hósdagur 8. januar 2015síða 32

FRÍGGJADAGUR 9. JANUAR 2015 SOSIALURIN 3 Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 32 Óli Jacobsen 100 ÁR SÍÐAN SKAÐA- GRINDINA Í SANDVÍK Í ár eru 100 ár síðani skaðagrindina í Sandvík, tá 14 mans doyðu. Hetta var ein av teimum stóru vanlukkunum, sum er hend føroyingum í nýggjari tíð 1. partur T ann 13. februar eru 100 ár liðin, síðan Skaðagrindina í Sandvík, tá ið fjúrtan mans lótu lív. Hóast 100 ár eru runnin, so stendur hesin leygardagurin framvegus, sum ein tann mest ógvusligi feigdar dag urin í Føroya søgu. Tað var hann eis ini tá. Hetta var áðrenn tær flestu av teimum seinni kendu stóru skipa van lukkunum. Henda søgan er sum so rættiliga kend. Tað eru fleiri sum hava skrivað um hana. Johannes Andreas Næs hevði eina sera gjølla frásøgn í jólablaðnum Birting í 2004. Í 2005 hevði hann eitt ískoyti í Sosialinum og Dimmalætting. Men treyðugt so, so kann altíð vera okkurt at leggja afturat. Hetta kundi FF-blaðið gera í 2005, tá ið 90 ár vóru liðin. Hetta er vist tann mest full fíggjaða frásøgnin sum finst á al- netinum. Í hesum og komandi parti av Sið søgu verður greitt frá hesi vanlukku grundað á umrøddu keldur. Tann 89 ára gamli Dánjal Norðberg, ættaður í Hvalba, hevur eisini givið sítt íkast til hesa frásøgn. Eisini verður hugt eftir tí, sum stóð í bløðunum tá, serstakliga í Dimma lætting. Hetta lýsir væl, hvussu fólk tá í tíðini upplivdu hesa van lukku. Hetta verður endurgivið júst sum tað er skrivað, á donskum. Tað ber illa til at týða til fulnar slíkar kenslu- bornar lýsingar. Tað fer uttan iva eisini at verða gjørt meira burtur úr hesi søgu í sam bandi við minningarhaldið, sum ætlandi verður í sambandi við 100 ára dagin. Skuldi verið stórur dagur í Sandvík Hetta skuldi annars verið ein stórur dagur í Sandvík. Tað var nevniliga størsta grind í Sandvík í meira enn 100 ár. Grindir í Sandvík hava verið fáar og smáar. Tann seinasta grindin hevði verið í 1906, tá løgdu 42 hvalir beinini. Í 1866 løgdu 88 hvalir beinini, í 1847 33 hvalir og í 1827 43 hvalir. Hetta var so størsta grind síðan 1799, tá ið 363 hvalir løgdu beinini. Í 1915 var nógv grind kring oyggjar nar. Dimmalætting skrivaði 20. februar: Grind ved Suderø. Det synes som at de færøske Farvande i denne Vinter besøges usædvanligt stærkt af Grindeflokke. Natten mellem Lørdag og Søndag saa Mandskabet paa Kutterne Nellie og Edward megen Grind øst for Suderø, nord og syd for Trangisvaagfjorden. Kortini var grindin í Sandvík ein asta grindin í Suðuroy í 1915. Feigdardagurin Í 1958 skrivaði Martin Holm grein í Ítróttartíðindir um Skaða grindina og tær fylgjur, sum hendingin fekk. Martin sigur m.a. soleiðis frá: Hetta var leygardagur í føstu inn gangi, hin 13. februar 1915. Vindur var eingin at hoyra, men so mikið harðari bresti lógvin. Tá dags lýsið spakuliga kreyp upp á luftina, sást landsynningsbrimið stíga væl upp í bergið báðu megin fjørðin. Í Hvalba hevði leingi verið siður at halda mánadagin í føstuinngangi. Tá var eikitunna væl bandað, og hongd upp í gálga í lága bønum. Í hvítum skjúrt um skipaðu menn seg í víðan ring kring tunnuna, og hildu sær á gleimi. Soleiðis skuldi eisini verða mána dagin 15., tá teir skuldu sláa tunnu. Grindaboð úr Sandvík Tíðliga fyrrapartin komu grindaboð úr Sandvík, og rópið varð loftað býling úr býlingi. Menn mettu líkindini so leiðis, at um bátur flotaðist á Mølini, so torgaði hann ikki um Mjóvanes. Menn fóru væl mannaðir til gongu úr Hvalba til Sandvíkar. Meðan teir vestaru menninir tóku seg upp uttan vert í Sjeaklett, sóust teir uttaru taka seg niðan frá Knarrarvørru. Hart varð gingið niðan Heiðar. Komnir á Sand- víks egg sóu teir Ásmundarstakk vaða í brimi og Sandvíkslógv bróta krappa. Og har, mitt á kjøkrutu víkini lógu um leið 5 bátar við grindini. Nú vóru ikki stundir at lata møðina renna, og skjótt halaðu teir oman brattan, løgdu hvønn annan eftir tvørtur um sandin og bøin – út í støðna, riptu skorðarnar undan bátunum, passaðu sær løgir og flot aðu saman við sandvíkingum. Landsynningsaldan var síð á Sandvíkini henda dagin, men roynt var at halda grindini til við 8 bátum. Í fyrstu royndini komu 30-40 hvalir upp á land. Men nú kom grindin sær út um bátarnar. Væl av fólki, grindamonnum, konu fólki og børnum eygleiddu teir 8 bátar nar, ið royndu at fáa grindina inn ímóti aftur. Vanlukku grunnbrotini Tá løgir vóru varð stungið, og tað eydn aðist at fáa væl av hvalum upp á sandin. Men nú tóku ógvuslig óløgi seg upp. Tað breyt tvørtur um alla Sand vík ina. 5 bátar vóru tá staddir uttan fyri og 3 innanfyri óløgini. Tveir bátar komu í sjálva holingina, sum er stór kulla í meldurstreymi. Bátarnir lógu stavnrætt ímóti, men grunnbrotini vóru so brøtt, at teir fóru eftir endanum, fyltust og holvdust. Teir vóru Falkurin og Jomfrúgvin. Tann triði báturin var nakað innari, og kom ikki í holingina. Hesin báturin bjargaði sær út um brotini í øllum góðum. Teir ið umkomust í Skaðagrindini – Úr Sandvík: Joen Jacob Frederik Petersen, 26 ár. Eftir sótu kona og tvey ára gomul dóttir Elias Petersen, 20 ár. Ógiftur. Hann var beiggi Joen Jacob Frederik Niels Pauli Olsen. Eftir sótu kona og eitt barn Jacob Danjelson, 22 ár. Ógiftur Siðsøga