týsdagur 3. februar 2015síða 14

Mikudagur 4. februar 2015 · Nr. 14 14 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 ARBEIÐI UTTANLANDS Danjal av Rana Antares, áhugafelagið hjá føroyingum í starvast uttan­ lands, og Føroya Skipara- og Naviga­tør­felag, kallaðu til tíð­inda­fund týsmorgunin. Á skránni stóð ein fram­ løga hjá Magna Laksáfoss, bú­skap­arfrøðingi, um før­ oysku arbeiðsmegina uttan­ lands. Magni Laksáfoss og Dennis Holm gjørdu í 2009 kanningina “Føroysk sjó­fólk, sum sigla í øðrum lond­um,” og nú hevur Magni Laksá­ foss dagført hesa kann­ing­ ina, umframt at víð­ka hana til at umfata all­ar bólkar av føroyskari arbeiðs­ megi, ið starvast í út­lond­ um. Kanningin hevur sum endamál at vísa, hvørjar bú­ skap­ar­ligu avleiðingarnar eru av tí inntøku, sum før­ oys­ka arbeiðsmegin uttan­ lands, fær til Føroya. Dánjal Jákup Meinerts­ son, formaður í Antares, byrj­ aði tíðindafundin og tosaði stutt um, at føroyingar altíð hava havt ein ar­beiðs­ marknað uttanlands. Fyrr ar­beiddu nógvir føroyingar í fiskivinnuni í Íslandi og Grønlandi, men nú er meiri vanligt at arbeiða í øðrum londum. Hann harm­að­ist samstundis um, at hugburðurin til hetta arbeiðið, og tónin í kjaki­ num um føroyingar í ar­beiði uttan­lands, var nógv vers­ nað­ur seinastu árini. - Hendan frágreiðingin er ætlað sum eitt íkast til kjakið um føroyska ar­beiðs­mark­ naðin og umstøðurnar hjá føroyinginum, ið starvast uttan­lands, segði hann mill­ um annað. Seinastu árini hevur ofta verið kjakað um ar­beiðs­ megina uttanlands, hvat hon letur eftir sær í Før­ oyum í mun til hvat hon kostar samfelagnum, og áhugafelagið Antares vil vera við, at nógvir av pá­ stand­unum ikki eru sann­ ir. Tað hevur millum ann­að verið ført fram, at før­oyska arbeiðs­megin uttan­lands er ein útreiðsla fyri føroyska sam­felagið, við tað, at hon ikki rindar skatt í Føroyum, men hag­tøl­ini og útrokn­ing­ ar­nar í hesi kann­ingini benda á, at hend­an ákæran ikki er í sam­svar við veruleikan. 12 prosent av føroyska búskapinum Føroyska arbeiðsmegin uttan­lands er voksin nógv sein­astu árini. Meðan tað í tíðar­skeið­num frá 1997 til 2005 starvaðust um 1.500 før­oy­ing­ar uttanlands, var talið 2.500 í 2012, ella út við 10 pro­sent­um føroysku arbeiðs­ meg­ini í Føroyum. Meðan tað fyrr mest var tal­an um fólk, ið starvaðust á landi, so sum handverkarar ella elektrikarar og sjófólk und­ir DIS-skipanini, er talið av fólkum í FAS og øðrum skipa­num enn DIS, so sum NIS og NOR, vaksið nógv sein­astu árini. Meðan talið av løn­ takar­um er voksið nakað, er samlaða inntøka teirra út við trýfaldað frá 1997 til 2002. Hetta kemst av, at miðalinntøkurnar eru vaks­ n­ar í sama tíðarskeiði. Sam­ laða lønarinntøkan úr út­ landi­num var í 2012 kom­in upp um 1,2 milliardir krón­ ur. Til samanberingar vóru lønar­gjaldingarnar úr ali­ vinnu­ni 220 milliónir krón­ ur og úr flakavinuni 300 millión­ir krónur sama árið. Sambært kanningini, ið var løgd fram í morgun, var beinleiðis ávirkanin av inn­tøkuni á arbeiðsmegina uttan­lands á føroyska bú­ skap­in um 12 prosent í 2012. Hetta merkir, at umleið 12 pro­s­ent av øllum størvum í Før­oyum hava sín uppruna í inn­tøkuni frá arbeiðsmegini