týsdagur 28. oktober 2014síða 10

Mikudagur 29. oktober 2014 · Nr. 123 10 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Hans Petur Joensen lýsir støðuna soleiðis: – Vit fáa at vita úr Vinnu­ málaráðnum, at leiðslan hev­ ur einsamøll fulla ábyrgd av komandi hallinum í rokn­skap­inum fyri 2013. Tað kennist sum at vera stungin í ryggin og svikin av okkara myndug­leika, sum vaskar hendur og blakar alla ábyrgd á okkum. Hetta hóast vit hava gjørt alt, sum vit kunnu, fyri at rópa varskó og gera vart við støðuna, sigur Hans Petur Joensen. Boðini fáa stóra ávirk­an á fíggjarleiðaran á Strand­ ferðslan. – Eg liggi svøvnleysur um náttina og hugsi um, hvussu órættvíst og vónleyst hetta er. Myndugleikarnir áleggja Strandferðsluni at fremja eina sparing, sum myndug­ leik­arnir síðani nokta stovn­ inum at seta í verk. Sam­ stundis verður játtanin skerd við átta milliónum. Vit boða ferð eftir ferð frá, at játtanin ikki fer at halda, uttan at nakar letur við seg koma. Og nú skal leiðslan á Strand­ ferðsluni ábyrgdast fyri at játtanin ikki heldur. Hans Petur Joensen tek­ ur tí eina avgerð, hvørs av­ leið­ingar hann tá ikki hevði droymt um: – Eg sendi ein teldupost, bein­leiðis til limirnar í fíggjar­nevndini hjá løgting­ inum, har eg kunni teir um støðuna. Telduposturin verður sendur sunnukvøldið 15. desember. – Eg hevði ikki doymt um, at telduposturin fekk ta avleiðing, at Bogi Mortensen varð offraður og koyrdur frá sum stjóri. Tað hevði verið lættari at skilt, um stjórin hevði valt at senda meg til hús, tí eg eftir hansara tykki hevði verið illoyalur móti sær. Men hetta hevði eg sum nevnt ikki droymt um. Hans Petur Joensen sigur soleiðis um avgerðina at kunna fíggjarnevndarlimir bein­leiðis: – Bogi Mortensen átti ikki trupulleikan og kundi einki gera við hann. Vinnumála­ ráðið átti trupulleikan, men vildi ikki kennast við hann. Tí sendi eg teldupostin til fíggjar­nevndina. Blinda eygað Í teldupostinum til fíggjar­ nevndina hjá løgtinginum eftirlýsti Hans Petur Joensen, at fokus varð sett á sjálva játtanina til Strand­ ferðsl­una fyri 2013. Tað var har, at upprunin til trupul­ leikan eftir hansara tykki var at finna. – Tað var og er framvegis mín pástandur, at við at kanna játtanina hevði tú funnið fram til, hvar feilurin reelt liggur. Tá hevði tú sæð, at feilurin lá í játtanini, og harvið í Vinnumálaráðnum. Men eingin vil eftirkanna játtan­ina, heldur ikki grann­ skoðarin, sum Vinnumála­ ráðið keypti inn til at ganga ígjøgnum fíggjartølini á Strandferðsluni. Sambært Hans Peturi Joensen er feilurin í játtan­ ini somikið stórur, at reelt er talan um brot á játtanar­ skipanina, og er brotið framt longu í samband við fíggjar­ lógaruppskotið fyri 2013. Í grein-3 í játtanarskipanini stendur, at »fíggjarlógin skal fevna um allar inntøkur og útreiðslur landsins, og vera grundað á veruleikakendar vónir og so hollar ætlanir sum tilber um inntøkur og útreiðslur í fíggjarárinum.« – Sambært játtanar­skip­ an­ini skal myndugleikin tryggja eina realistiska játtan, og her hevur Vinnu­ mála­ráðið svikið. Játtanin fyri 2013 er bert 139 milliónir, sam­stundis sum staðfesti tørv­urin á heysti 2012 var 147 millión­ir. Víst verður so til eina sparing, sum ikki kann setast í verk av politiskum ávum, og tí onga fíggjarliga ávirkan hevur. Tí er talan um tíðandi undirfígging, og tí verður játtanarskipanin eftir mínum tykki brotin longu her, sigur Hans Petur Joensen og endurtekur pá­ standin: – Vinnumálaráðið biður um eina játtan, sum man veit er ov lítil, tí man somu­leiðis veit, at neyðugu sparingar­ nar kunnu ikki gjøgnum­før­ ast. Hans Petur Joensen hev­ ur sera lítið til yvirs fyri, hvussu Vinnumálaráðið og seinni grann­skoðara­fyri­tøk­ an valdi at tackla spurn­ingin um sjálva játtanina. – Við at kanna játtanina hevði