mánadagur 3. november 2014síða 9

9 Mánadagur 3. november 2014 · Nr. 125 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 fáa m Harutíðin er tíðin, nógvir mans gleða seg til. Og tað er nettupp í dag, at harutíðin í ár byrjar og varar árið út. Og hetta er sostatt eisini tíðin, har ein kann vænta at møta monnum við byrsu í hond kring um í haganum. Í dag er mánadagur, fólk eru til arbeiðis og veðrið er illfýsið, so tað er ikki væntandi, at nógvir mans eru í haganum við byrsu í dag. Øðrvísi var í fjør, tá fall fyrsti harudagur á ein leygardag við dýrdarveðri og longu tann fyrsta dagin vórðu 2.458 harur skotnar í 122 hagapørtum kring landið. Eyðfinn Magnussen, lív­frøð­ing­ur á Fróðskapar­ setr­in­um hevur gjørt eitt stórt arbeiðið at skráseta haruveiðina kring landið. Hann sigur, at í fjør vórðu einar 8.000 harur skotn­ar kring landið og til­ sam­ans eru tað einir 1.000 mans sum skjóta harur. Í Føroyum eru 472 haga­ part­ar og kanningin, hann hev­ur gjørt, umfatar 269 hagap­artar. Tann ídnasti haru­mað­ ur­in skeyt ein­sam­all­ur 74 har­ur á 10 haru­túr­um í fjør og tann næst ídn­asti skeyt 85 harur á einum 15 túrum við byrsuni. Eyðfinn Magnussen siga, at verður helvtin av haru­ stovn­inum skotin um árið, er før­oyski harustovnurin einar 16.000 harur, kanska eru 15.000 - 20.000 harur í Før­oyum. Hann sigur, at ongin ná­ greini­lig stovnsmeting er gjørd. Í onkrari lærubók stend­ur, at einar 5000 harur eru í Føroyum, men tað er alt ov lágt sett, tá ið 8000 har­ur vórðu skotnar í fjør, stað­festir hann. Lívfrøðingurin heldur, at tað hevði verið forsvarligt at skotið haru í januar, febru­ar og kanska í mars eis­ini. – Nógv av tí, sum ikki verð­ur skotið, doyr kortini í kulda ella av svongd, sigur Eyð­finn Magnussen. aki@sosialurin.fo Í dag er loyvt at skjóta haru 60 dagar í Føroyum, í november og desember. Men soleiðis hevur ikki altíð verið, tí harutíðin er ofta broytt upp ígjøgnum tíðirnar. Eyðfinn Magnussen, lívfrøðingur, sigur, at tað eldsta vit vita um, er frá 1881 og tá var loyvt at skjóta haru 136 dagar um árið, frá 1. oktober til 14, februar. Í 1928 var harutíðin broytt, so at tað var loyvt t skjóta haru í 91 dagar frá 1. november til 31. januar. Og tað var í 1945, at harutíðin var ásett til at vera í tveir mánaðir frá 1. november til 31. desember. Aftur í 1954 varð harutíðin, broytt, tá var harutíðin frá 3. november til 31. desember, helst hevur tað havt samband við, at Alla halgannadagur er 1. november. Og í 1969 varð harutíðin stytt av álvara til at vera frá 3. november til 3. desember, men í 1970 varð hartíðin aftur longd til at vera frá 3. november til 20. desember. Í 1972 varð harutíðin aftur broytt til at vera frá 3. november til 31. desember og tað var í 1988, at harutíðin varð ásett til tað, sum er galdandi í dag, nú tað er loyvt at skjóta haru frá 2. november til 31. desember. aki@sosialurin.fo Í dag er dagurin, einir 1000 mans kring landið hava bíðað eftir Nú fara 1000 mans í hagan við byrsu Nógvar broytingar HARUVEIÐA Hendan talvan vísir, hvussu nógvar harur eru skotnar í teimum 20 hagapørtunum, har mest varð skotið men tað valdaðist sjálvandi, hvussu nógvir túrar vórðu gjørdir og, hvussu nógvir mans vóru við. Hendan talvan vísir, hvussu nógvar harur vórðu skotnar fyri hvørja byrsu um dagin í 10 hagum. Hendan talvan gevur sostatt eina góða ábending um, hvussu góðir haruhagarnir eru. Norð­ara parti, skutu teir eis­ ini 158 harur, men tað var á 10 túrum. Vestmenningar eru eisini á triðja plássi, tí í Dalhaga, Eyst­anfyri Gjónna, skutu teir 118 harur á trimum túrum. Tilsamans skutu vest­ menn­ing­ar 761 harur í fjør og sørv­ing­ar skutu 473 harur og sanda­vágs­menn skutu 443 har­ur. Yvirhøvur er tað í Streym­ oy, at nógv tær flestu har­ur­ nar verða skotnar. Í fjør vórði 3.505 harur skotn­ar í Streymoy og tað er nógv meir enn í Vágum har næst­flestar harur vórðu skotn­ar, har vórðu 1.528 har­ ur skotnar í fjør. Í Eysturoy vórðu 925 har­ ur skotnar í fjør og í Borðoy var talið 621. Í Viðoy vórðu skotn­ar 358 harur, í Suðuroy 310, í Kunoy 273 harur og í Nólsoy vórðu 70 harur skotn­ar í fjør. Annars vóru fimm bumm­túrar í fjør, har teir onga haru fingu. Vildu ikki órógva harurnar Í hinum oyggjunum vórðu færri enn 50 harur skotnar, men hvørki í Mykinesi, ella í Fugl­oy, var nøkur hara skot­ in yvir­høvur. Yvirhøvur er ikki nógv haru­veiða á smærru oyggj­ un­um. Í Svínoy vórðu 11 har­ ur skotnar í fjør og í Hesti vórðu 44 harur skotnar. Hetta var aðru ferð, teir skutu haru í Hesti. Fyrstu ferð var í 2012, tá ið teir fingu 42 harur. Í Nólsoy vórðu 70 harur skotn­ar í fjør og í Skúvoy vórðu 22 harur skotnar í fjør. Eyðfinn Magnussen sig­ ur, at í Fugloy hava teir sett nakrar harur út fyri tveim­ um ár­um síðani og teir vildu ikki órógva tær. Lívfrøðingurin sigur, at trupulleikin á smærru oyggj­ un­um er, at hon klárar ikki ring­ar kavavetrar. Ein orsøk kann vera, at har eru ógvuliga avmarkaðir møgu­leikar at sleppa sær und­an veðrinum at kroka og leita sær skjól fyri kava. aki@sosialurin.fo