uttan­lands, og vildi føroyski bú­skapurin sostatt minka við 12 prosentum um inn­tøk­ an uttanlands fall burtur. Samlaða inn­tøku­skapan­ in av fólki, ið arbeiddu uttan­ lands í 2012, var 2,6 milliardir krón­ur, harav 1,2 milliardir vóru skaptar í útlandinum, tað vil siga eru løn, meðan 1,4 milliardir vóru virksemi í før­oyska búskapinum. Tølini vísa harumframt, at ein persónur í føroysku ar­ beiðsmegini uttanlands letur eins nógv til samfelagið, sum ein persónur, ið arbeiðir í ali­ vinnu­ni ella flakavinnuni. Mun­ur­in er bert, hvussu tað verður goldið til sam­ felagið­. Arbeiðsmegin uttan­ lands rindar fyrst og fremst gjøgnum nýtsluna av teirri inntøku, ið er skapt í út­landi­ num, meðan ar­beiðs­megin í Føryum letur ein størri part av sínum íkasti gjøgnum skatt­in. Týdningarmiklari enn ríkisveitingin Í kanningini vísir Magni Laksá­foss á, at inntøkan frá arbeiðsmegini uttan­lands í ávísan mun kann sam­an­ berast við ríkis­vei­tingina. Í báð­um førum er talan um eina inntøku, sum er skapt í út­landinum, men sum hevur ávirk­an á føroyska búskapin. Magni Laksáfoss vísir á, at meðan ríkisveitingin í 1999 svaraði til um 37 prosent av BFI, sum er at líkna við BTÚ, svaraði arbeiðsmegin uttan­ lands til góð 16 prosent. Ríkis­veitingin hevur havt mink­andi týdning fyri bú­ skap­in seinnu árini, ser­liga við tað, at hon hevur stað­ið í stað, meðan aðrar inn­tøk­ ur eru øktar. Inn­tøk­an frá fólki, ið arbeiðir uttan­lands, er haraftur ímóti voksin heilt nógv, og í 2011 fóru inntøkurnar av ar­beiðs­ megini uttanlands upp um ríkis­veit­ingina í týdningi fyri føroyska samfelagið. Arbeiðs­megin uttanlands svar­aði í 2012 til 21 prosent, með­an ríkisveitingin svaraði til 19 prosent av BFI. Sum sagt starvast um 2.500 føroyingar uttanlands, ella umleið 10% av føroysku arbeiðs­megini. Kanningin hjá Magna Laksáfoss vísir, at hesi 2.500 persónarnir standa fyri umleið 18 pro­ sent­um av samlaðu al­men­ nu inntøkunum av skatti og avgjøldum. Mett verð­ ur, at samlaðu al­men­nu inntøkurnar í 2012, sum stavaðu beinleiðis og óbein­ leiðis frá fólki, ið ar­beid­du uttan­lands, eru 1,1 millliard krón­ur, ella stívliga játtan­in til Lands­sjúkra­hús­ið. At enda nam Magni Laksá­foss við spurningin um, hvørt tað ikki var betri, at fáa hesi fólk heim aftur at ar­beiða. Til tað var at siga, at hetta svarar jú til 10 prosent av samlaðu arbeiðsfjøldini, og tí er ivasamt, um arbeiði er til allar hesar hendur. Har­ umframt er vert at minnast til, at 12 prosent av før­oys­ k­u arbeiðsplássunum eru skaptar av inntøkum uttan­ lands, við øðrum orðum vil­ di man mist 12 prosent av arbeiðsplássunum, um øll hesi komu til Føroya at ar­ beiða. 1,1 MILLIARD Í KASSAN HJÁ TÍ ALMENNA Teir 2.500 føroyingarnir í arbeiða uttanlands, lata 1,1 milliardir eftir seg í almennari inntøku, sigur nýggj greining, ið Magni Laksáfoss hevur gjørt fyri Antares og Føroya Skipara- og Navigatørfelag Niðurstøðan í kanningini er greið: - Samanlagt vísir hetta okkum týðiliga, at føroyska arbeiðsmegin uttanlands er ikki nøkur byrða fyri samfelagið, men er ein vinningur fyri bæði samfelagið sum heild og fyri almennu kassanar, staðfestir Magni Laksáfoss at enda í kanningini.