hósdagur 11. desember 2014síða 6

Fríggjadagur 12. desember 2014 · Nr. 142 6 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Áki Bertholdsen – Hetta vísir bara, hvussu sjáldan tað hendir, at toran slær niður í Føroyum Tað heldur Hanus Kjølbro, lærari á sjómannaskúlanum í Klaksvík. Hann hevur ein serligan áhuga fyri veðurlagi og hevur undirvíst í veður- læru á sjó­mannaskúlanum í 17 ár. Seinastu dagarnar hevur toran gingið illa í Føroyum og summu vilja enntá vita um, at tey vita ikki um so ringt toruveður áður. Men tað er avgjørt ikki ger­andiskostur, at toran gong­ur í Føroyum, sigur Hanus Kjølbro. – Bara tað, at tað er sam­ røðu­evni ímillum fólk, at toran hevur gingið, vísir, hvussu sjáldsamt fyribrigdi tað í veruleikanum er, sigur hann. Tvær milliardir ferðir Annars kann tað ikki sigast at vera sjáldsamt fyribrigdi, at toran gongur. – Hvørt einasta sekund slær toran niður einar 100 ferðir ymsastaðni á jørðini. Sostatt hendir tað seg einar tvær milliardir ferðir um árið, at toran slær niður ymsa­staðni á jørðini. Hanus Kjølbro sigur at í 2011 var herviligt ódnarveður í Danmark við vatnflóð og í tí ódnarveðrinum einsa­ møllum, sló toran niður einar 40.000 til 70.000 ferðir – bara á Sælandi. Óstøðug luft Hanus Kjølbro sigur, at toru­ sláttur er tekin um óstøðuga luft, og í Føroyum hava vit óstøðuga luft, tá ið tað er høgætt og ógvuliga køld luft streymar norðaneftir inn yvir Føroyar. Hóast nógv kanska hava hug at mótmæla, er luft­in yvir Føroyum heit, aftur­ ímóti luftini, sum kemur rek­ andi norðureftir. – Tá ið tann kalda luftin, kemur í kaldari luft, ornar hon, og tey niðastu loftløgini bólta uppeftir. Samstundis kemur køld luft úr erva niður eftir, eitt nú við heglingi. – Tað merkir, at vit fáa ein stóran bøkil av upp- og niður­gangandi luft í einum av­markaðum økið. Og tað er gníggingin ímill­ um uppgangandi og niður­ gangandi luftina, sum elvir til torusláttur. – Eg plaga at samanbera tað við, at taka eina lineal og gníggja hana undir arm­ inum, tí tá fært tú statiskt elektrisitet. – Tað er ein negativ løðing og tá ið hon er blivin nóg stór, kanska fleiri hundraðtúsund volt, leitar hon eftir eini staði at sleppa av við løðingina. Og hon leitar sær altíð eftir tí, sum stingur hægst. – Tann negativa løðingin fer eftir tí fyrstu og bestu posi­tivu avløðingini, hon finn­ur, og har slær hon niður Í luftini kann tað vera eitt flogfar. Á sjónum kann tað vera masturin á einum skipi og í Danmark, eru tað trøð­ini og bóndagarðarnir á slætt­ lendinum, sum standa fyri. – Men í Føroyum eru vit væl vard av høgum fjalla­ tind­um allastaðni, so tað er al­oftast í fjallatindarnar, at toran slær niður. Hesa ferð sló toran eisini niður í hús í Føroyum, hóast tey liggja lágt. Hanus Kjølbro sigur, at tað er eisini eitt dømi um, hvussu ógvuliga lokal tann upp- og niðurgangandi luftin kann vera, og sostatt, hvar løð­ingin er, sigur hann. Bara um veturin Sjómannaskúlalærarin sigur, at í Føroyum er tað bara um vet­urin, at toran gongur. Orsøkin er, at um summ­ arið er hitamunurin á luft­ini, sum kemur rekandi norð­an­ eftir, og luftini yvir Føroy­ Tí slær toran niður Hvørt einasta sekund slær toran niður 100 ferðir onku­ staðni á jørðini, men í Føroyum hendir tað sjáldan Toruveður Í Føroyum gongur toran bara um veturin. Aðrastaðni er vanligt at toran gongur alt árið, eisini um summarið. Ofta fylgir heglingur við og tað er tí, at heglingur er ikki vetrarveður sum so, sigur Hanur Kjølbro, sjómannaskúlalærari við serligum áhuga fyri veðurlagnum Eg plaga at saman­ bera tað við, at taka eina lineal og gníggja hana undir arminum Hanus Kjølbro Hanus Kjølbro TORUSLÁTTUR