tú sum nevnt funnið fram til, hvar feilurin reelt liggur. Eg giti at tað er tí, at privata grannskoðanin ongan­tíð fór inn har. Tá hevði man sæð nakað, sum man ikki vil síggja, sigur Hans Petur Joensen og legg­ ur afturat: – Tú mást minnast til, at grannskoðarin er ikki óheft­ ur. Hann ger tað, sum hann er keyptur til at gera. Og her hevur man valt at seta kik­ aran fyri blinda eygað. Spinnið Nú fyrrverandi fíggjar­ leið­arin á Strandferðsluni hevur við áhuga lisið niður­ støð­una hjá Lands­stýris­ mála­nevndini, sum varð biðin um at kanna leiklutin hjá Johan Dahl í samband við fíggjarligu støðuna hjá Strand­ferðsluni í fjør. Fleiri viður­skifti í niðurstøðuni fella honum fyri bróstið. – Fyri tað fyrsta verð­ur tað endurtikið í niður­støð­ uni, at fíggjarligt óskil hevur valdað á Strand­ferðsl­uni, og tað sigur Lands­stýris­mála­ nevndin seg vera samda í. Men her tekur Lands­ stýris­málanevndin also støði í eini frágreiðing hjá løgtings­grann­skoðarunum, sum aftur taka støði í eini frá­greiðing hjá privatu grann­skoðarafyritøkuni, sum Vinnumálaráðið keypti inn til at hyggja eftir rokn­ skapar­tøl­unum. Og tað er henda grann­skoðara­fyri­ tøka, keypt av Vinnu­mála­ ráð­num, sum sigur at talan er um »fíggjarligt óskil« á Strand­ferðsluni. Tað tykist mær, sum man her er við at gera ein pástand til ein sann­ leika, einans við at endur­ taka hann nóg ofta. Hans Petur Joensen tví­ heldur tvørturímóti um, at fíggjarstýringin á Strand­ ferðsluni var í lagi. Somuleiðis sigur Lands­ stýris­málanevndin seg kunna stað­festa, at lands­ stýris­maðurin »hevur havt sam­skifti við Strand­ferðsl­ una um fíggjarstøðuna, og at roynt hevur verið í ávísan mun at ávirka Strand­ferðsl­ una til at fremja spar­ingar ella finna meir­inn­tøk­ur fyri at minka hallið.« – Hetta lýsir ikki veru­ leikan. Tað ber ikki til at tosa um eina roynd at minka hall­ ið, bara við at sleingja okkurt út um at hækka farmaprísin. Tvørturímóti hava myndug­ leikarnir frátikið Strand­ ferðsl­uni møguleikan at finna sparingar, sigur Hans Petur Joensen. Nú fyrrverandi fíggjar­ leiðarin er saman­um­tikin vón­brotin av niðurstøðuni hjá Lands­stýris­mála­nevnd­ ini. – Eg eri vónbrotin av, at eg skal fáa skyldina fyri at stýrisskipanarlógin er brotin. Avleiðingin Fyri Hans Petur Joensen sjálvan hevur tað havt álvar­samar avleiðingar, at hann í desember í fjør átók sær leiklutin sum »whistle­ blower« og valdi at fara uttan um kommandovegirnar og í staðin boða fíggjarnevndini hjá løgtinginum frá støðuni á sínum arbeiðsplássi, soleiðis sum hann sá hana. – Eg fekk fyrst eina skriv­ liga ávaring fyri at vera illoyal­ur. Men her haldi eg fast um, at eg tvørturímóti havi eina skyldu til at boða frá, sigur Hans Petur Joensen. Í summar varð farið eitt stig víðari: – Tá fái eg hoyringsskriv um uppsøgn. Og hóast eg svar­aði skrivinum og grund­ gav fyri mínum sjónar­mið­ um, so var reelt ongantíð upp á tal, at eg skuldi halda fram sum fíggjarleiðari. Tað er mín fatan av støðuni, sigur Hans Petur Joensen. Uppsøgnin bleiv til eina fráfaringaravtalu, sum gevur Hans Peturi Joensen løn í átta mánaðir, frá 1. oktober at rokna. Av somu orsøk út­talar hann seg sum privat­per­són­ ur, og hann umboðar ikki Strand­ferðsluna. Hans Petur Joensen er ættaður úr Havn, meðan konan er úr Vági. Hann søkti starv sum fíggjarleiðari, tá tað stóð greitt at Strand­ ferðslan skuldi flytast úr Havn til Tvøroyrar. – Tað passaði okkum væl sum familja at flyta suður. Men eg dugi ikki at siga tær, hvat framtíðin fer at bjóða, sigur Hans Petur Joensen. jonbrian@sosialurin.fo strandferðslan 1) Á heysti 2012, samstundis sum FLU 2013 verður gjørt, er greitt at tørvur er á 12,3 mió í eykajáttan til olju. Hetta er við at áseta tørvin á játtan fyri 2014. 