týsdagur 2. desember 2014síða 8

Mikudagur 3. desember 2014 · Nr. 138 8 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 heilsa Hvat er Gigni? Gigni, sum veitir heilsufrøði til børn og ung, er ætlað øllum barnafamiljum í Føroyum. Stovnurin veitir heilsufrøðiliga tænastu til smábarnafamiljur eins og til skúlabørn/tannáringar. Virkað verður fyri, at børn fáa eina positiva og mennandi lívsbyrjan og heilsugóð barna- og ungdómsár. Eisini verður dentur lagdur á at styrkja og menna foreldraførleikan og økja tilvitanina um leiklutin sum familjan hevur. Familjur, ið flyta til landið í styttri ella longri tíðarskeið, eru eisini fevndar av skipanini og eru vælkomnar at seta seg í samband við Gigni, annaðhvørt við at ringja til skrivstovuna ella til heilsufrøðingin í økinum. Heimasíðan hjá Gigni er www.gigni.fo At skapa javnvág í lívinum Arbeiði, familja, vinir, fitness-tímar og tíð til at taka sær av løttum. Heldur tú onkuntíð, at tað er trupult at fáa teir 24 tímarnar í samdøgninum at røkka til alt, tú ætlar tær at gera? Um so er, er tíðin kanska komin til at raðfesta Vilmund Jacobsen Følir tú teg onkuntíð sum ein hamstrara, sum er fangaður í einum hjóli, ið bara gong­ur skjótari og skjótari? Kenn­ist tað trupult at hava bæði tíð og orku til øll tey týdningar­ miklu tingini í lívi tínum? Heldur tú, at tað stundum er trupult at prioritera mill­um uppgávur og skyldur í lív­ inum? Eru hetta tínir tankar, ert tú als ikki einsamallur ella einsa­møll um at føla tað so­ leiðis. Vit liva í einum samfelag, har flestu av okkum renna skjótari og skjótari frá einum til annað, meðan vit royna at fylgja við. Men, í staðin fyri at renna skjótari, kann tað gerast nógv fruktarbarari at steðga á og reflektera yvir, hvar tú ætlar tær við lívinum. Danska kvinnan, Helle Rosdahl Lund, er stjóri, leiðslu­ráðgevi og fyrilestrar­ hald­ari. Hon hevur arbeitt við leiðslu, strategi og handils­menning og er for­ kvinna í tí, sum rópt verður »Tænke­tanken CBAF« við spurn­ing­inum um javnvág mill­um arbeiðslív og familju­ lív. Hon sigur, at tað snýr seg um at finna javnvágina í lív­ inum, soleiðis at pláss verð­ ur fyri øllum tí, sum er týdn­ ingarmikið. – Ein tíðarjavnvág kann fyri okkum øll vera ein av­ bjóð­ing. Tað er kanska ikki so politiskt rætt, men við fleksiblum arbeiðstíðum, flutn­ingi, svøvni, tíð til mat­ gerð og klædnavask eru tað mong, sum heilt einfalt hava brúk fyri at balansera sína tíð millum ymisku arbeiðs­ upp­gávurnar. Tó er javnvágin meira enn ein tíðaravbjóðing. Tekur ella gevur orku Tað eru eisini arbeiðs­upp­ gávur, sum geva orku ella upp­gávur, vit eru so upptikin av, at vit hava trupult við at av­marka ta orku, vit brúka upp á hesar. Tað er tá, at vandin er fyri, at vit brenna út. – Tað er ein avbjóðing at læra at meistra lívið, og hetta er ein individuel javn­vág, sum eisini broytist gjøgn­um lívið. Tú kanst hava aðr­ar tørvir í tíðini, tú hevur smá­ børn enn í tíðini, tá børnini eru flutt heimanífrá, sigur Helle Rosdahl Lund. Hon vísir á, at eitt lív í javn­vág kann knappliga broyt­ast, eitt nú við barns­ burði, sjúku, missi ella einum stóru vinningi í lotto - bara fyri at nevna nøkur dømi úr rúgv­uni. – Fyri at finna fram til sína individuellu javnvág, er neyð­ugt at kenna seg sjálv­ an, sigur kvinnan, sum eitt nú ar­beiðir við sonevnda »balansu­hjólinum« sum eitt am­boð fyri at finna fram til egin virðir. Hon vísir á, at neyðugt er at kenna seg sjálvan, soleiðis at vit kenna aftur okkara egnu tørvir og kunnu fortelja øðrum um hesar. – Tá okkara tørvir eru so individuellir, kunnu vit ikki rokna við, at onnur hava somu tørvir