hósdagur 8. januar 2015síða 31

FRÍGGJADAGUR 9. JANUAR 2015 SOSIALURIN 3 31 hundrað lív hvønn einasta dag. Tær, sum doyggja, eru kvinnur í bestu ár- um. Koppseting og regluligar kann- ing ar eru besta fyribyrging. Fólk gerast sjúk hvønn dag og nógv ar eru orsøkirnar til sjúkurnar. Hvørja ferð nýggjar vaksinur koma út, vilja tað koma nógvar ymisk ar reaktiónir. Eitt nú vísir tað seg, at gerast fólk sjúk eftir at vera kopp sett, so seta tey tað í beinleiðis sam band við sjálva koppsetingina. Tá er tí umráðandi at duga at skyna ímill um tilvild og orsøk. Koppseting í søguligum høpi Tá tær fyrstu vaksinurnar komu fram í Evropa mitt í 18. øld, vórðu tær viðurkendar av samfelagnum og inn førdar í skúlum og herinum. Nógv ur kritikkur kom fram, tí hild ið varð, at ov stórur váði var tongd ur at vaksinuni og ivi var um trygd ina av handfaringini. Eftir at tað almenna byrjaði at hava eftirlit við til gongdini vaks álitið til vaksinuna. Í dag er vaksin an ein sjálvfylgja í fólka heilsu- høpi, tó kemur tað meiri enn so fyri, at álitið skinklar og óttin spøkir. Hjáárin og HPV á eina vágskál Sum nevnt hevur Helena fingið nógv nei ligt at vita í samband við kopp- set ing ina, bæði á netinum og eisini frá vinkonuni. Ótti er ofta tongdur at vantandi vitan. Tí hevði tað verið skila gott, um Helena vigaði hjáárinini upp ímóti lívmóðurhálskrabba. Hetta átti at givið henni størri vitan til at tik ið eina kvalifiseraða avgerð og ver- ið við til at fingið óttan burtur. HPV-virus smi ar mest gjøgnum kynsliga samveru. Hít verjir ikki móti HPV HEILSUFRAMI OG FYRIBYRGING Sum partur av sjúkrarøktarfrøðiútbúgvingini á Fróðskaparsetri Føroya verður skrivað grein innan heilsufremjan og fyribyrging. Tey lesandi eru tá komin um hálva leið í útbúgvingini. Hesar greinar viðgera sjúkrarøktarfakligan spurdóm innan heilsuframa og/ella fyribyrging í samfelagsligum høpi. Komandi vikurnar prentar Vikuskifti nakrar av hesum greinum Skriva greinina hava: Frá vinstru: Rebekka Norðoy, Katrin Frederiksberg og Ebba Lisberg Hansen