mánadagur 26. januar 2015síða 14

Mánadagur 26. januar 2015 · Nr. 10 14 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 kjak Lívgandi løta við rytmiskum tónleiki í Norðurlandahúsinum Ólavur Hátún Seinasta sunnudag ljóðaði í útvarpinum millum lýsingar, at “Tónleikarar á veg” – næm­ ing­ar í tónlistarligu mið­náms­ deildini í Hoydølum - fóru at verða at hoyra í Norður­ landahúsinum seinnapartin og hesa ferð við rytmiskumk tónleiki. So var at fara niðan at lurta, so mangan sum vit hava verið tikin á bóli av avrik­um hjá okkara lesandi ung­dómi. Og so var aftur hesaferð. Lítið havi eg, gamli maður, fortreytir fyri at meta um dygdir og førleikar á hesum nútíðar tónleikaøki; men heildarupplivingin var mær so rík, at eg fegin vil gera vart við tað. Vanlig fatan av rytmiskum tónleiki man vera, at tú av miklum ljóðligum háva og ágangi úr hátalarum verður syftur uppfrá til luttakandi at vagga og veittra og soleiðis við kropsligum lótum falla í saman við fjøldini til felags øsandi upplivingar. Alt gott um tað; men í hesum føri í Norðurlandahúsinum satst tú sum á nálum frá byrjan til enda lýðandi á framúr dugnaligt spæl, sum innan heildina við improvatoriskum margfeldi dró teg frá einum solistiskum ljóðføri til annað - fyri stóran part í lágari dynamiskari legu, har eisini tøgnin innímillum skapti ser­stakan spenning, til okk­ urt nosið aftur fekk teg at hvøkka við. Hetta er tónlistarliga nú­ tíðin, sum boðar frá góðum fyri framman, eins og so mong onnur ungdómlig sig­ nal í okkara samfelag gera tað. Takksom eiga vit at vera, at kapacitetur sum Kim Kristensen leggur sál í at vegleiða okkara ungdóm til seriøsa menning á hesari leið. Tann ótýdligi veruleikin? – at Eysturkommuna hevur 3. dýrastu umsiting í landinum Bjarni Djurholm Tað var eitt politiskt bragd, at eldraøkið um árs­skift­ ið loksins var latið komm­ un­un­um. At tað hepn­að­ist, eiga vit at takka lands­stýris­ kvinnnuni í almannamálum og Kommunufelagnum fyri. Kortini, so gingu bara nak­ rir dagar, so var borgar­stjórin í Eystur­kommunu úti við rívuni og ákærdi landsstýrið fyri at miðsavna alla stýring og ikki lata kommunurnar umsita eldraøkið, sum tær halda best. At landsstýrið til­vitað leggur kalda hond á eldraøkið....? Men er hetta veru­leik­in? Kann motivið hjá borgar­ stjóranum í Eysturkommunu vera annað enn pátikin um­ sorgan fyri tey gomlu? Á heimasíðuni hjá Gjald­ stov­uni kunnu vit lesa saman­beringar av inntøkum og út­reiðsl­um hjá føroyskum komm­unum. Hetta ber til, tí teldu­skipanir kunnu tosa saman, og tað er við undran at stað­festa, hvussu ymiskt komm­unurnar verða riknar. Við hesum hagtølum gerst spurningurin aktuellur, um ónøgdi borgarstjórin kanska hevur annað motiv í síni herferð móti fíggjar­mála­ ráð­num enn umsorganin fyri teimum gomlu - at hann ikki vil, at sam­an­beringarnar ger­ ast enn meira avdúkandi, nú eldra­økið er farið til komm­ unurnar? Hagtalssaman­beringar­ nar vísa, at ein familja við 3 børnum í Eysturkommunu rindar yvir 10.000 kr meir um árið fyri umsiting av síni kommunu í mun til somu familju í t.d. Vága kommunu.  Taka vit umsiting, so kost­ ar bíligasta kommuna 2.082 kr fyri hvønn íbúgva, meðan umsitingin hjá Eystur­komm­ unu kostar heilar 4.190 kr. Kanska ikki so løgið, at borgar­stjórin í Eystur­komm­ unu er prippin, nú teldu­skip­ anir innan eldraøkið eisini skulu kunnu gera beinleiðis samanberingar. Í útreiðslum til fólkaskúlan er Eysturkommuna tann 6. dýrasta í landinum. Skúlin har kostar har 21.314 kr fyri hvønn næming, meðan í granna­kommununi Fugla­ fjørð­ur, kostar skúlin 14.668 kr fyri næmingin. Til saman­ beringar kostar hvør næm­ ing­ur í Tórshavn er 10.985 kr.   