sum vit – ei held­ ur, at onnur geva sær far um okkara tørvir. Helle Rosdahl Lund sigur, at á arbeiðsplássum er van­ liga ein sonevnd »MUS-sam­ røða«, har tú saman við stjór­ anum einaferð um árið tosar um, hvørjar væntanir­nar eru til hvønn annan. Vit kunnu upplýsa, at ein MUS-samrøða á donskum stendur fyri Medarbejder Udviklings Samtale. – Ein slík samrøða kundi eisini verið hóskandi í einari familju, har spurningurin verður umrøddur, hvussu vit vilja liva saman sum familja. Hvat er týdningarmikið fyri okkum? Kunnu vit fara út at ferðast saman, eta saman – ella hyggja í sjónvarp saman sunnu­dag uttan fartelefonir og teldur? Hvussu skal tað fíggjarliga verða hjá okkum? Hvat við okkum sjálvum, hvat hava vit brúk fyri? Kanska bara einum lítlum gongu­túri við hundinum – ella út í køkin at gera eitt hvørt saman? Betri at siga »shitt« Helle Rosdahl Lund brúkar eitt nú balansuhjólið, tá hon skal hjálpa brúkarum at finna fram til javnvágina í lív­inum, tí fyrimunurin við at skapa eina grundleggjandi javn­vág er, at tað verður lætt­ari at »navigera«, tá lívið ikki gongur heilt sum ætlað. – Gerst tú arbeiðsleys/- ur, tá tú ert komin upp í ár­ini, kann tað gerast trup­ult at venda aftur til arbeiðs­markn­aðin, hóast tú framvegis hevur eina rúgvu at geva arbeiðs­marknað­ inum. Hon vísir á, at hev­ur tú hin­vegin eina grund­leggj­ andi javnvág í lívinum, verður tað lættari at siga »skitt« og halda fast um, at so leingi, tú gert tað rætta, er ikki meira, sum tú kanst gera. – Slíkt kann lata upp dyr, soleiðis at tú kanska kanst brúka tína orku upp á eitt hvørt sjálvboðið arbeiði, og so­leiðis kanst tú aftur fáa sam­band við ein nýggjan ar­ beiðsgevara. Helle Rosdahl Lund mælir til, at fólk gerast betri til at siga »shitt«, tí sjálvt um vit hava lagt ætlanir um vikuna, sum stundar til, kunnu tveir sjúkudagar í seingini skjótt skjóta okkara ætlanir í senk. – Slíkt kann henda fyri okkum øll, og einki er at gera við tað. Vit mugu spyrja okk­ um sjálvi, um tað eru onkrar av planløgdu upp­gáv­unum, sum kunnu bíða – ella, um tað eru onnur, sum kunnu loysa tær. Og so mugu vit bara siga »shitt« til restina, ið ikki ber til at loysa. Javnvág merkir eisini, at pláss er í lívinum fyri øllum tí, sum ikki gongur við so nógv­ari ferð. Øll menniskju hava brúk fyri at halda fast í sínum fundamenti og for­ djúpa seg av og á. – Tað er munur á, nær nakað bara gevur eitt »kick«, og nær nakað gevur veruliga orku. Tú kanst lætt hoppa frá eini uppgávu til aðra. Tað kann vera trupult at siga nei, og tí er tað ógvuliga týdn­ ingar­mikið at hyggja eftir sínum virðum og ansa eftir, at tú ikki letur teg stressa. Øll hava onkrar uppgávur, sum tey ikki tíma serliga væl. Um møguleiki er fyri tí, kanst tú lata øðrum hesar upp­gávur. Góðtaka ymiskleikan Hon vísir á, at tá tú lurtar eftir kjaki um javnvágina mill­um arbeiði og familjulív, kann tónin skjótt gerast hvass­ur, og tað er skjótt at skjóta eftir hvørjum øðrum. Men, í staðin fyri at hava eina meining um, hvussu onn­ur raðfesta í sínum lívi, held­ur Helle Rosdahl Lund, at vit í størri mun eiga at góð­taka ymiskleikan. – Vit eiga ikki at skjóta við skørpum eftir hvørjum øðr­ um, tí onkur raðfestir øðr­vísi enn vit. Vit eiga at virða valið hjá øðrum, soleiðis at vit øll kunnu hava eina javnvág í lív­inum, sigur hon. vilmund@sosialurin.fo Kelda til greinina er www.helse.dk, og tað er Lene Jæger Thomsen, sum hevur skriv­að. – Vit eiga ikki at skjóta við skørpum eftir hvørjum øðrum, tí onkur raðfestir øðrvísi enn vit. Vit eiga at virða valið hjá øðrum, soleiðis at vit øll kunnu hava eina javnvág í lívinum, sigur hon