mánadagur 27. oktober 2014síða 40

8 nr. 8 I 27. oktober 2014 Vinnublaðið hjá Miðlahúsinum Vón, virðisket og ræðumynd itt starvsfólk hjá Kodak kemur inn til stjóran við einum digi­ tal­kamera. Stjórin svarar, at hetta sær áhugavert út, men at fyritøkan framleiðir film. Gloym hatta, vóru boðini frá stjór­anum í máttmiklastu fyri­tøk­uni í bransjuni, ið trúði so nógv upp á egnar, etableraðar sann­leikar, at teir at enda tóku lívið av fyritøkuni. Kodak fór á heysin í 2012, tí allur heimurin hevði skift til digitalkamera. Søgan er óivað søgd eina millión ferðir áð­ ur, men fríggjadagin fangaði hon í Løkshøll. Faro­Expo savnar fyri 10. ferð føroyskt vinnu­lív og útlendskar gestir til networking og tað, ið hartil hoyrir. Eftir tveir dagar við fram­sýn­ing­ um og forrætningsfundum fingu áhoyrarnir høvi at seta seg væl til rættis í bleytu stólarnar í Løkshøll og bara taka ímóti, meðan fýra kapa­si­te­tar fingu høvi at geva sítt íkast til, hvussu tey bestu stýra sínum feløgum. – Hvat kunnu vit so læra av Kodak? Eina rúgvu! Spyr og svarar norska Efwa Hagstrøm út í salin, sum ikki kann annað enn nikka. Hon biður vinnulívsfólkini fara heim og hyggja eftir sínum konseptum, síni organi­sa­ tión og sínum máta at dríva fyritøkuna. – Hvat brenna vit fyri? Hvat drívur okkara fíggj­arliga motor? Hvat kunnu vit duga best í heim­inum? Efwa Hagstrøm dámar spurningarnar. Held­ur teir snøgt sagt vera fantastiskar at seta sær. Uppáhaldið verður undirbygt av einum øðr­um uppáhaldi um, at í einoghvørjari fyri­ tøku má fokus vera á starvsfólkini. Tað eru tey, sum skulu broytast og mennast. – Engageraði starvsfólk, sum brenna fyri sín­um arbeiði, skapa 2,6 ferðir størri vøkstur. Tey gera 60 prosent færri feilir, og tey hava 37 pro­sent minni fráveru. Tølini verða ikki sett beinleiðis upp ímóti nøkr­um, men tað liggur líkasum í kortunum, at tey skulu setast upp ímóti teimum meira sið­bundnu fyritøkunum, sum bara hugsa um yv­ir­skot á botnlinjuni. Tað er ferð á norsku Efwa Hagstrøm, sum hevur gjørt tað til sín vinnuveg at sparka und­ ir rumputungar leiðslur. Hon tos­ar um IKEA, sum fleyg streym-aggregatir inn til nýggja hand­ilin í Russlandi, tá krav­ið um peng­ar und­ir borðið aftur fyri streym varð sett fram, bara dagar áðrenn hurð­ar­nar skuldu latast upp. Harvið megnaði fyri­tøkan at sam­eina vøkst­ur við trúfesti móti egnum virð­um. Og so tosar hon um lækna­lesandi Roger Ban­ nis­ter, sum vildi prógva tað ógjør­liga og í 1954 rann sonevndu dreyma­míl­ina und­ir fýra min­uttir. – Hvat hendi, tá Bannister hevði prógvað, at tað bar til, spyr Hagstrøm og svarar sjálv: – Tá kláraðu kappingarneytarnir tað brád­ liga eisini. Men tað ræður um at vera fyrst. Klassiska søgan við Bannister er dømi um inno­va­tión, um at hugsa øðrvísi og at prógva tað, ið verður mett ógjørligt. Løtan í Løkshøll skiftir tempo og tema fýra ferð­ir, tó so at reyði tráðurin verður varð­veitt­ ur millum lopini frá føroyskum stjórum til út­lendskar fyrilestrahaldarar. Har er lív Myndin av bláa skipinum við kenni­bók­stav­ inum TN 81 sleppur at standa eina løtu. – Her vóru fimm mans, sum so mangir aðr­ir tá á døgum gjørdu eina íløgu í sítt egna arb­eiðs­pláss og keyptu skip. Mær er fortalt, at allir vóru blivnir pápar og tí vildu vera meira sam­an við familjuni, heldur enn at vera til skips í einar tríggjar mánaðir ísenn. Hjalmar Petersen vísir stoltur fram mynd­ ir­nar frá søguni, sum byrjaði við skipinum Vón­in, fór víðari upp á land og inn á trol­verk­ smiðju í kjallara í Fuglafirði, vaks seg stóra við deildum í sjey londum og útlitum fyri um­setningi á 380 milliónir krónur í ár. Síðstu árini er Vónin vaksin í Kanada og Grøn­landi, fyritøkan hevur keypt seg inn í Norra og Danmark og hevur fingið sølufólk í Ís­landi. Nýggja satsið er í Litava, og vísir stjór­ in stoltur fram ein spildurnýggjan bygning á 4000 fermetrar, har Vónin ætlar at framleiða síni net og nótir næstu árini. – Hetta er framleiðsla, sum vit taka heim­ aftur úr India