hósdagur 8. januar 2015síða 33

FRÍGGJADAGUR 9. JANUAR 2015 SOSIALURIN 3 33 Komandi partur Í komandi parti verður m.a. endurgivin brøv, har Petur í Køkini greiðir frá, hvussu tað var at missa sonin. Royndu at bjarga Men nú var bara hugsað um at bjarga teimum, sum verið høvdu í teimum tveimum bátunum, sum holvdust. Tað var tó lættari sagt enn gjørt. Nógvir av teimum sum umkomust vóru frálíkir svimjarar, men tað mól alt at grunni og frá grunni – hjá teimum sum komu undir fyltust eygu, oyru og munnur við sandi. Ein maður sást á kjølinum á hvørj um av hesum bátum. Tann eini var Júst Hammer úr Hvalba. Fleiri menn, teirra millum Mortan á Fløttinum úr Hvalba og Carl Thorsteins son á Brúgv úr Trongisvági, gjørdu seg til reiðar at svimja út eftir honum. Men so var hann skolaður av kjøl inum, og drigin at botni í tí herv iliga meldrinum. Júst spurdist ikki aftur. Dimmalætting greiðir frá soleiðis frá hesi bjargingarroyndini: Der gik stærk Strøm ud fra Land, især ved Bugtens nordlige Kyst, hvor Ulykken skete, og den ene af de forulykkede Baade, hvortil endnu nogle klamrede sig, førtes her forbi. To Mænd, den ene var Carl Thorsteins son, Trangisvaag, søgte at svømme ud, fastgjorte til Line, men Brændingen slog dem tilbage. Enn sat Petur í Køkini á hinum kjølinum. Hvørja ferð brotini løgdu inn yvir hann, legði hann seg flatan heilt frammi um kjósina á bátinum. Tá av fjaraði sást hann krøkja seg fastan í róðurjørnini. Fleiri ferðir ók hann fram eftir kjølinum til reiðar at taka næsta brotið. Petur í Køkini bjargaður Brádliga sást bátur koma snórabeinur við stórari ferð. Hann rann í brotinum inn á lónna. Tað sást, at nú var ein roynd gjørd at bjarga Petur í Køkini, sum enn sat á kjøli. Báturin streyk tætt fram við honum, men ikki eydnaðist at fáa fatur í mannin. Báturin rann líka upp á turt á sandinum. Hóast fyrsta royndin miseydnaðist, mistu teir ikki mótið, teir hálvdu sjógvin úr bátinum og løgdu til brots aftur. Og nú eydnaðist at bjarga Peturi. Teir menn, sum her sýndu mót og mans hjarta vóru: Jacob Jacobsen,y, Michael Nielsen, Joen Jacob Olsen, Rasmus Nielsen, Daniel Jacob Jacobsen, Hans J. Berg, y, Thomas Michael Thomsen, allir úr Sandvík, og Niels Pauli Evensen og Johan Olsen úr Hvalba. Sonur Petur í Køkini (Niels Peter Joensen) var á báti saman við pápa num. Tá hesin bátur seinni var fingin upp á land, vísti tað seg, at sonurin var vor ðin fastur í einum enda, sum var fest ur í bátin, og kom soleiðis drukn aður upp á land. Grindin var stór, 218 hvalir løgdu beinini, men nógv gekk eftir bæði tann dagin og dagin eftir. Samb. Dimma lætting gjørdu teir landgongd. Hetta hevur sjálvsagt verið ein ræðulig støða, eisini hjá teimum, sum stóðu hjálparleys á landi og hugdu at. Um hetta skrivaði Dimmalætting: Begivenheden virkede voldsomt på Sindene, ikke blot ved dens Omfang, men ogsaa derved, at den overværedes af en Mængde Mennesker, Mænd, Kvinder og Børn, som var ude af Stand til at yde Hjælp. Kort efter, at Ulykken var ind traadt, rygtedes den i Kvalbø, hvor for færdelsen var ubeskrivelig, man vidste ikke straks, hvem den havde ramt. Boðini um, hvørjir, ið vóru deyðir, máttu so koma frá teimum hval bing um sum vóru slopnir undan, og sum seinni um dagin fóru um fjallið til Hvalbiar aftur. Hetta hevur sum rímiligt er verið ein tung uppgáva. Menninir royndu at koma ósæddir til bygdina. Ein av hes um var Jacob Ellendersen, Jákup í Toftum. Dánjali Norðberg greiðir frá, at Jákup hevði greitt mostur síni, Honnu, frá, at komin um fjallið, sær hana ein hóp av konum, sum vóru á veg niðan brekkuna at frætta tíðindi um lagnuna hjá teirra monnum og synum. Tær varnaðust Jákup og komu rennandi móti honum. Jákup segði, at hetta var tað ringasta, hann hevði upplivað. Ein kona fyri og onnur eftir spurdu: »Er maður mín deyður«. So fingu tær svarið, sum tað var: »Ja, stakkalin, hann er deyður«, ella at hann ikki var millum teir deyðu. So her var skift millum grát og