikki á­sett í viðtøkum okk­ara, at vit skulu gera ferðslu­trygd­a­r­ ætlan. Við eini so skerdari játt­an kann Ferðslutrygd ikki fara at taka hond um ann­að virksemi, enn tað er sett til. Í triða lagi gevur tað ikki meining, at vit av okkara ein­tingum fara at gera eina ferðslu­trygdarætlan, um lands­stýrið ikki vil seta tað í verk og lata neyðugt til­ feingi til verkætlanina. At hetta eftir játtanini at døma ikki verður, meta vit vera eitt álvarsligt bakstig og eina vandamikla undirmeting av týdninginum at skapa størri ferðslutrygd, greiðir Brynhild Høgnadóttir frá. Fakta: 281 fólk eru deyð í ferðsluni – flestu teirra millum 14 og 24 ár Fyrsta ferðsluvanlukka, sum kravdi mannalív, var á Varmakeldueiði 2. september í 1928, tá ein lastbilur fór út av vegnum Tað er væl og virðiliga prógvað, at økt trygd bjargar mannalívum. Landslæknin hevur skrivað í síni ársfrágreiðing, at helvtin av teimum deyðu í ferðsluni kundu verið bjargað, um tey høvdu nýtt trygdarseðlarnar. Tað er eitt álvarsligt afturstig og ein vandamikil undirmeting av týdninginum at skapa størri ferðslu­ trygd, at játtanin verður skerd Hava vit onga dagførda ferðslu­trygdar­ ætlan, so hava vit eingi ítøkilig mál at miða eftir á leiðini at røkka nullhugsjónini – Vit eru sera bilsin um, at játtanin til Ferðslutrygd verður skerd við 20 prosentum. Talið á deyðum í ferðsluni er munandi hægri í Føroyum enn í grannalondum í 2012 og 2013, sigur Brynhild Høgnadóttir, stjóri á Ferðslutrygd