og Kina, serliga orsakað av drúgvu leveringstíðini, ið hevur kostað okk­um nakrar kundar, greiðir Hjalmar Petersen frá. Stjórin remsar upp starvsfólkatølini á ymsu deild­unum, sum fara at nærkast teimum 300 til­samans, tá deildin í Litava av álvara kemur ígongd. – Nøgd starvsfólk hava allar størsta týdn­ ing fyri okkara fyritøku, sigur Hjalmar Pet­ er­sen og vísir eina glaða starvsfólkamynd frá út­ferð norðanfyri. Stjórin er til reiðar til avdúking: – Eg eri vísur í, at ein av okkara loynd­ ar­málum er, at vit hava givið ungum fólki møgu­leikan at arbeiða seg uppeftir, og hava giv­ið teimum leiðandi størv í fyritøkuni. Úr­ slit­ið er, at vit í dag hava ein ungan og sera dugna­ligan starvsólkahóp, sigur Hjalmar Pet­ er­sen og leggur seinasta trumfin á: – Ert tú fyrst komin inn í Vónina, so mást tú nærum sparkast útaftur. Tað er okkara vøru­merki, sigur stjórin og undirstrikar uppá­ hald­ið um nøgdu starvsfólkini, ið eru góð við og trívast í fyritøkuni. Stjórin setir fokus á ta innovatión, sum so ofta er felagsnevnari við vøkstur. Tosar um gamla royndarbrunnin í elsta bygninginum hjá Vónini í Fuglafirði, sum nú fyri tað mesta er avloystur av simulatorum á telduni, ið leggja lunnar undir størri royndir á stórum roynd­ar­brunnum í Danmark og Kanada. Tos­ ar um føroyskt framleidda trolkamera’ið hjá JT Electric, ið gevur heilt nýggja vitan um tað, ið fyriferst í trolinum undir fiskiskapi. Um skiljiristirnar, ið loyva smáa fiskinum út­aftur og tí stuðla undir burðardyggu veið­una og geva nýggjar og øktar veiðu- og inn­tøku­ møgu­leikar. Um nýtt tilfar, ið ger trol­ini lætt­ari og sterk­ari. Um tað sonevnda water flow’­ið, ið er allur loynidómurin í trol­fiski­ skapi, har tað jú ræður um at fáa fiskin skjótt gjøgn­um trolið og aftur í posan. Alt fortreytir fyri tí menning, sum skal tryggja Vónini eina framtíð. Eina framtíð, sum skal byggjast á øll sløg av fiskiskipi, á ali­vinn­una og nú eisini frálandavinnuna. Og eina framtíð, sum ikki minst má byggjast víð­ ari á aðrar marknaðir enn tann føroyska, sum í heimshøpi er pinkalítil. – Tí skulu vit hava kundar uttan fyri Før­ oyar. Vit skulu vaksa úti í heimi, sigur Hjalm­ ar Petersen. Virðisketan Stjórin tendrar nýggja reklamufilmin hjá Bakka­frost. Her eru myndir av øllum liðum í virð­is­ketuni, kryddað við fakta um stødd og virði á fyritøkuni og hennara íkast til føroyska sam­fe­lagið, umframt risa íløguætlanin á 1,5 milli­ard krónur frá 2013-2017. Boðskapurin verð­ur ítøkiligur við orðunum um, at Bakka­ frost útflytir 500.000 døgurðar. Um dagin. Deyðatøgn er salinum. Regin Jacobsen hygg­ur út yvir fjøldina. Nikkar, meðan smílið hóm­ast á varrunum. So runga lógvabrestirnir í Løkshøll. – Vit taka ábyrgd, vísa respekt og eru ágrýtin, effektiv og progressiv. Høv­uðs­upp­ gáv­an er at bjóða okkara kundum á al­ tjóða marknaðinum eina vælsmakkandi og heilsugóða góðskuvøru. Málið er, at Bakka­ frost skal vera ein fyritøka í heimsflokki í laksa­vinnuni. Regin Jacobsen er sjónliga errin av síni fyri­tøku, sum hevur greið virði og mál. Hann rems­ar upp eina røð av lyklatølum, greiðir frá søguni og stóra vøkstrinum síðstu árini. Fleiri ferðir vendur hann aftur til keypið av Havs­ brún fyri 1,1 milliard, sum sprongdi øll met í før­oyskari vinnulívssøgu. – Við keypinum fingu vit eina søgu, sum eing­in annar í heiminum kann fortelja, sigur Reg­in Jacobsen og vísir á, at við keypinum fekk Bakkafrost síðsta liðið í virðisketuni, sum nú røkkur frá fóðurframleiðslu til lidna vøru. Fullfíggjaða virðisketan gevur eina røð av fyri­mun­um, eins og váðarnir í framleiðsluni kunnu avmarkast. E Finn tíni virði, títt endamál og endurnýggja teg. Tað var reyði tráðurin í boðskapinum, tá tveir føroyskir stjórar við vindi í seglunum, stuðlaðir av væl smurdum útlendskum fyrilestrahaldarum, løgdu føroysku vinnuni lag á í Løkshøll Tekstur: Jón Brian Hvidtfeldt Norska Efwa Hagstrøm og føroyski Regin Jacobsen vóru millum fyrilestrahaldararnar á FaroExpo fríggjadagin