lætta. Skuldi vitja gentuna í Fámjin men doyði í grindini Ein serlig søga var um tann 27 ára gamla Dánjal Paula Holm, sum var mammu beiggi Dánjal Norðberg, og sum Dánjal er uppkallaður eftir. Dánjal Pauli var forlovaður við gentu í Fámjin og var henda morgun in farin til Fámjins at vitja hana. Á leið ini til Fámjins hittir hann menn úr Trongis vági, sum vóru á veg til Sand víkar í grind. Hann ger ikki vandari, enn at hann fer við teimum. Komin til Sandvíkar er hann inni hjá Stinu hjá Heina. Hon bønar hann um ikki at fara, tí líkindini vóru so ivasom. Men hesum lurtar hann ikki eftir. Hann fer í ein bát í staðin fyri ein eldri mann, sum fer úr bátinum. Foreldrini halda væl til standa og vita einki av nøkrum, fyrr enn tey fáa deyðsboðini av soninum. Tað sama var eisini galdandi fyri gentuna. Tað hevur verið roynt at fáa uppspurt, hvør ið gentan var, men tað er ikki eydnast. Um onkur veit tað, kundi tað verið av áhuga at frætt. Mamman var allar sínar dagar so forharmað um, at sonurin ikki var komin framvið hjá teimum, áðrenn hann fór til Sandvíkar, so hon kundi havt sagt honum eitt seinasta farvæl. Ein pápabeiggi Dánjal Norðberg, tann 16 ára gamli Michael, var eisini millum teir deyðu. Men sum ofta er, omman vildi ongantíð tosa um hetta. Tað var ein serlig hending í sam bandi við Dánjal Paula. Hann fylgdist til Sandvíkar við Mortan Holm úr Hvalba. Tá teir koma norður ímóti Sand vík, sigur Dánjal Pauli við Mortan: »Mortan, eg seti stavin her, tú tekur hann við tær, tá ið tú fer heim aftur.« Hetta hugsaði Mortan ikki um tá, men tá ið hann fór aftur Hvalbiar, tá runnu orðini hjá Dánjal Paula fram fyri hann, og tá var hann sjálvandi illa við. Men stavin tók heim aftur til for eldrini hjá Dánjal Paula. Hetta sambandið til Fámjins kann hava verið orsøkin til eina misskiljing í Dimmalætting tann 17. februar, tá ið teir bóru fyrstu tíðindini um van lukkuna. Tað ítøkiliga var eitt stutt bræv, sum var skrivað úr Vági tveir dagar eftir vanlukkuna. Sum tað skilst var brævið komið til Havnar við einum norskum skipara, og tað skiltist á honum, at flestu menn inir, sum doyðu vóru úr Fámjin. Hetta hevur verið ein sera stór mis skiljing, tí Hvalba var jú nærmasta granna bygdin. Tað var eisini sera gott samband millum bygdirnar. Dánjal nevnir sum dømi, at konurnar í báð- um bygdunum plagdu at fara við stokk um hjá hvørji aðrari, og tá plagdu tær at steðga einar tveir dagar. Men sum Dimmalætting skrivaði, at uttan mun til hvaðani menninir vóru, so var vanlukkan eins stór fyri tað. Henda greinin endar við hesum reglum: Denne Ulykke er enestaaende i sin Art. Vel er det hændt, at enkelte under Grindedrab er kommet til Skade, men der er gaaet Menneskealdre uden at et eneste Menneskeliv er gaaet bort. Tað sigur nakað um samskifti tá á døgum, at Dimmalætting lovar meira nágreiniliga frágreiðing, tá ið Smiril kemur. Hon kom eisini í komandi blað num 20. februar. Sambært Dimmalætting vóru allir tey umkomnu fiskimenn uttan tann 14 ára gamli Ole Michal Nielsen. Hann var ikki farin til skips enn. Myndirnar av monnunum eru úr greinini hjá Johs. Andr. Næs í Birting. Hesar hevði hann lænt frá ættarfólki. Teir ið umkomust í Skaðagrindini – Úr Hvalba: Hans Pauli Holm, 30 ár. Ógiftur. Hann var sonur óðalsbondan Niels Paula Holm. Daniel Pauli Holm, 27 ár. Ógiftur. Sonur fiskimannin Mortan Holm. Jens Pauli Alexander Midjord, 27 ár. Eftir sótu kona og dóttir. Niels Peter Joensen, 17 ár. Sonur N.P. Joensen, (Petur í Køkini), sum bjargaðist. Just Alexander Hammer, 27 ár. Eftir sótu kona og sonur. Ein dóttir varð fødd 5 mánaðir eftir vanlukkuna. Michel Nattestad Norðberg, 16 ár. Sonur óðalsbóndan Jens Chr. Norðberg. Christian Fredrik Sofus Joensen, 28 ár. Eftir sótu kona og eitt barn. Johannes Andreas Hammer, 17 ár. Sonur fiskimannin Joen Pauli Hammer. Jens Pauli Niclasen, 22 ár. Ógiftur. Sonur kongsbóndan Niels Peter Niclasen. Ole Michael Nielsen, 14 ár. Sonur óðalsbóndan Michel Nielsen.