mánadagur 12. januar 2015síða 22

Mánadagur 12. januar 2015 · Nr. 4 22 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 kjak Onki flóttafólk til Føroya, takk Brandur Sandoy Nú okkara alra løgmaður hevur hildið sína síðstu nýttárs­talu á hesum sinni, og roynt at víst tjóðini vegin at ganga, fari eg sum løgtingsmaður at siga mína hjartans meining um inni­ haldið í einum parti av røðu løgmans. Løgmansrøðan var í mangan mátar ein góð og fevnandi røða, tó at røðan í støðum fór av sporinum. Og tað er akkurát her, at eg sum løgtingsmaður vil gera vart við viðurskifti, har eg als ikki taki undir við løgmanni. Løgmaður vil hava at vit skulu liva upp til okkara skyldu sum partur av altjóða samfelagnum, og hjálpa til úti í heimi, har neyðin er stór, við at vit í Føroyum taka nakrar flóttafólkafamiljur til Føroya. Eg eri púra samdur við løgmanni at vit eiga at hjálpa. Men samstundis eri eg púra ósamdur at vit skulu taka trupul­leikarnar til Føroya, fyri at hjálpa. Vit eiga at spyrja okkum sjálvi, hvat hava hesi fólk at tilføra føroyska sam­ felagnum? Hvussu nógv ríkari verða vit í Føroyum tá talan eitt nú er um mentan, pening, íverksetan, innitiativ, innivatión. Vit kunnu hyggja eftir grannalondum okkara, eitt nú Danmark, sum vit eru í ríkisfelagsskapi við. Hvat hevur Danmark fingið burtur úr at hýsa flótta­fólkum? Eru tað ikki júst hesi somu fólk, sum í fyrsta, annað ella triðja ættarlið eru fremstu sympatisørar við eitt nú Islamiskum Stati. Eru tað ikki júst hesi fólk, sum Danmark í dag hevur ein álvarsligan trupulleika av, bæði við at hesi fólk súgva landið fyri pening fyri onki at gera, og tí at tey eggja til ófrið millum aðrar av teirra líkum, móti donsku yvirvøldini? Naivistiska hugsunarhátt løgmans, hóvar mær als ikki. Hetta at halda, at vit skulu verða katólskari enn pávin við at vit, 48000 fólk, skulu frelsa heimin frá allari neyð, at vit bara skulu ignorera fólk sum koma til Føroya at bróta okkara lógir og noyða sína veruleikahugsan niður yvir skallan á okkum, er so langt burtur frá mínari verð, at tað finnast ikki orð fyri tí. Vit mugu ikki gera sama mistak sum onnur vestur­ lendsk lond hava gjørt, at lata okkum yvirfloyma av útlendskum virðum, mentan, máli og siðvenju. Vit eiga at gera alt vit kunnu fyri at verja okkum, okkara mentan og okkara rætt at virka og liva sum vit altíð hava gjørt. Mótmæli móti grindadrápi í summar er bara toppurin av ísfjallinum. Um vit halda somu kós í nøkur ár afturat, verður mótmæli móti fletting í kjallarum tað næsta, mót­ mæli móti jólum tað triðja, har eru tey í øðrum londum í dag. Mótmæli móti prakti­ sering av kristindómi í skúl­ um tað fjórða, og soleiðis heldur tað áfram, inntil vit hava mist alt vit eru góð við, alt vit standa fram fyri, alt vit savnast um í dag, inntil samleiki okkara sum føroyingar er so útvatnaður, at vit standa eftir sum nøk­ ur hím og undrast á hvat hendi. Misskil meg ikki. Eg haldi at vit eiga at lata land okkara upp fyri fremmandum. Eg haldi at vit eiga at fáa ar­ beiðsamar útlendingar til Føroya, so hvørt vit sum land hava tørv á fólki, og um so er at okkara fólk finnur makar av øðrum uppruna enn føroyskum. Men hetta eigur altíð at verða uppá okkara fyri­ treytir, og verður tað ikki góðtikið, so er hurðin einasta alternativið. Hóast vit hava tað gott í Føroyum, so er nógv sum framvegis haltar í før­oyska samfelagnum. Sam­felags­ bólkar eru í dag, sum ikki hava nøktandi treytir í Føroyum. Hesum eiga vit at hjálpa áðrenn vit hugsa um onnur aðrastaðni í heiminum. Ella kanska vit skuldu tikið tey tøkini sum skulu til, fyri at vit lata verða við at læna til rakstur av samfelagnum, sum vit gera í dag. Eg eri við uppá at hjálpa peningarliga úti í heimi. Eg eri enntá við uppá at vit løna føroyingum fyri at hjálpa til úti í heimi. Men tað verður ikki við hjálp frá Brandi Sandoy, at vit taka trupulleikar til Føroya, sum ikki eru her í dag. Soleiðis verður tað. Opið bræv til leiklistaráðið Viðvíkjandi valinum hjá leiklistaráðnum at endurseta Jenny C. Petersen sum stjóra á Tjóðpalli Føroya. Búi Egason Dam sjónleikari, leikstjóri