Sama skilið er við barna­ ansingini, har hvørt hvørt barnið í Eysturkommunu kostar 67.618 kr. Hóast hes­ in kostnaðurin er hægri í øðrum kommunum, so kost­ ar barnaansingin í Eystur­ kommunu 20.000 kr meira árliga pr. barn enn í bíligastu kommunu. Hetta kostnaðarstøði er so valið hjá Eysturkommunu, at borgararnir har í meðal rinda munandi meira til komm­un­ alu tænasturnar enn í mong­ um øðrum komm­un­um. Tað er skilagott fyri gjøg­ numskygnið hjá borgarunum, at almennu telduskipanirnar kunnu samskifta. Tað munnu allar aðrar kommunur halda, sum ikki hava víst ónøgd við nýggju ábyrgdina av eldraøkinum. Tí vildi tað verið burturvið at latið borgarstjóran í Eysturkommunu fing­ið sín vilja - at ongar bein­leið­is saman­ber­ingar skulu vera sjónligar mill­um sam­starvs­ økini av útreiðsl­unum á eldra­øk­in­um. Hesar upplýsingar hava skattgjaldararnir krav uppá.   LSH undir hørðum trýsti! John av Reyni Vantandi arbeiðsumstøður innan heilsuverk okkara hev­ur staðið á tey sein­ astu árini, og hevur Lands­ sjúkrahúsið einans staðið fyri sparingum og væntandi játtan til at megna sínar upp­gávur. Starvsfólkini innan heilsuverkið hava gjørt sítt besta, og hava til tíðir runnið skjótari enn tey megna og eiga, hetta tí tey ynskja sjálvsagt, at geva eina so góða og trygga heilsu­røkt sum gjørligt. Tó hava vit sæð og hoyrt fleiri og fleiri neyðar­róp tí siðstu tíðina har starvs­ fólkið ikki klárar at standa ímóti meira. Fleiri velja at takka fyri seg og velja aðrar leiðir tí at tey við familju fara í sór av teimum væntandi arbeiðs­um­støð­ un­um, sum í summum før­ um hevur við sær at ein lækni má ganga døgn eftir døgn í vakt. Norra og grønland hava tí siðstu tíðina bjóða sjúkra­ røktarfrøðingum, portørum og læknum at koma til verka, og hava nógv tikið av hesum boði tí treytirnar og arbeiðsumstøðurnar eru heilt einkult betri egnaðar enn her heima.At dugnalig fólk velja at fara av land­ inum, er sera syrgiligt og eigur ikki at henda. Nú fari er undir at bjóða nýggja partin av sjúkra­ húsinum út sum skal trygga enn fleiri og betri við­gerðarmøguleikar, havi eg hug at spyrja hvørji fólk skulu trygga hendan bygn­ ing heilsuliga og geva tí góðu tænastu? Vit eiga at síggja veru­ leikan í eyguni, umstøð­ur­ nar eru ikki nøktandi fyri tey dugnaligu starvsfólk sum hvønn dag 24/7 gera sítt allarbesta fyri at tryggja, at pensjónisturin í Klaksvík, flakakvinnan á Tvøroyri og Pedagogurin í Tórshavn fáa tí bestu viðgerðina sum er, tí hetta er teirra kall sum tey seta høgt. Um vit ikki vilja hava at LSH skal enda í einum fríum falli og framhaldandi skal kunna veita tí bestu viðgerð, eiga vit at raðfesta øki og geva starvsfólkunum góðar arbeiðsumstøður. Hetta kann gerast við at geva tí niðurpínda økinum tí røttu játtan soleiðis at man fær tey størv sett sum mangla, hetta vil geva betri samstarv og sleppa vit undan at fólk vera niður­ koyrd og útbrend, Føroyska samfelagið er sera ríkt, og vil ein røtt umfordeiling lættliga kunna geva 30-40 milliónir kr til økta játtan til Heilsuverki og sigast skal at hetta er alneyðugt og eigur at vera gjørt sum skjótast soleiðis at bæði tú og eg kunnu fáa tí røttu hjálpina frá teimum dugnaligu starvsfólkunum innan heilsuverki. Við Javnaðarkvøðu