2) Í viðmerkingunum til FLU 2013 stendur: »Í játtanini er lagt upp fyri eyka útreiðslum til olju á 9.200 tús. kr. í mun til játtanina fyri 2012, harumframt er lagt upp fyri at nýggjar reglur um hvílitíð viðføra eyka útreiðslur á 2.900 tús. kr.« 3) í viðmerkingunum til FLU 2013 stendur víðari: »Í nettojáttanini eru sparingar innroknaðar sambært Búskaparfrágreiðing I frá mars 2012.« Hetta umfatar at taka ein túr út hjá Smyrli, at Teistin fer at sigla við bert 2 manningum og at Landsreiðarí verður sett á stovn. Onki av hesum tiltøkum verða sett í verk og tí er fíggjarliga avleiðing av hesi sparing 0 kr. 4) Í grannskoðarakanningini verður játtananin ikki grannskoða, men hildið verður fast um at játtaðar eru 12,3 mió. meira enn árið fyri (9,2 mió til olju og 2,9 í samb. við Hvíld). Hetta merkir at stórt avlop er, tá t.d. oljunýtlsan verður gjørd upp. Hetta er ikki reelt, tí hesar 12,3 eru ongantíð játtaðar ! Lands­ stýris­maðurin og VMR halda fast í hesum skeivleika 5) Faktuella játtananin er ikki tann sum víst verður til í viðmerkingunum, men tað talið sum er í lógar­ teksinum í Fíggjarlógini og sum Sundurgreinað ætlan eisini vísur til 3,8 mió. 6) Hetta merkir at tað ikki eru játtaðar 12,3 mió afturat, sum VMR heldur fast í, men bert 3,8 mió. Játtanin verður sostatt 8,3 mió. kr. ov lítil. SSL er sostatt undirfíggja longu áðrann fíggjarárið byrjar og innan eitt oyra er brúkt til rakstur. Ábyrgdina fyri hesum hevur eina og aleina myndugleikin. 7) Játtanin í FLU2014 er stórt sæð eitt framhald av játtanini sum var í FL2013 (139,6 mió í mun til 139 mió í 2013) 8) Fíggjarnevndin leggur afturat 1,5 mió til at seta niður ferðaseðlaprísin og 0,5 mió til at betra um sambandið til útoyggj. 9) í Uppskot til Eykajáttan sept-14 verður staðfest at tørvur er á eykajáttan, tí gvina játtanin er ov lítil í mun til raksturin. Biðið verður um 3,45 mió. 10) Afturat at biðið verður um 3,45 mió verða 1,5 mió funnar í fígging, við at útseta viðlíka­ hald fyri hesa upphædd til næsta ár. 11) Sparing er innroknað við at Smyril siglir færri túrar í vetur upp á 0,8 mió. 12) Játtanin í FLU 2015 er 139 mió, men í viðmerkingunum sæst at í 2015 skal SSL ikki hava kostnaðin av partsMVG av Oyggjaleiðum 13) Virði av partsMVGnum, sum frá og við 2015 verður lyft av, er sambært viðmerkingunum í FLU2015 8,4 mió kr. 14) Útroknaða samanberliga virðið av játtanini í 2014 og 2015 er sostatt 147 mió og á sama støði sum játtanin sum skuldi verið játtað í 2013. Hetta er gott prógv fyri at játtanin bleiv skerd longu áðrenn rakstrarárið 2013 byrjaðaði og at raksturin av SSL veruliga var undirfíggjaður í 2013. Játtan til SSL Samb.viðmerk. Samb. lóg § Samb. lóg § Samb. lóg § Fíggjarlógin 2012 2013 2013 2014 2015 Játtan 135,2 135,2 135,2 139,67) 139,012) Eyka til Olju 2013 9,22) Í samb. v/Hvíld 2013 2,92) Sparing sum ikki kann setast í verk (3,9 mió) 2013 0,03) Verulig meirjáttan 2013 3,84) Fíggjarnevnd: Til at lækka ferðaseðlaprís 1,58) Fíggjarnevnd: Til eyka sigling á útoyggj 0,58) Játtan í alt 135,2 147,34) 139,0 141,6 139,0 Eykajáttan í árinum 12,31) 3,59) Viðlíkahald flutt frá 2013 til 2014 1,510) Sparing við at lækka túratalið á Smyrli 0,811) Virðið av at parts-MVG verður lyft av 8,413) Samanbærlig játtan millum ár 147,5 147,34) 139,05) 147,414) 147,414) Manglandi játtan í mun til viðm. FLU 2013 -8,36) Hans Petur Joensen tvíheldur um, at rótin til fíggjarligu trupulleikarnar á Strandferðsluni er at finna í eini óreellari ”gummijáttan” á fíggjarlógini fyri 2013, sum Vinnumálaráðið ikki vil kennast við. Í eini roynd at lýsa málið frá sínum sjónarhorni hevur nú fyrrverandi fíggjarleiðarin sett lyklatølini upp í hesa talvuna og gjørt ítøkiligar viðmerkingar til tey. Tað tykist mær, sum man her er við at gera ein pástand til ein sannleika, einans við at endurtaka hann nóg ofta