og tónlistarmaður Endursetti stjórin 16. desembur í ár varð Jenny C. Petersen endursett sum stjóri á Tjóðpalli Føroya á triðja sinni. Fyrst og fremst vil eg ynskja henni tillukku við starvinum. Tó skal ikki dyljast yvir, at eg, sum sjónleikari, tón­lista­ maður og leikstjórið, eri sera vónbrotin av hesi avgerð. Tjóðpallur Føroya hevur nú virkað í 10 ár. Í einum lítl­ um landi sum okkara er hetta í sær sjálvum, eitt bragd og vónandi eru fólk flest samd um, at føroyska samfelagið hevur havt stóran ágóða av yrkisleiklistini. Fólkið sum myndar Tjóð­ pallin (yrkis-leika­rar, -leik­ stjórar, -leikrita­høvundar, -ljós og -ljóðfólk, -scenografar o.o.) hava eisini eldhugað lagt lív og sál í leiklistarliga arbeiðið. Tí var eg helst ikki eina um at bíða í spenningi eftir, at stjórin næstu 5 árini skuldi setast. Hvørja kós mundi tjóð­leik­ hús okkara nú fara at seta. Tá so Leiklistaráðið boðaði frá, at sami stjóri, sum hevur sitið seinastu 10 árini (einasti stjóri, sum nakrantíð hevur sitið) varð endursettur, var mær ovboðið. Hetta var eitt afturstig held­ur enn eitt framstig. Eingin nýhugsan. Bara vani. Yrkisleikhúsið Fyri eitt yrkisleikhús, við frí­ yrkisfólki knýttum at sær, er alneyðugt at niðanfyri stand­ andi viðurskifti eru í lagi: 1. Samskipan – Eitt yrkis­ leikhús skal hava eina ætl­ an minst 1 ár fram í tíðina. Leikarar, leikstjórar og onn­ ur starvsfólk, mugu hava ar­beiðsboð minst 6 mánaðar framm­anundan, at ein verk­ ætlan fer av bakkastokki. Boðast má frá, hvørjum leiki arbeiðast skal við, hvørjum fólki arbeiðast skal saman við og nær arbeiðast skal. Eru hesi viðurskifti ikki í lagi, gerst tað torført hjá frí­ yrkisfólki at leggja ætlanir um sítt arbeiðslív. 2. Samskifti – Eitt yrkis­ leik­hús hevur samfelagsliga ábyrgd. Skal leiklistafólki kenna hesa ábyrgd, er neyð­ ugt, at stjórin vísir gjøg­num­ skygni og opinleika í sam­ skifti sínum. Tað skal vera greitt, hvørji aðalendamál leikhúsið hevur. hvør er listarligi leisturin, hvørjir samfelagsligir proble­ matikkir skulu viðgerast, o.s.fr. Ein leikhússtjóri má fylgja væl við, hvat hendir listarliga og samfelagsliga, bæði her heima og í útheiminum og samstundis vísa førleika at tvinna hesa vitan saman við leistinum, sum leikhúsið virkar eftir. 3. PR – Leikskrá skal kunn­ gerast undan hvørjum leikári. PR-arbeiði og branding av einum leikhúsi má vera neyvt lagt til rættis. Eisini er eitt støðugt sam­ skifti við miðlarnar neyðugt. Almenningurin skal vita, hvat rørir seg í einum yrkis­ leikhúsi. 4. Visión: Stjórin má brenna fyri leiklistini. Stjórin má hava okkurt at fortelja, leikir, ið hann vil seta upp, problematikkir, ið hann vil varpa ljós á, o.s.fr. 5. Endamál: Eitthvørt leik­ hús má, tilvitað stremba eftir at náa sínum endamálum. Ein endamálsorðing skal ikki bert vera orð, men eisini sýnast í verki. Samanumtikið: Eitt yrkis­leik­ hús krevur ein stjóra, sum hevur breiða vitan um bæði list og samfelag, ein stjóra, sum hevur eldhuga og dirvi til nýhugsan, er inkluderandi og sum tekur fulla ábyrgd av øllum tí, sum eitt stjórastarv inniber. Leiklistaráðið Eftir minum tykki, hevur stjórin, sum hevur sitið sein­ astu 10 árini, og sum nú er endursettur, ikki livað upp til hesi krøv. Eg meti at samskipan, sam­skifti og PR hava verið illa handfarin. Eg havi saknað listarligar visiónir, endamál og kontinuitet á Tjóðpalli Før­oya. Stutt sagt meti eg at Tjóð­ pallurin leingi hevur saknað ein leiðara í orðsins fulla týdn­ingi. Mær er sagt, at í fleiri um­førum er Leiklistarráðið kunn­að um hesa ónøgd, uttan at hava tikið atfinningarnar í álvara. Leiklistaráðið hevur endursett sama stjóra fyri triðju ferð, væl vitandi um mis­nøgdina, sum hevur verið seinastu árini. Hetta er átalu­ vert og er ábyrgdarleyst, bæði yvirfyri stjóranum og leik­listafólkunum. Eg kann tískil staðfesta, at leiklistaráðið ikki hevur tikið til eftirtektar, at tað eru yrkis-leikarar, -leikstjórar, -leikritahøvundar, -sceno­ graf­ar og -ljóð- og ljósfólk, sum, í samstarvi við stjóran, mynda Tjóðpall Føroya. Við vón um broyting eblaðið sos.fo eblaðið sos.fo